Azad Qaradərəli - Narın poeziya üzü

22.02.22

Gənc dostum Səxavət Sahilin “Nar” silsiləsi haqqında qısa qeydlər

Heyvanı, armudu, almanı qonaq otağına qoyardıq ki, ətri yayılsın. Şamamanı da elə. Narı isə gözə yaxın yerdən budağıqarışıq asardıq... narın görünüşə xeyri var deyərdi nənəm...
Narı gərək elə yeyəsən ki, dənələri yerə düşməsin – bunu da babam deyərdi.
Sehrli bilmişdim narı. Bir də ona müqəddəs meyvə kimi baxmışam həmişə. “Xəstə könlü nar istər” deyiminə görəmi, ya bu qızılı dənələri ilə sehrli qutuya bənzəyən meyvənin dad-tamına heyarnlığımdanmydı, xalamgilin böyük nar bağında gəzməyin məndə yaratdığı xoş auradanmı gəlirdi... ya ölü düşəndə gedib nar bağından iki ədəd nar çubuğu kəsərək mərhumun kəfəninin altından “qoltuq ağacı” qoymalarındanmı qaynaqlanırdı?..
Bilmirəm.
Bir bildiyim var ki, nara həmişə sehrli meyvə kimi baxmışam. Hələ-hələ ağzı çatlayan, qan qırmızı dənələri ilə gülümsəyən, aıçq ağzı ilə sənə nəsə demək istəyən nar ola!

                        Payızda çox darıxıram,
                         əziz dost, çox darıxıram –
                         nə quşlar olur,
                         nə də yarpaqlar.

                         İndi məni təklik dimdikləyir
                        xatirələr çatladır məni...
                        ...İndi mən o budaqdakı nar kimiyəm.

Pəh! Bunun ayrıca yeri olub könlümdə...
Çatlayan nar - o sehrli qutudan boylanan billur dənəciklərin bu saat dil olub dillənəcıyinə inam.
Toğrul Nərimanbəyovun “Narlar”ı – budaqda, məcmeyidə və qızın sinəsində...
Və nar haqqında şeir oxumaq! Əcaba, nar özü elə şeir deyilmi? Hələ şeirdən ötəsi də var...
Gənc dostum Səxavət Sahilin “Nar” silsiləsi isə mənim nara olan sevgimi bir az da körüklədi...
Yuxarıdakı nümunədə narlı xatirələr sizi də “dimdikləyir”mi? Elə isə davamına baxaq.
Səxavətin şeirlərini çoxdan izləyirəm. Hələ “Yazı”nın ardıcıl çıxan vaxtlarında çap da etmişdik. Amma bu “Nar” silsiləsi mənə ayrı cür toxundu. Kəndimizə qaytardı, uşaqlıq duyğularımı oyatdı, rəngli toxunma corablarımı, nənəmin güllü fərməşini, o fərməşin artığından kəsib mənə tikdiyi güllü məktəbli çantamı, bir də nədənsə əlifba kitabımı yadıma saldı... Bir də yazbaşı suların daşması, yazın qoxusunun bulanıq sulara qarışması...

             Yazın qoxusunu
             qızaran tumurcuğuyla alır
             bomboz nar budağı.

             Tutulduqca baharın nəfəsinə
             yel tutan kösöv kimi
             közərir, alışır
             güllənir ağaclar…

Təbiətlə insan bir-birinin oxşarı, bir-birinin eynidir sanki. “Bar budağı yerə gəlir” ifadəsi ilə “bari-həmlini yerə qoydu” ifadəsindəki qohumluq kimi. Nar bəhərinə “hamilə” nar kolu ilə “uşaq gözləyən ana” assosasiyası burada yerinə düşür:

              İndi şax durmuş şüvüllər
              utancaq qız kimidir
              payızda qızaran narın yükündən
              başını yerə dikəcək.

              ...İndi budaqlar
              utancaq qız deyil,
              uşaq gözləyən ana kimidir.

Dedim axı, nar həmişə məni uşaqlığıma çəkib. Əlimdən tutub, Nar dərəsinə aparıb, Nalıparamızda gəzdirib, narın şirəsi ağ köynəyimi qızardıb, “uşaqlığım torpağa düşüb”:

                Körpəliyim
               pöhrələrin altında qaldı,
               uşaqlığım torpağa düşdü
               budağından vaxtsız qopan
               nar kimi.

Şirin nar, gülövşə nar və narların ən qəlizi turş nar… Və nar gazallarının çürüyüb torpağa qarışımı. Babam narlı həyətləri bərəkətli sayardı. Narın gazalı da (qabığı) dərmandı, yandırıb yaraya qoyarsan, qaynadıb qarnı ağrıyana içirdərsən, bir də çürüyər, torpağı artırar deyərdi torpaq bilicisi. Ona görə Narlıpara deyilən bağımızdakı özü bitən turş narları kəsməyə qoymazdı. Onun da yiyəsi var, uşaq-muşaq yeyər, quşlar dənləyər…  

          Tutulduqca payızın ölüm nəfəsinə
          bozarır dodaqları,
          sinəsindən qan açılır...

         Kimi haraylasın, kimi –
         yarpaqlar öz hayında.

         Tökülmüş göz kimi
         ovulur qurumuş qabığı,
         tökülür, tökülür dənəsi.
         Əzilib, torpağa qarışır –
         elə bil dağılır yer kürəsi.

Ədəbiyyata “həyatın dərs kitabı” (N.Q.Çernişevski) deyiminin sahibi yəqin ki, mənim bu fikri bir az da irəli götürüb “… və təbiətin dərs kitabı” kimi ifadə etsəm, razı qalardı. Səxavətin şeirlərində bir nar meyvəsinin, yaxud bitkisinin  yaratdığı bu qədər duyğu, bilavasitə ədəbi materiala çevrilirsə, demək yanılmamışam. “Meyvələrin özünəməxsus rəngi – onların özünəməxsus dadının, çiçəklərinin biçimi  - onların ətrinin şəklidir” (R.Ulusel) deyən filosof da sanki Səxavət Sahilin “Nar” silsiləsini oxuyub, bu cür yazıb. Şair dostumuzun narlı şeirlərinin bizi hələ daha mübhəm məqamlara götürəcəyinə inanıram.

22.02.2022   

Yenililklər
12.07.24
Yelisaveta Baqryana - Ah, belə gecələr əzabdır dostum!
11.07.24
Azad Qaradərəlinin əsərlərinin beşinci cildi cap olunub
08.07.24
“Narqız” qısametrajlı animasiya filminin istehsalı davam edir
05.07.24
"Dünya ədəbiyyatı" jurnalının Çeçenistan sayı işıq üzü görüb
03.07.24
“Ulduz” jurnalı oxucuların görüşünə yeni təqdimatda gəlib
02.07.24
Frans Kafka - Hökm
25.06.24
Mədəniyyət Nazirliyi senzura ittihamlarına aydınlıq gətirib
25.06.24
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı Şirvanda kino günlərinə başlayır
22.06.24
Şahid ifadəsi - Zərdüşt Əlizadə yazır...
13.06.24
“Divanü lüğat-it-türk”ün II və III cildləri nəşr olunub
13.06.24
“Ulduz” jurnalının may nömrəsi çap olunub
13.06.24
Azərbaycanda aparıcı teatrların siyahısı təsdiqlənib, işçilərin maaşları artırılıb
05.06.24
Özbəkistanlı şairlərin şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək nəşr olunub
05.06.24

Qulu Ağsəs haqqında yeni kitab çap edilib

24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.