Səxavət Sahil - Əkrəm Əylisli, Axundov, Mirzə Cəlil, Sabir və Türk ədəbiyyatı
13.12.21

Yazıçı Əkrəm Əylisinin məlum müsahibəsini oxudum. Bəri başdan deyim ki, Əkrəm Əylisli müasir Azərbaycan ədəbiyyatında danılmaz yeri olan sənətkardır. Onun “Kür qırağının meşələri” əsəri, digər hekayə və povestləri (Heç də hamısı yox!) oxucu sevgisini haqq edib.

Müsahibə ənənəvi əkrəmçilik üslubunda baş tutub. 84 yaşlı yazıçının (Allah ona can sağlığı versin!) gəldiyi nəticələr məni məyus elədi. Hələ də çığallığından çıxa bilməyib, bu yaşda özünə qarşı olan yad münasibətdən gileylənir. Qocaman yazıçının kiməsə yad olmağı və ya ona qarşı olan mənfi münasibət, hesab edirəm ki, “Kür qırağının meşələri”nin müəllifi üçün narahatedici nüans olmalı deyil. Daima gileyləndiyi həmkarlıarı həmişə onun yaradıcılığını etiraf edib. Haqqında xaricdə məqalələrin yazılmasını təkrar-təkrar hər imkanda deyir. 84 yaşında yazıçının özünü öyməsi və hamıdan yaxşı olmaq iddiasına nə hacət? Zatən Əkrəm Əkə həmkarları içində ən yaxşı olanlar sırasında başda gəlir.

Əkrəm Əylislinin Türk ədəbiyyatı haqqında dedikləri ya qərəzdir, ya da Türk ədəbiyyatı haqqında qədərincə bilgisi yoxdur, oxumaq imkanı olmayıb. Türk ədəbiyyatı Rus ədəbiyyatı ilə müqaisədə geridə qala bilər, lakin Azərbaycan ədəbiyyatından heç də zəif deyil. Türk ədəbiyyatı təkcə Nazim Hikmətdən ibarət deyil.

Əkrəm Əylisli deyir: “Türkiyə ədəbiyyatı - içi Orxan Pamuk qarışıq – məncə Azərbaycan ədəbiyyatından xeyli zəifdir”.

Əhməd Haşim, Yəhya Kamal Bəyatlı kimi türk modern şeirini yaradanlar hansı Azərbaycan şairindən zəifdir? Hadinin, Cavidin təsirləndiyi Tofiq Fikrət hansı Azərbaycan şairindən zəifdir? Azərbaycan ədəbiyyatının bütöv bir nəslinə təsir edən Məhməd Əmin Yurdaqul hansı Azərbaycan şairindən zəifdir? Oğuz Atay, Əziz Nesin, Səbahəddin Əli, Əhməd Həmdi Tanpınar, Yaşar Kamal, Orxan Pamuk, Yusuf Atılqan, Halit Ziya Uşaklıgil, Ömər Seyfəddin hansı Azərbaycan yazıçısından zəifdir? Bu yazarlar Türkiyədən kənarda nəşriyyatların çap edib satdığı və pul qazandığı yazarlardır. Bu sözləri Azərbaycan ədəbiyyatı haqqında demək olarmı?!

Əkrəm Əylisli deyir: “Türkiyənin nə Mirzə Fətəlisi, nə Mirzə Cəlili, nə də Sabiri var. Bu ölkədə Nazim Hikməti əvəz edəcək heç bir ədəbi fiqur uzun illərdən bəri hələ ki, meydana çıxmayıb”.

Anlaya bilmirəm ki, ömrünün müdrik çağında olan Əkrəm Baba niyə bu cür düşünsün? Mirzə Fətəli, Mirzə Cəlil, Sabir ölçü vahidi deyil ki, onu hər bir ölkəyə tətbiq edəsən. 18, 19 və 20-ci əsrdə inkişaf yolu keçən bütün xalqların özünün Mirzə Fətəlisi, Mirzə Cəlili, Sabiri var. Qonşu Gürcüstandan tutmuş uzaq Tanzanyaya qədər hər bir ölkənin Mirzə Fətəlisi, Mirzə Cəlili və Sabiri olub. Bu yaşda bu nə düşüncədir, anlamaq olmur. Konkret olaraq Türkiyəyə gəldikdə isə onların Namik Kamal, Ziya Paşa, İbrahim Şinasi, Cənab Şəhabəddin kimi aydınları, yazarları, maarifçiləri olub. Avropada oxumuş, yüksək təhsil almış bu yazarlar Mirzə Fətəli, Mirzə Cəlil və Sabirdən hansı cəhətlərinə görə geri qalır?

Bu suallara Əkrəm Əylisli cavab verə bilərmi? Təkcə Rus ədəbiyyatını oxumaqla iş bitmir...

Uilyam Folkner Ernest Heminqueyin “Qoca və dəniz” əsərini oxuyandan sonra deyib ki, Heminquey bu əsərdə Allahı tapdı. Obrazı şəkildə deyilən bu müdrik sözləri yada salanda Əkrəm Əylisli haqqında isə yalnız bunları demək olar: Əkrəm Əylisli ömrünün müdrik yaşında gəlib çıxdığı nəticələr həqiqətdən çox uzaqdır.

Sonda qocaman yazıçıya uzun yaşamağı, sağlam yaşamağı arzu edirəm.

Avanqard.net

Yenililklər
28.09.22
Bölgələrdə kitab sərgisi təşkil olunacaq
28.09.22
Macar şairi Mikloş Radnotinin yaradıcılığına həsr olunmuş musiqili gecə keçirilib
26.09.22
Günay Əfəndiyeva Polşada bir sıra görüşlər keçirib
26.09.22
Şəmsəddin Şəmsinin “Dəh Mürğ” poemasının əlyazma nüsxələri əldə olunub
26.09.22
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin qurultayı təxirə salınıb
26.09.22
Günəş topla mənim üçün... - Etimad Başkeçidin yeni hekayəsi
23.09.22
“Şuşaya salam” Beynəlxalq Poeziya layihəsinin təqdimat mərasimi keçirilib
23.09.22
Polşada keçirilən VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresində Azərbaycan təmsilçiləri fəal iştirak edib
22.09.22
Polşada Beynalxalq Türkologiya Kongresi çərçivəsində Azərbaycan musiqi gecəsi keçirilib
22.09.22
ANAİB-dən Ermənistanın son təxribatı ilə bağlı bəyanat
21.09.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Dövlətşah Səmərqəndinin “Təzkirətüş-şüəra” kitabını təqdim edilib
21.09.22
Polşada VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresi başlayıb
14.09.22
“Metafizika” jurnalının növbəti sayı (2022/3) işıq üzü görüb
14.09.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Ermənistanın təxribatları ilə bağlı bəyanat verib
14.09.22
Bəsirə Əzizəli - Dinlər "Qəlb gözü" üçün nə deyir?
12.09.22
"Ulduz" jurnalının avqust sayı çap olunub
31.08.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun əməkdaşlıq əlaqələrinin sərhədləri Qətərə qədər genişlənir
15.08.22
Günay Əfəndiyeva: “Hun-Türk Qurultayı kimi tədbirlərin Bursada və Şuşada, Türküstanda və Oşda, Səmərqənddə və Mərvdə də təşkil olunması mühüm önəm daşımaqdadır”.
04.08.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu müxtəlif mədəniyyətləri bir araya gətirməyə davam edir
02.08.22
“Ulduz” jurnalının iyul sayı çap olundu
01.08.22
Bədirxan Əhmədli - Gəncə üsyanı ədəbi-bədii düşüncədə
01.08.22
Günel Natiqin "Siz səfehsiniz?" kitabı çap ounub
01.08.22
Azərbaycanlı olmaq asanmı?
01.08.22
Azad Qaradərəli - Camalın ağ kitabı
27.07.22
Günay Əfəndiyeva: Reza Deqatinin fotoşəkillərinə baxarkən insanlar həm təsirlənir, həm də heyranlıq duyur
25.07.22
Gülnar Səma -  Əkbər Qoşalının şeirləri
21.07.22
ANAİB media nümayəndələri ilə görüş keçirdi 
20.07.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Qazaxıstanla əməkdaşlığı yeni mərhələyə qədəm qoyur
20.07.22
Azərbaycanda ilk dəfə “Urdu-Azərbaycan poeziya və mədəniyyət gecəsi” keçirilib
18.07.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun fəaliyyəti Avropada geniş yayılmağa davam edir
18.07.22
AMEA-da Pakistana aid nəşrlərin təqdimatı olub
15.07.22
“Azərbaycan-Pakistan elmi-ədəbi əlaqələri” Beynəlxalq Konfransı keçirilir
15.07.22
İsveç səfiri Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunu ziyarət edib

06.07.22
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
04.07.22
"Ulduz" jurnalının yeni sayı işıq üzü görüb.
04.07.22
Koreya-Azərbaycan III Humanitar Forumu keçirilib
29.06.22
Əlirza Zihəq - Bakıya səfər
29.06.22
Azad Qaradərəli - Federiko Qarsiya Lorka və Eldar Baxış II
25.06.22

Günay Əfəndiyeva: TÜRKPA ilə birgə keçiriləcək layihələrə dəstək verməyə hazırıq

23.06.22
Mübariz Örən - Qum adası
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.