Səxavət Sahil - Əkrəm Əylisli, Axundov, Mirzə Cəlil, Sabir və Türk ədəbiyyatı
13.12.21

Yazıçı Əkrəm Əylisinin məlum müsahibəsini oxudum. Bəri başdan deyim ki, Əkrəm Əylisli müasir Azərbaycan ədəbiyyatında danılmaz yeri olan sənətkardır. Onun “Kür qırağının meşələri” əsəri, digər hekayə və povestləri (Heç də hamısı yox!) oxucu sevgisini haqq edib.

Müsahibə ənənəvi əkrəmçilik üslubunda baş tutub. 84 yaşlı yazıçının (Allah ona can sağlığı versin!) gəldiyi nəticələr məni məyus elədi. Hələ də çığallığından çıxa bilməyib, bu yaşda özünə qarşı olan yad münasibətdən gileylənir. Qocaman yazıçının kiməsə yad olmağı və ya ona qarşı olan mənfi münasibət, hesab edirəm ki, “Kür qırağının meşələri”nin müəllifi üçün narahatedici nüans olmalı deyil. Daima gileyləndiyi həmkarlıarı həmişə onun yaradıcılığını etiraf edib. Haqqında xaricdə məqalələrin yazılmasını təkrar-təkrar hər imkanda deyir. 84 yaşında yazıçının özünü öyməsi və hamıdan yaxşı olmaq iddiasına nə hacət? Zatən Əkrəm Əkə həmkarları içində ən yaxşı olanlar sırasında başda gəlir.

Əkrəm Əylislinin Türk ədəbiyyatı haqqında dedikləri ya qərəzdir, ya da Türk ədəbiyyatı haqqında qədərincə bilgisi yoxdur, oxumaq imkanı olmayıb. Türk ədəbiyyatı Rus ədəbiyyatı ilə müqaisədə geridə qala bilər, lakin Azərbaycan ədəbiyyatından heç də zəif deyil. Türk ədəbiyyatı təkcə Nazim Hikmətdən ibarət deyil.

Əkrəm Əylisli deyir: “Türkiyə ədəbiyyatı - içi Orxan Pamuk qarışıq – məncə Azərbaycan ədəbiyyatından xeyli zəifdir”.

Əhməd Haşim, Yəhya Kamal Bəyatlı kimi türk modern şeirini yaradanlar hansı Azərbaycan şairindən zəifdir? Hadinin, Cavidin təsirləndiyi Tofiq Fikrət hansı Azərbaycan şairindən zəifdir? Azərbaycan ədəbiyyatının bütöv bir nəslinə təsir edən Məhməd Əmin Yurdaqul hansı Azərbaycan şairindən zəifdir? Oğuz Atay, Əziz Nesin, Səbahəddin Əli, Əhməd Həmdi Tanpınar, Yaşar Kamal, Orxan Pamuk, Yusuf Atılqan, Halit Ziya Uşaklıgil, Ömər Seyfəddin hansı Azərbaycan yazıçısından zəifdir? Bu yazarlar Türkiyədən kənarda nəşriyyatların çap edib satdığı və pul qazandığı yazarlardır. Bu sözləri Azərbaycan ədəbiyyatı haqqında demək olarmı?!

Əkrəm Əylisli deyir: “Türkiyənin nə Mirzə Fətəlisi, nə Mirzə Cəlili, nə də Sabiri var. Bu ölkədə Nazim Hikməti əvəz edəcək heç bir ədəbi fiqur uzun illərdən bəri hələ ki, meydana çıxmayıb”.

Anlaya bilmirəm ki, ömrünün müdrik çağında olan Əkrəm Baba niyə bu cür düşünsün? Mirzə Fətəli, Mirzə Cəlil, Sabir ölçü vahidi deyil ki, onu hər bir ölkəyə tətbiq edəsən. 18, 19 və 20-ci əsrdə inkişaf yolu keçən bütün xalqların özünün Mirzə Fətəlisi, Mirzə Cəlili, Sabiri var. Qonşu Gürcüstandan tutmuş uzaq Tanzanyaya qədər hər bir ölkənin Mirzə Fətəlisi, Mirzə Cəlili və Sabiri olub. Bu yaşda bu nə düşüncədir, anlamaq olmur. Konkret olaraq Türkiyəyə gəldikdə isə onların Namik Kamal, Ziya Paşa, İbrahim Şinasi, Cənab Şəhabəddin kimi aydınları, yazarları, maarifçiləri olub. Avropada oxumuş, yüksək təhsil almış bu yazarlar Mirzə Fətəli, Mirzə Cəlil və Sabirdən hansı cəhətlərinə görə geri qalır?

Bu suallara Əkrəm Əylisli cavab verə bilərmi? Təkcə Rus ədəbiyyatını oxumaqla iş bitmir...

Uilyam Folkner Ernest Heminqueyin “Qoca və dəniz” əsərini oxuyandan sonra deyib ki, Heminquey bu əsərdə Allahı tapdı. Obrazı şəkildə deyilən bu müdrik sözləri yada salanda Əkrəm Əylisli haqqında isə yalnız bunları demək olar: Əkrəm Əylisli ömrünün müdrik yaşında gəlib çıxdığı nəticələr həqiqətdən çox uzaqdır.

Sonda qocaman yazıçıya uzun yaşamağı, sağlam yaşamağı arzu edirəm.

Avanqard.net

Yenililklər
24.01.22
Anar Məcidzadə -  Gecələri göz yaşı, qaranlıq olur səhər
24.01.22
“Yevgeni Onegin” romanı bir milyon rubla satılıb
24.01.22
Fərid Hüseyn - Şeirə bürünmüş İstanbul - REPORTAJ
24.01.22
Azad Qaradərəli - Alpan kömürçüləri
24.01.22
Təbrizdə Qarabağı tərənnüm edən "Xarıbülbüllər" almanaxı çap olunub
18.01.22
Qurban Bayramov - Növbəti erməni məkrinə – erməniləşdirmə faktına münasibət
18.01.22
Rövşən Yerfi - Həyasızlıq kabusu bizi məhv edəcək!..
17.01.22
İlhamə Dağlı - Tobıktıda günəş doğdu
17.01.22
Azad Qaradərəli: "AYB-dan uzaqda qalmaq, təbii çətinliklər yaradıb mənə"
15.01.22
Mübariz Örən Yaradıcılıq Fakültəsinə rəhbər təyin olunub
11.01.22
Gülnar Yunusova -  Fenomen Haruki Murakami 73 yaşında
11.01.22
Kənan Hacı - Vaxt pəncərəsi
11.01.22
Azad Qaradərəlinin hekayəsi Türkiyə saytında yayımlanıb
10.01.22
Nadir Əzhəri - “İsanın qadını” və qadın ifadəsinin keyfiyyəti
06.01.22
Kənan Hacının yeni kitabı çap olundu
30.12.21
Günel Natiq - Ayı dərisi 
29.12.21
“Qarabağ ilmələrdə” sənədli filminin təqdimat mərasimi olub
29.12.21
“Ulduz”dan oxuculara endirim
29.12.21
Hacı Zeynalabdin Tağıyevlə bağlı film çəkiləcək
28.12.21
Habil Yaşar - SMS
28.12.21
Eşqin Məmmədov - Bu il başqa arzum var, hədiyyə istəmirəm
27.12.21
Ramil Əhməd Türkiyədə qalib oldu
27.12.21
Yazıçı Varisin kitabı İranda nəşr edilib
27.12.21
Nemət Mətin - İsanın qadını və ya Səxavət Sahilin "Məhəbbət" obrazı
24.12.21
Azad Qaradərəlinin yeni kitabı çap olunub
23.12.21
İlin son "Ulduz"u nəşr olundu
23.12.21
Fərid Hüseynin İstanbulda imza günü oldu - Foto
23.12.21
Cavanşir Atəşi - Xalqının taleyinə günəştək doğulmusan!
20.12.21
“Leyli və Məcnun” dastan-tamaşası təqdim olundu
20.12.21
“Qobustan” sənət toplusunun qış nömrəsi işıq üzü görüb
20.12.21
“Salnaməfilm” studiyasında il ərzində bir sıra yeni sənədli filmlər çəkilib
20.12.21
“Uşaq Avroviziyası - 2021” müsabiqəsinin qalibi bəlli olub
20.12.21
Minsk şəhərində Nizami Gəncəvinin heykəli ucaldılıb
16.12.21
Küyülü Nəccari Səid - Atam
16.12.21
Üfüqdə hansı cərəyan görünür? - SORĞU
13.12.21
Səxavət Sahil - Əkrəm Əylisli, Axundov, Mirzə Cəlil, Sabir və Türk ədəbiyyatı
13.12.21
Mərahim Nəsib - Əllərim göy üzündə, dodağımda dualar
13.12.21
Bakıda 15-21 dekabrda Milli Kitab Sərgisi keçiriləcək
13.12.21
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə qəbul elanı
13.12.21
Koreya-Azərbyacan II Humanitar Forumunu keçirilib
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.