Kənan Hacı: “Sonu qələbə ilə bitən romanı yazdım və bu, mənə həyatımın ən böyük sevincini yaşatdı”
01.02.22

-Kənan bəy, xoş gördük.
-Xoş gördük.

–Son zamanlar həddən artıq məhsuldar işləyrsinz. Bu qədər enerjini haradan alırsınız?
-Bilirsiniz, yaradıcılıq o qədər sirli, müəmmalı bir prosesdir ki, burada nəyisə planlaşdırmaq, gündəlik istehsal mexanizmi işləmir. İnsanın daxili dünyasında baş verənlər onun mətnlərinə də yansıyır. Yaradıcı mexanizm saat kimi saz vəziyyətdə olmalıdır, olmayanda mətn şikəst doğulur. İnsan enerjini kənardan alır, bu yaradıcı impulslar olmayanda özünü itirilmiş vaxtın sərgərdanlığında küləyin qabağına qatıb ordan-ora sürüdüyü yarpaq kimi hiss edirsən. Mən mümkün qədər özümü mənfi enerjidən qorumağa cəhd edirəm. Buna görə də bacardığım qədər özümə vaxt və məkan məhdudiyyətləri yaradıram. Mənə əziyyət verən, məni yoran, gərginləşməyimə səbəb olan adamlardan, məkanlardan bacardıqca uzaqlaşma çalışıram. Yaşımızın elə vaxtıdır ki, bizə yalnız huzur, dinclik lazımdır. Mənasız çəkişmələr həm zamanımızı, həm də sağlamlığımızı əlimizdən alır.
Odur ki, mən də vaxtımın çoxunu yaradıcılığa sərf etməyə çalışıram.

–Zatən, siz ədəbi çəkişmələrdən həmişə kənarda olmusunuz.
-Ədəbi çəkişmələr deyəndə nəyi nəzərdə tutursunuz? Yaradıcılıq fərdi bir işdir. Sağlam ədəbi müzakirələrə çox az təsadüf olunur. Bizdə çox təəssüf ki, iki mininci illərin əvvəllərində sağlam ədəbi müzakirələr olmadı, intriqalar, yazarlar arasında qısqanclıq və düşmənçilik meylləri karikatura səviyyəsinə endirildi. Nəsillərarası dialoq mətnlər üzərindən deyil, şəxslər üzərindən aparıldı. Siz gəncsiniz, o dövrü xatırlamırsınız. Yersiz ambisiyalar bəzən gənc yazıçılar arasında düşmənçiliyə gətirib çıxarırdı. Bu tendensiya indi də qalır. Mən xatırlayıram, o dövrdə biz Samir Sədaqətoğlu və İlqar Fəhmiylə birlikdə “Sənət qəzeti”ni yaratdıq. Buna qədər gündəlik ictimai-siyasi qəzetlərin ədəbiyyat əlavələri var idi, amma “Sənət qəzeti” ilk müstəqil ədəbiyyat qəzeti idi. Bu qəzetin yaranması ədəbi mühitdə böyük canlanmaya səbəb oldu. Yadımdadır, biz Sevinc Elsevərlə birlikdə Bakıya gəlmiş Orhan Pamukdan müsahibə aldıq. O zaman Pamuk hələ Nobel mükafatı almamışdı. Yazıçılar Birliyinin qurultayında qonaq qismində iştirak edirdi və fasilədə foyedə biz ona yaxınlaşıb ayaqüstü söhbət etdik. Azərbaycan yazıçılarıyla bağlı sualımıza belə cavab vermişdi: “Lütfən, məni Azərbaycan ədəbyyatıyla imtahana çəkməyin”.
Bu da bizdə dərin bir məyusluq hissi yaratmışdı. Düşünürəm ki, o qəzet müxtəlif ədəbi axınların yaranmasına impulslar verdi. İndi kifayət qədər tanınmış imzalar olan Qan Turalının, Cavid Zeynallının yazılarını ilk dəfə biz çap etmişik.
Məhz o qəzetdə çalışdığım dövrdə ədəbiyyata aidiyyatı olmayan mənasız çəkişmələrin episentrinə düşdüm. Mənim jurnalistikadan ədəbiyyata yolum bu qəzetdən başladı. Ədəbi mühit bu qəzetin ətrafında formalaşırdı. Samir Sədaqətoğlu bu mənada böyük iş gördü. Qəzetin qapılarını yaradıcı gəncliyin üzünə açdı, onlara meydan verdi. Zahir Əzəmətin çox böyük xidmətləri oldu. Sizin sualınızdan uzaq düşməmək üçün deyim ki, o dönəmdə biz tez-tez konfliktlərlə üzləşməli olurduq. Mənim o dövrkü yazılarıma nəzər salsanız, həmin çəkişmələr haqda təsəvvürünüz yaranar. Gəncliyə xas olan maksimalizm bəzən yazıçının gələcək reputasiyasına xələl gətirir. Cavan olanda bu haqda düşünmürsən, sözünü birbaşa deyirsən. Sonra anlayırsan ki, bütün bunlar sənin ziyanına işləyir. Əlbəttə, yazıçı hər zaman həqiqəti deməlidir. Amma yazıçının qiymətli vaxtını ədəbi intriqalara sərf etməyə ixtiyarı yoxdur. Zaman keçdikcə insan səhvlərini daha aydın görə bilir. İndi düşünürəm ki, gərək müəyyən yazıları yazmayaydım, çünki o yazılardakı ifrat sadəlövhlük indi mənə gülməli görünür. Amma heç bir halda indiyə qədər yazdığım yazılardan imtna etməmşəm. Səhvlərim və doğrularımla o yazılar da mənim yaradıcı bioqrafiyamın bir parçasıdır.

–Müstəqil ədəbi mətbuatımızın yaranmasında sizin əməyiniz böyükdür. Sonra səhv etmirəmsə, bir müddət “Yazar” qəzetində çalışdınız. O qəzet də ədəbi kluarlarda müzakirələrə səbəb olurdu.
-Elədir. Belə bir qəzetin yaranması ideyası şair Yafəs Türksəsə məxsusdur. O qəzetdə də biz gənclərə tam azadlıq vermişdik. Mənim təklifmlə “Dəyirmi masa” rubrikası açmışdıq və yen yaranan əsərlər, ədəbiyyatın problemləri o dəyirmi masada müzakirə olunurdu, müzakirənin materialları qəzetdə dərc olunurdu. Ramin Deko, Sabutay bizim qəzetlə əməkdaşlıq edirdilər və çox yaxşı yazılar hazırlayırdılar. Sonra qəzetin baş redaktoru mən oldum, o vaxt Zahir Əzəmət “Alma” qəzetinin baş redaktoru idi və redaksiyada bizə yer ayırmışdı. Orda fəaliyyət göstərirdik. Ofisin mətbəxində saatlarla ədəbi söhbətlər gedirdi. O söhbətlərdə kmlər iştirak edirdi? Cənubdan gəlmiş şair Məhəmmədrza Ləvai, rəhmətlik Elçin Səlcuq, unudulmaz yazıçımız Rafiq Tağı, Həmid Herisçi, daha kimlər, kimlər… “Yazar” qəzeti 3 il davamlı olaraq nəşr olundu. Heç bir maddi dəstək olmadan biz qəzeti 3 il saxlaya bildik. Hamı maraqlanırdı ki, görəsən bu qəzetin arxasında kim dayanır, sponsoru kimdir? Bu qəzet Yafəs Türksəslə mənim, ikimizin cibinin puluyla nəşr olunurdu. O dövrdə “Proloq” qəzeti çap olunurdu, o qəzet ədəbi ədəbi layihə olaraq son dərəcə uğurlu idi. Qəzetin ətrafında bəlli bir komanda toplaşmışdı. Elçin Səlcuq, Aqşin Yenisey, Qan Turalı və digər gənclər. Şair Kəramətin “Ədəbiyyat naminə” qəzeti çap olunurdu. Sonra müstəqil ədəbi dərgilər yaranmağa başladı. “Yazı”, “Ağac”, “Avanqard”, “Ustad” və sair. Qismətgil “Tre” adlı son dərəcə maraqlı qəzet nəşr edirdilər. Dəyərli şair dostum Səlim Babullaoğlunun nəşr etdiyi “Kitabçı” jurnalı həm poliqrafik baxımdan, həm də forma və məzmun baxımından mətbuatımızda tamamilə yeni idi. Təəssüf ki, o dərgi davamlı şəkildə nəşr olunmadı. Sonra Qan Turalı təklif etdi k, Abzas.net saytına köşələr yazım. Daha sonra Vüsalə Mahirqızı bizi APA-ya dəvət etdi və Kulis.az ideyası yarandı. Bunları niyə xatırlayıram? Mənim yolum zaman-zaman ədəbi dərgi və qəzetlərdən keçib. “Aydın yol” qəzeti yarananda ilk əməkdaşlarından biri mən olmuşam. Sim-sim.az-da bir müddət redaktor kimi çalışmışam.

–Hal-hazırda da “Mücrü” ədəbi dərgisinin baş redaktorusunuz.

-“Mücrü”nun 2 sayını nəşr etmişik. Hələ ki, davamlı nəşr etmək imkanımız yoxdur.

–Ədəbiyyatımızın bugünü haqqında nə deyə bilərsiniz?
-Bu gün ədəbiyyatla məşğul olmaq gəlir gətirməsə belə, gənclərin istənilən mətni tapıb oxumaq imkanları var. Bu günlərdə Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın “Kitab nəşri və ədəbiyyat” işçi qrupu yaradılıb. Dostumuz, yazıçı Varis həmn işçi qrupunun rəhbəri təyin edilib. Bu, sevindirici hadisədir. Gənc yazarların çoxdan gözlədiyi bir hadisə də baş verdi. Dillər Universitetinin nəzdində Yaradıcılıq fakultəsi bərpa olundu. Arzu edirəm ki, gənc yazarlarımız bu imkanlardan faydalansınlar, özlərini inkişaf etdirsinlər, mütaliədən yorulmasınlar. Çox yaxşı mətnlər oxuyuram və sevinirəm. İstedadlı imzalar var: Orxan Həsəni, Nemət Mətin, Nəcəf Əsgərzadə, Seymur Su, Elvin Rizvangil, Məlik Rza, Malik Atilay, Rəvan Cavid. Onların mətnləri məmnunluq doğurur.

–Hal-hazırda nə yazırsınız?

-“Ömrümdən keçən adamlar” adlı kitabımı hazırlayıb “Mücrü” nəşriyyatına təqdim etmişəm. “Fəna fasiləsi” adlı romanımı bu yaxınlarda yazıb bitirdim. Klassik şair Haşım bəy Saqibin həyatından bəhs edir.Çapar Yayınları ilə razılığımız olub, romanı ktab şəklində onlar çap edəsidirlər.

Bir də pandemiyanın ən ağır dönəmində, 2020-ci ilin yazında yazında yazıb tamamladığım “Kəpənək vadisi” romanımı “Azərbaycan” jurnalına təqdim etmişəm. Keçən ilin yayında 3 povest yazmışam. “Timsah olmasaydı” povesti Qarabağ savaşından qayıtmış bir qazinin sevgi dramıdır. “Buynuz qəziyyəsi” povestini Nizami Gəncəvi iliylə bağlı onun əsərlərinin motivləri əsasında yazdım. “Yazı” jurnalında çap olundu. Sonra “Pirosmaninin qonağı” povesti yazıldı, o da “Ədəbi ovqat” jurnalında çıxdı. Keçən ilin dekabrında “Pirosmaninin qonağı” adlı nəsr kitabım çapdan çıxdı. Son dövrdə yazdığım hekayələrin bir qismi bu ktabda cəmləşib.
Keçən il “Hakimə açılan atəş” romanım “Qanun” nəşriyyatında çıxdı. Heç gözləmədiyim halda ən çox satılan kitablardan oldu. O əsər birinci Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş hakim Məhərrəm Məmmədovdan bəhs edir. Şəhid hakim obrazı oxucuların marağına səbəb olmuşdu. İndi də o kitabı məndən soruşurlar. Haqqında 5-6 məqalə yazıldı. Yaxşı reaksiyalar doğurdu, Mədəniyyət kanalında kitabla bağlı qısa süjet getdi, Azərbaycan radiosunda Savalan Talıblı bu mövzuda maraqlı bir veriliş hazırladı. Məni ən çox duyğulandıran və müəllif kimi qürur hissi yaşadan odur ki, bu romanın sonu Azərbaycan xalqının qələbəsi ilə bitir. “Qalib xalqın yazıçısı” hekayəsini yazanda da belə müəzzəm duyğular yaşadım.

Bir də 2016-cı ilin aprel döyüşlərində şəhid olmuş polkovnik Sənan Axundov haqqında bir roman yazmışam. O kitab da yəqin ki, bu ilin aprelinə qədər çap olunar.

Ötən il nəhayət ki, “Hacı İsgəndər” romanının Yazıçılar Birliyində təqdimatını keçirə bildik. O əsər bilirsiniz ki, 2020-ci iln martında çap olundu və elə həmin ay pandemiya ilə əlaqədar karantin elan olundu. Ktabın təqdimatı qaldı. Keçən ilin dekabrında təqdimat keçirə bildik.

–Sizə uğurlar, Kənan müəllim!

-Çox sağ olun. Təşəkkür edirəm!

Analoq.az

Yenililklər
12.05.22
“Mirzə Ələkbər Sabirin sənət idealları və müasir dövr” adlı konfrans keçirilib
11.05.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Heydər Əliyevlə bağlı nəşr layihəsi həyata keçirir
10.05.22
Gülnar Səma - Zəlimxan Yaqubun “Əbədiyyət dastanı”
01.05.22
Azad Qaradərəli: "Renessans həsrəti" kitabımın 3-cü cildini çapa hazırlayıram
30.04.22
"Ulduz"un aprel sayı çap olunub
26.04.22
Rövşən Xasayoğlu - Ana Kürüm yatağına dönərmi?
25.04.22
Azad Qaradərəli - Fikir bölüşmək cinayətlərin ən yüngülü kimi
22.04.22
Vasif Əlihüseynin “Azmış kimi”si çap olundu
22.04.22
Simran Qədim - Meta: gələcəyin interneti
22.04.22
Habil Yaşar -  “CinemaPlus”da
22.04.22
Yetmiş dörd yaşın şeiri
20.04.22
Gülbala Dadaş - ŞİR həmişə ŞİRdi, mənim qardaşım...
19.04.22
“Oxu Günü-8” keçiriləcək
13.04.22
“Molla Nəsrəddin” ədəbi məktəbinin davamçıları satirik jurnallarının təqdimatı keçirilib
13.04.22
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin haqqında “Xeyirxahlıq mücəssəməsi” adlı kitab  çap olunub
13.04.22
"Şeir sirdi, Adam, sirri bağırmazlar - ulduzlardan utan..." - Qulu Ağsəsin şeirləri
06.04.22
Azərbaycanda ilk: “I Uşaq Kitab Festivalı” keçirildi
04.04.22
Kitab haqqında rus klassiklərinin esseləri
04.04.22
Kərbəlada Füzulidən alınan halallıq-REPORTAJ
01.04.22
Fəxri Müslüm - Saçı bulud-bulud bir qız ağlayır
01.04.22
Gənc yazar Nemət Mətnin kitabı Türkiyədə çap olunub
01.04.22
"Ulduz" jurnalının mart sayı nəşr olunub
30.03.22
Bakıda I "Uşaq Kitab Festivalı” keçiriləcək
30.03.22
Azad Qaradərəli - Adı Arif olanın...
30.03.22
Azad Qaradərəli - Oljas Süleymenov fenomeni
30.03.22
Kənan Hacı - Bəlkə bizə ədəbiyyat lazım deyil?
30.03.22
Şirindil Alışanlının “Sözün yaşamaq haqqı” kitabı işıq üzü görüb
19.03.22
“Kəlniyyət” və “Məşəl” jurnalları transfoneliterasiya edilərək nəşr edilib
18.03.22
Vüqar Əhmədin “Şuşanın dağları başı vüqarlı” kitabı çap olunub
18.03.22
“Metafizika” jurnalının yeni sayı (2022/1) işıq üzü görüb
18.03.22
Məmməd Səid Ordubadinin 150 illiyinə həsr olunmuş elmi sessiya keçirilib
17.03.22
Motazz Muhi Əbdulhəmid Ədəbiyyat İnstitutunun qonağı olub
16.03.22
“Ustad”ın Novruz sayı çap olunub
16.03.22
Vüqar Əhmədə “Turan”ın xalq şairi adı verilib
16.03.22
“Poetika.izm” jurnalının növbəti sayı çap olunub
14.03.22
“Məhəmməd Tağı Sidqinin həyatı və ədəbi-maarifçi fəaliyyəti” kitabı çap olunub
14.03.22
“Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
14.03.22
Azad Qaradərəli - Onun sarı bənizi
10.03.22
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
05.03.22
“Ədəbi Proses – 2020-2021” elmi-yaradıcılıq müşavirəsi keçirilib
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.