Azad Qaradərəli - Avdının şairliyi
17.05.23

(Dostum Avdı Qoşqarın 65 yaşına zarafatyana bir yazı)

 Avdı Qoşqar haqqında bir neçə qatar sözüm var ki, burada yazmasam, ürəyim soyumaz. Nədən ki, Avdı ilə çox dərələr aşmışıq, çox gizlinlər çözmüşük, çox mətləblər qarışdırmışıq...

            Avdı ilk baxışdan bir qədər kəntöy adam təsiri bağışlayar. Üzü göyə baxıb demisini tüstülədən, ağ-qara buludlardan nicat uman, yerin bağrından möcüzə gözləyən qocafəndi kənd adamı kimi. Hə. Eyzən. O qədr safdır ki, özünü heç gizlədə bilməz. Camaatın yüz cürə fırıldağa bulayıb al-dillə dediyini elə birbaşa deyər. “Sən canın, bu mirətin dilini de, biz də bilək...” – kimi deyimlər onun boyuna biçilib. Özünü heç çoxbilən göstərməz. Kəndlərindəki tut ağacı “ayağının izini, baxışının yerini, gözlərinin yaşını” necə saxlayıbsa, eləcə qalıb indiyə. 65 ildi o ayaq izi dəyişmir, o baxışın yeri pozulmur, göz yaşı da qurumur...

            Avdı yurd adamıdır – insanın torpaqdan yarandığını ona baxıb deyiblər. Bu boy-buxunda yekə-mekə olmağına baxmayın, torpağa möhtacdı ürəyi, yurda möhtacdı gözləri, kənd yoluna düzələndi ayaq izləri...

 

            ...Torpağın-daşınmı yaralı,

            Dərdlərim səf-səf sıralı.

            Torpaq olum –

            aralanım –

            Əlacın olum, Ulu Yurd!

 

            Dedim axı, Avdının boy-buxununda, idimində heç şairlik bəllənmir – maşın sürəndə, televiziya üçün veriliş çəkəndə... adamın o yekə-mekə vücudundan şairlik bilmərrə qaçaq düşür...

            Bir dəfə Sumqayıta bir şairkimini şair eləməyə gedirdik. Yolda polis qabağımızı kəsdi. Bir də gördüm Avdı pul çıxardır polisə verməyə. Qışqırdım ki, nə etdiyindi, AZ.Tv-nin vayqanlı adını üstünə götür, hələ bir polisə pul da ver?!

            Dedi, bə həncəri eliyim?

            Dedim vəsiqəni göstər!

            Sonra da arxada qucağında kamera büzüşmüş kameramanı itələyib saldım yerə ki, bax, polis əfəndi, iş başındayıq!

            Polis bizə “çes” verdi, yaxşı yol dedi...

            Avdı belə Avdıdır...

            Fırıldaq bilməz, nömrə bilməz, kələyi heç biməz...

            Eyzən şairdi, sadəcə maşın sürəndə, veriliş üçün bir az fərli-başlı adam gəzəndə şairlikdən çıxır, olur o yekə-mekə kənd adamının şəhərə düşmüş biçarə variantı...

            Di sonra gəl, o donnan çıx, o cilddən ayrıl, təzədən sehrlən ki, şair olacaqsan...

            Ol görüm, ola bilirsənmi?!.

            Ona görə şair Avdı sürücü Avdıya, telejurnalist Avdıya üz tutub belə demiş, aldı görək nə demiş:

 

            Günaha batıb yarandım,

            Yer götürmür təmizləri.

            Günahımı yuyammadı –

            Bu dünyanın dənizləri...

 

            Şairi gərək buraxasan səllimi atlar kimi çapa düzüdünyada, bu başından vura, o başından çıxa. Şairi qəlibə saldın, şairi düdüyə yığdın, onun sözünün dadı qaçar – bu dünyanın dadı qaçdığı kimi. Avdı boyda adam, şair olandan-olana xoşbəxt olur, sözə talib olandan-olana içinə sahib çıxa bilir – çöldəkilər qoysa barı! Adam az qalır yalvarsın ki, dəyməyin mənə, nə olar qoyun bir az şair qalım:

 

            Qəlibə sığan canım hey,

            Başına dönüm, yanım hey,

            Ruhum at üstdə, xanım hey,

            Gərdişim yadımdan çıxıb...

 

            Avdı hərdən mənə, nənəm demiş, göys ötürürdü ki, sən rahat yaza bilirsən bu boyda vurhavurun içində. Mən də yarızarafat, deyirdim ki, bilirsənmi, şair, Qara Qarayevin rus qızı olan xanımı evdə ayağının ucunda gəzərmiş və uşalarına deyərmiş ki, sakit olun, atanız işləyir. Səni bilmirəm, mən gecə hamının yatmasını gözləyirəm ki, oturub rahat yaza bilim...

            Avdı elə ürəkdən gülərdi ki! (Mötərizə arasında deyim ki, dostumun elə gözəl gülməyi var ki, o güləndə yüz qəmin də olsa, qoşulasısan.)

            -Neyniyək, gedək rusmu alaq, a qıvılsız?!

            Və təzədən gülüşürdük...

            Bir də Avdının müsibətüllah araq içməyi vardı. Lap qışın oğlan çağında da, yayın tiyamarında da qaynar su gətizdirər, araqla dolu stəkanı içinə qoyub qızdırar, sonra içərdi. İndi neynir, bilmirəm. Mən də bunu dolayardım, təzədən gülüşərdik. “Sən canın, dəymə qaynar suyuma, ağrıyıram” deyib içini çəkərdi. Və bu dediklərim onun şeirlərinə də yansıyardı:

 

            Nə qədər daş yağar başa, Allah,

            Bir baş qoltuqaltı görər nə qədər?!

            Nə qədər daş yağar fələkdən, Allah,

            Nə qədər daş yağar, dolu nə qədər!

 

            Avdı ilə ilk tanışlığımızı da xatırladım. Gərək ki, 77-ci il idi. Şüvəlanda Respublika Gənc Yazıçılarının bir aylıq seminar-müşavirəsi keçirilirdi. O köpəyoğlu Sovet hökümətinin belə əcaib-qəraib işləri də vardı axı. Zəngilanda müəllim işləyən bir gənci mindirib qatara, gətirib Şüvəlana ki, buyur, hekayələrini oxu, oxuyanları dinlə... Vaqif Bayatlı, Vaqif Bəhmənli, Maarif Soltan, Aqil Abbas, Mənzər Niyarlı, Afaq Məsud, Mahirə Abdulla, Hüseyn Əfəndi, Avdı Qoşqar, mən... və daha kimlər...

            Təzə-təzə Sabir Əhmədli hekayələrimi “Ədəbiyyat və incəsənət”də çap etmişdi və bu seminar-müşavirəyə ürəklə gəlmişdim. İndi qoca adamlar olan bu adını çəkdiklərim mənim kimi sütül uşaqlar idilər. Hələ divarın o üzündə nə olacağını bilən yox idi...

            Orada ən çox yaxınlıq elədiklərim rəhmətlik Hüseyn Əfəndi, Avdı Qoşqar, Aqil Abbas, Mənzər Niyarlı oldular. Təbii ki, o biri dostlarla sonralar da əlaqə saxladım, zira Avdı ilə aşırı dost və həm də iş yoldaşı olduq. O televiziyada, mən radioda...

            Sonra Avdı mənim kitablarımın təqdimatında iştirak etdi, məni bəzən zorən verilişlərinə çəkdi – “ağrın alem, çıxışçım zəifdi, bir az gapla, verilişin səviyyəsi düşməsin”-fialn al-dillə...

            Avdı o qədər təbii adamdır ki, bəzən nə etdiyini, deyəcəyi sözün nə ilə nəticələnəcəyini fəhm etməz, deyər şappıltıyla... Bax, o şair Avdı Qoşqardır... 

 

            Düyülü yumruğum havada donur,

            Xəncər misralarım qın ürəyimdə

            Birboylu adamlar əhatəsində...

           

            Eşitdim ki, dostumun 65 yaşı tamam olur.

            Nə gizlədim. Sevindim buna. Mənimki gələn il 70-dir. Demək, dostum ardımca dabanqırma gəlir! Xoş gəisən, şair Avdı! Xoş gəlirsən, şairin yeni yaşı!

            ...Ayağınızı yerə yavaş basın, şair şeir yazır...

 

                                                                                                          15.05.2023

 

                                               (“Məndən sonra” memuar romandan)                        

Yenililklər
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
30.04.24
Ömür gəlib keçər, qalan əməldir
29.04.24
Qulu Ağsəs - 55
29.04.24
 Yazıçı Eyvaz Zeynalovun “Nadir şah” romanı nəşr olunub
26.04.24
Mahir N. Qarayev - Mənə o dünyanı göstər, İlahi
25.04.24
Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin açılış mərasimi
25.04.24
Abbasqulu ağa Bakıxanovun “Riyazül-qüds” əsəri nəşr olunub
25.04.24
Mədəniyyət Nazirliyi “Nəşrlərin satın alınması müsabiqəsi”ni elan edir
24.04.24
Azərbaycanlı rejissorun ekran əsəri Kann Film Festivalının qısametrajlı filmlər müsabiqəsinə seçilib
24.04.24
IV Kitabqurdu Müəllimlərin Oxu Marafonu elan edilir
24.04.24
Nazir: Bakıdakı Qırğız Mədəniyyəti Günləri mədəni əlaqələrdə yeni səhifə açacaq
24.04.24
TRT-Avazın Baş koordinatoru: AzTV ilə birgə çoxlu layihələr reallaşdırırıq - MÜSAHİBƏ
24.04.24
İntiqam Yaşarın yeni şeirlər kitabı çap olunub
24.04.24
Həmid Herisçinin yeni kitabı çap olundu
24.04.24
Saday Budaqlı: Yazan adam gərək sözü hiss eləsin
24.04.24
Bakıda Qırğız kino günlərinin açılışı olub
15.04.24
Qulu Ağsəsin yeni kitabı çap olunub
04.04.24
Kino Agentliyi gənc kinematoqrafçılara dəstək məqsədilə Alternativ Kino  Akademiyası təsis edib
15.03.24
Türk mədəni irsinin qorunması üçün vahid mexanizm formalaşdırılmalıdır
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.