Azad Qaradərəli - Narın poeziya üzü

22.02.22

Gənc dostum Səxavət Sahilin “Nar” silsiləsi haqqında qısa qeydlər

Heyvanı, armudu, almanı qonaq otağına qoyardıq ki, ətri yayılsın. Şamamanı da elə. Narı isə gözə yaxın yerdən budağıqarışıq asardıq... narın görünüşə xeyri var deyərdi nənəm...
Narı gərək elə yeyəsən ki, dənələri yerə düşməsin – bunu da babam deyərdi.
Sehrli bilmişdim narı. Bir də ona müqəddəs meyvə kimi baxmışam həmişə. “Xəstə könlü nar istər” deyiminə görəmi, ya bu qızılı dənələri ilə sehrli qutuya bənzəyən meyvənin dad-tamına heyarnlığımdanmydı, xalamgilin böyük nar bağında gəzməyin məndə yaratdığı xoş auradanmı gəlirdi... ya ölü düşəndə gedib nar bağından iki ədəd nar çubuğu kəsərək mərhumun kəfəninin altından “qoltuq ağacı” qoymalarındanmı qaynaqlanırdı?..
Bilmirəm.
Bir bildiyim var ki, nara həmişə sehrli meyvə kimi baxmışam. Hələ-hələ ağzı çatlayan, qan qırmızı dənələri ilə gülümsəyən, aıçq ağzı ilə sənə nəsə demək istəyən nar ola!

                        Payızda çox darıxıram,
                         əziz dost, çox darıxıram –
                         nə quşlar olur,
                         nə də yarpaqlar.

                         İndi məni təklik dimdikləyir
                        xatirələr çatladır məni...
                        ...İndi mən o budaqdakı nar kimiyəm.

Pəh! Bunun ayrıca yeri olub könlümdə...
Çatlayan nar - o sehrli qutudan boylanan billur dənəciklərin bu saat dil olub dillənəcıyinə inam.
Toğrul Nərimanbəyovun “Narlar”ı – budaqda, məcmeyidə və qızın sinəsində...
Və nar haqqında şeir oxumaq! Əcaba, nar özü elə şeir deyilmi? Hələ şeirdən ötəsi də var...
Gənc dostum Səxavət Sahilin “Nar” silsiləsi isə mənim nara olan sevgimi bir az da körüklədi...
Yuxarıdakı nümunədə narlı xatirələr sizi də “dimdikləyir”mi? Elə isə davamına baxaq.
Səxavətin şeirlərini çoxdan izləyirəm. Hələ “Yazı”nın ardıcıl çıxan vaxtlarında çap da etmişdik. Amma bu “Nar” silsiləsi mənə ayrı cür toxundu. Kəndimizə qaytardı, uşaqlıq duyğularımı oyatdı, rəngli toxunma corablarımı, nənəmin güllü fərməşini, o fərməşin artığından kəsib mənə tikdiyi güllü məktəbli çantamı, bir də nədənsə əlifba kitabımı yadıma saldı... Bir də yazbaşı suların daşması, yazın qoxusunun bulanıq sulara qarışması...

             Yazın qoxusunu
             qızaran tumurcuğuyla alır
             bomboz nar budağı.

             Tutulduqca baharın nəfəsinə
             yel tutan kösöv kimi
             közərir, alışır
             güllənir ağaclar…

Təbiətlə insan bir-birinin oxşarı, bir-birinin eynidir sanki. “Bar budağı yerə gəlir” ifadəsi ilə “bari-həmlini yerə qoydu” ifadəsindəki qohumluq kimi. Nar bəhərinə “hamilə” nar kolu ilə “uşaq gözləyən ana” assosasiyası burada yerinə düşür:

              İndi şax durmuş şüvüllər
              utancaq qız kimidir
              payızda qızaran narın yükündən
              başını yerə dikəcək.

              ...İndi budaqlar
              utancaq qız deyil,
              uşaq gözləyən ana kimidir.

Dedim axı, nar həmişə məni uşaqlığıma çəkib. Əlimdən tutub, Nar dərəsinə aparıb, Nalıparamızda gəzdirib, narın şirəsi ağ köynəyimi qızardıb, “uşaqlığım torpağa düşüb”:

                Körpəliyim
               pöhrələrin altında qaldı,
               uşaqlığım torpağa düşdü
               budağından vaxtsız qopan
               nar kimi.

Şirin nar, gülövşə nar və narların ən qəlizi turş nar… Və nar gazallarının çürüyüb torpağa qarışımı. Babam narlı həyətləri bərəkətli sayardı. Narın gazalı da (qabığı) dərmandı, yandırıb yaraya qoyarsan, qaynadıb qarnı ağrıyana içirdərsən, bir də çürüyər, torpağı artırar deyərdi torpaq bilicisi. Ona görə Narlıpara deyilən bağımızdakı özü bitən turş narları kəsməyə qoymazdı. Onun da yiyəsi var, uşaq-muşaq yeyər, quşlar dənləyər…  

          Tutulduqca payızın ölüm nəfəsinə
          bozarır dodaqları,
          sinəsindən qan açılır...

         Kimi haraylasın, kimi –
         yarpaqlar öz hayında.

         Tökülmüş göz kimi
         ovulur qurumuş qabığı,
         tökülür, tökülür dənəsi.
         Əzilib, torpağa qarışır –
         elə bil dağılır yer kürəsi.

Ədəbiyyata “həyatın dərs kitabı” (N.Q.Çernişevski) deyiminin sahibi yəqin ki, mənim bu fikri bir az da irəli götürüb “… və təbiətin dərs kitabı” kimi ifadə etsəm, razı qalardı. Səxavətin şeirlərində bir nar meyvəsinin, yaxud bitkisinin  yaratdığı bu qədər duyğu, bilavasitə ədəbi materiala çevrilirsə, demək yanılmamışam. “Meyvələrin özünəməxsus rəngi – onların özünəməxsus dadının, çiçəklərinin biçimi  - onların ətrinin şəklidir” (R.Ulusel) deyən filosof da sanki Səxavət Sahilin “Nar” silsiləsini oxuyub, bu cür yazıb. Şair dostumuzun narlı şeirlərinin bizi hələ daha mübhəm məqamlara götürəcəyinə inanıram.

22.02.2022   

Yenililklər
12.05.22
“Mirzə Ələkbər Sabirin sənət idealları və müasir dövr” adlı konfrans keçirilib
11.05.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Heydər Əliyevlə bağlı nəşr layihəsi həyata keçirir
10.05.22
Gülnar Səma - Zəlimxan Yaqubun “Əbədiyyət dastanı”
01.05.22
Azad Qaradərəli: "Renessans həsrəti" kitabımın 3-cü cildini çapa hazırlayıram
30.04.22
"Ulduz"un aprel sayı çap olunub
26.04.22
Rövşən Xasayoğlu - Ana Kürüm yatağına dönərmi?
25.04.22
Azad Qaradərəli - Fikir bölüşmək cinayətlərin ən yüngülü kimi
22.04.22
Vasif Əlihüseynin “Azmış kimi”si çap olundu
22.04.22
Simran Qədim - Meta: gələcəyin interneti
22.04.22
Habil Yaşar -  “CinemaPlus”da
22.04.22
Yetmiş dörd yaşın şeiri
20.04.22
Gülbala Dadaş - ŞİR həmişə ŞİRdi, mənim qardaşım...
19.04.22
“Oxu Günü-8” keçiriləcək
13.04.22
“Molla Nəsrəddin” ədəbi məktəbinin davamçıları satirik jurnallarının təqdimatı keçirilib
13.04.22
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin haqqında “Xeyirxahlıq mücəssəməsi” adlı kitab  çap olunub
13.04.22
"Şeir sirdi, Adam, sirri bağırmazlar - ulduzlardan utan..." - Qulu Ağsəsin şeirləri
06.04.22
Azərbaycanda ilk: “I Uşaq Kitab Festivalı” keçirildi
04.04.22
Kitab haqqında rus klassiklərinin esseləri
04.04.22
Kərbəlada Füzulidən alınan halallıq-REPORTAJ
01.04.22
Fəxri Müslüm - Saçı bulud-bulud bir qız ağlayır
01.04.22
Gənc yazar Nemət Mətnin kitabı Türkiyədə çap olunub
01.04.22
"Ulduz" jurnalının mart sayı nəşr olunub
30.03.22
Bakıda I "Uşaq Kitab Festivalı” keçiriləcək
30.03.22
Azad Qaradərəli - Adı Arif olanın...
30.03.22
Azad Qaradərəli - Oljas Süleymenov fenomeni
30.03.22
Kənan Hacı - Bəlkə bizə ədəbiyyat lazım deyil?
30.03.22
Şirindil Alışanlının “Sözün yaşamaq haqqı” kitabı işıq üzü görüb
19.03.22
“Kəlniyyət” və “Məşəl” jurnalları transfoneliterasiya edilərək nəşr edilib
18.03.22
Vüqar Əhmədin “Şuşanın dağları başı vüqarlı” kitabı çap olunub
18.03.22
“Metafizika” jurnalının yeni sayı (2022/1) işıq üzü görüb
18.03.22
Məmməd Səid Ordubadinin 150 illiyinə həsr olunmuş elmi sessiya keçirilib
17.03.22
Motazz Muhi Əbdulhəmid Ədəbiyyat İnstitutunun qonağı olub
16.03.22
“Ustad”ın Novruz sayı çap olunub
16.03.22
Vüqar Əhmədə “Turan”ın xalq şairi adı verilib
16.03.22
“Poetika.izm” jurnalının növbəti sayı çap olunub
14.03.22
“Məhəmməd Tağı Sidqinin həyatı və ədəbi-maarifçi fəaliyyəti” kitabı çap olunub
14.03.22
“Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
14.03.22
Azad Qaradərəli - Onun sarı bənizi
10.03.22
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
05.03.22
“Ədəbi Proses – 2020-2021” elmi-yaradıcılıq müşavirəsi keçirilib
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.