Elif Şafak - Kadınlara mahsus vazifeler
23.01.13

SOLDAN sağa, sağdan sola, Türkiye'de basılan gazete ve dergilerde kaç kadın köşe yazarı mevcut? Fikirlerini yazabilen, kamuoyuyla paylaşabilen hatun kişilerin sayısı nasıl da az. Bilhassa rakım arttıkça, kurumlarda yukarılara doğru çıktıkça belirgin bir şekilde azalmakta hemcinslerimin sesleri. Çeşitli eklerin editörleri, gazete/dergilerin genel yayın yönetmenleri arasında kadınların oranı hâlâ o kadar düşük ki.

Basınımız, genel hatlarıyla ülke gerçeğini yansıtmakta. Yani erkek egemen. Sadece niceliksel değil, niteliksel olarak da. Ben bugüne kadar bir tek kadın köşe yazarının yahut kadın akademisyenin veya kadın siyasetçinin çıkıp da "Erkeklerin vazifeleri şunlar, şunlardır" diye yazdığına ya da konuştuğuna tanık olmadım. Bizim neden aklımıza gelmez acaba? Tek şeritli bir yoldur bu. Biz kadınlar karşı cinse yönelik "öğretici" sözler etmezken, bazı (ya da nice) erkek yazarlarımız, kadınların toplumsal rolleri üzerine yukarıdan aşağıya yazmakta hiçbir beis görmezler. Demokrasisi henüz olgunlaşmamış ülkelerde kadınların had ve hudutları hep erkekler tarafından belirlenmek istenmiştir. Daha doğrusu, erkek elit tarafından. Modernisti de böyle yaklaşır meseleye, muhafazakârı da. İster "Batılılaşmak" adına, ister "gelenekleri korumak" adına. Şaşırtıcı bir benzerlik var muhafazakâr erkek elit ile modernist erkek elit arasında.

Ali Bulaç'ın yazısını üzüntüyle okudum. Kadınların birincil görevlerinin annelik ve ev hanımlığı olduğunu söylemekte. Ortada maddi bir zaruret yoksa kamusal alana çıkmamızı gereksiz addetmekte. Hatta bunu neredeyse tehlikeli buluyor izlenimine kapıldım; çünkü o zaman annelik ve ev hanımlığı itibarsızlaştırılıyor diye düşünüyor. Liberal kapitalist düzenin "kışkırtılmış" kadınlar yarattığını söylüyor. Aile içi şiddet gibi vahim ve kanayan bir yarayı bile cinsiyet rollerinin bozulmasına bağlamakta. Fatih Altaylı'nın haklı olarak altını çizdiği, Fatma Şahin'in haklı olarak dile getirdiği gibi bu yaklaşım Ali Bulaç'a özgü değil. Böyle düşünen ne çok erkek var, maalesef. Sokağa çıkıp sormanız yeterli. İnsan sadece düşünürlerden, hayatı düşünmek üzerine kurulu olan kalemlerden böyle laflar duyunca şaşırıyor.

*

Beni iki kadın büyüttü. Annem ve anneannem. 1970'ler Ankara'sı. Evlendiği zaman üniversiteyi terk eden annem, bir zaman sonra Fransa'dan boşanmış olarak, kucağında bir bebekle geri döndü Türkiye'ye. Ne diploması vardı, ne parası pulu, ne bir mesleği. Yapılabilecek en kolay şey onu hemen apar topar evlendirmekti; kadın kısmı, hele dul bir kadın kendi başına durmaz diye. Lakin benim "geleneksel" anneannem meseleye el koydu: "Ben bu bebeğe bakarım kızım, sen üniversiteye dön, bir an evvel derslerini tamamla, diplomanı al, mesleğine kavuş, sonuna kadar sana destek olurum." Böyle dedi, böyle yaptı Fahriye Hanım.

Türkiye'de anneannem gibi on binlerce, yüz binlerce kadın var. Kendileri okumadıkları halde kızlarını okutmak için canla başla didinen, kendileri ev dışında bir gün bile çalışmadıkları halde, anneliği de ev hanımlığını da "vazife" adına değil, seve seve gönülden yaptıkları halde, kadınlar için çalışmanın, kendi maaşlarını kazanabilmenin ne kadar önemli ve yaşamsal olduğunu gayet iyi bilen kadınlar... Kendilerine verilmeyen fırsatları kızlarına tanıyan cesur kadınlar.... Ali Bey'in görmediği kadınlar.

Peki Türkiye'de ne kadar mutsuz kadın var biliyor musunuz? Hadi daha açık soralım, ne kadar çok mutsuz ev hanımı var biliyor musunuz? Çocuklar büyüyüp, yuvadan uçunca yahut kendi ayakları üzerinde durup bağımsız olunca, kocalar zaten işte güçte kariyerinde, bu kadınların birçoğu ağır depresyonlar geçirmekteler. Kendilerini boşlukta bulmaktalar. Nice kabiliyetleri varken bunları açığa çıkaramamış olmanın üzüntüsünü taşımaktalar. Hep bir şeylerden vazgeçerek var olmanın, kadınlığı fedakârlıkla özdeşleştirmenin, kadınlara seneler sonra geri dönüşü sert oluyor.

Ben kadınlar arasında, hatun taifesinin o karmaşık ruh iklimini gözlemleyerek büyüdüm. Anneanneler, teyzeler, anneler... Okurlarımın çoğu kadın. Benimle hayat hikâyelerini çekinmeden paylaşan, uzun mektuplar yazan, kimi başörtülü, kimi başı açık; kimi muhafazakâr, kimi feminist, her telden her demden ve her yaştan kadın. Bizler eve kapatılmak istemiyoruz. Toplumsal hayatın her aşamasına katkıda bulunmak istiyoruz. Çalışan kadın olmak zor, evet. Bilhassa bizim gibi ataerkil toplumlarda, yani aile kurumunun sorumluluklarının kadın ve erkek arasında eşit dağılmadığı; kadının "içişleri bakanı", erkeğin "dışişleri bakanı" diye görüldüğü memleketlerde, hem anne hem evi çekip çeviren, hem dışarıda çalışan olmak iki misli, üç misli zor. Ama bunu başaran nice kadın var.
Ve zorlukları azaltmanın yolu, bizleri gerisin geri eve göndermekten geçmiyor. Tam tersine, daha fazla kadının Türkiye basınında, siyasetinde, bürokrasisinde, eğitim hayatında, akademi dünyasında, iş dünyasında yer alması bu ülkeyi daha da güzel, daha da yaşanılası ve evet, daha barışçıl ve huzurlu bir yer kılacaktır.

Yenililklər
29.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu iki mədəniyyət paytaxtını bir araya gətirir
29.11.22
"II Sumqayıt Kitab Sərgisi keçiriləcək"
23.11.22
Günay Əfəndiyeva Daşkənddə Maqsud Şeyxzadənin heykəlini ziyarət edib
22.11.22
İntiqam Yaşar Tunisdə Beynəlxalq Poeziya Festivalında ölkəmizi təmsil edəcək
22.11.22
“Hayrettin Hoca” monoqrafiyası  nəşr edilib.
18.11.22
Kürdəmirdə Aşıq Şakirin 100 illik yubileyi keçirildi
17.11.22
Ədəbiyyat İnstitutunda “525-ci qəzet”in 30 illik yubileyinə həsr olunmuştədbir keçirilib
15.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Səmərqənd Zirvəsi çərçivəsində beynəlxalq simpozium keçirib
14.11.22
Günay Əfəndiyeva: “Gələcək genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsi üçün həvəslə və böyük səylə fəaliyyətimizi davam etdirməkdəyik”.
13.11.22
Dr. Yusuf Gedikli - Dillerin Şifresi - Dillerin Kökeni ve Türeyişi
10.11.22
“II ANAİB Gəncə Kitab Sərgisi” keçiriləcək
10.11.22
Tıxaclarda qalıbdı şad xəbərlər… - YENİ İMZA - Səbuhidən şeirlər
03.11.22
“Qarabağ zəfəri Güney və Quzey Azərbaycan yazarlarının gözü ilə” kitabı çap olunub
03.11.22
Azad Qaradərəli - Xalq şairinin ölümü
31.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Litva Karaimləri” adlı konfrans keçirilib
27.10.22
“Hüseyn Cavid romantizmi rənglərin işığında” adlı kitab çap olunub.
25.10.22
Tanınmış nəşriyyatların redaktorları bir arada
25.10.22
Vüqar Əhməd Türkiyədə konfransda iştirak edib
25.10.22
Azad Qaradərəli - Zori Balayanın azərbaycanlı vəkilləri yaxud ayı kimin əmisi oğludur?
21.10.22
Görkəmli ədəbiyyatşünas alimlərin anım günü qeyd olunub
19.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu fəaliyyətini Avropada genişləndirməyə davam edir
17.10.22
“Ustad” dərgisinin 39-cu sayı Hüseyn Cavidə həsr edildi
12.10.22
Türk Dünyası Naşrilər Birliyi yaradıldı
09.10.22
Azad Qaradərəli - Yoxdan var və vardan yox olmağın poetik izləri
07.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu VIII Beynəlxalq Kitab Sərgisi çərçivəsində yeni nəşrini təqdim edib
06.10.22
Ədəbiyyat İnstitutunda dərsliklərin müzakirəsi keçirilib
04.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Nizami Gəncəvinin yeni kitabını nəşr edib
28.09.22
Bölgələrdə kitab sərgisi təşkil olunacaq
28.09.22
Macar şairi Mikloş Radnotinin yaradıcılığına həsr olunmuş musiqili gecə keçirilib
26.09.22
Günay Əfəndiyeva Polşada bir sıra görüşlər keçirib
26.09.22
Şəmsəddin Şəmsinin “Dəh Mürğ” poemasının əlyazma nüsxələri əldə olunub
26.09.22
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin qurultayı təxirə salınıb
26.09.22
Günəş topla mənim üçün... - Etimad Başkeçidin yeni hekayəsi
23.09.22
“Şuşaya salam” Beynəlxalq Poeziya layihəsinin təqdimat mərasimi keçirilib
23.09.22
Polşada keçirilən VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresində Azərbaycan təmsilçiləri fəal iştirak edib
22.09.22
Polşada Beynalxalq Türkologiya Kongresi çərçivəsində Azərbaycan musiqi gecəsi keçirilib
22.09.22
ANAİB-dən Ermənistanın son təxribatı ilə bağlı bəyanat
21.09.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Dövlətşah Səmərqəndinin “Təzkirətüş-şüəra” kitabını təqdim edilib
21.09.22
Polşada VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresi başlayıb
14.09.22
“Metafizika” jurnalının növbəti sayı (2022/3) işıq üzü görüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.