Balkan türklerinden İlhami Emin’in anısına

28.04.21

Uluslararsı Vizyon Üniversitesi
Balkan Araştırmaları Öğretim Üyesi
Sevil İrevanlı [email protected]


Balkanlar’daki Türk yazarlardan İlhami Emini ilk olarak “Yürüyen Duvar” romanı ile tanımıştım. Daha sonra Kuzey Makedonya Gostivar’da bir ilk olarak Türkçe eğitim veren Uluslararası Vizyon Üniversitesi’nin kurucu rektörü sayın Prof. dr. Fadıl Hoca’nın Attila hocayla İlhami Emin hakkında konuşmalarını dinlerken İlhami Emin ile bir söyleşi yapmayı düşünmüştüm. İlhami Emin’in eşi Emire hanımla Gostivar’da Türkçe öğretmeni olan Leyla hanım vasıtasıyla irtibat kurarak görüşecektik. Maalesef bu söyleşi İlhami Emin’in aniden vefatı dolayısıyla gerçekleşemedi. 

İlhami Emin Ağustos 1931 yılında Doğu Makedonya’nın Yörüklük diye bilinen bölgede Radoviş kentinde doğmuştur. Üsküp’te liseyi bitirdikten sonra Yüksek Pedagoji Enstitüsü’nden mezun oldu. İlhami Emin, ilk başlarda Makedonca şiirler ve eleştiriler yazdı. Daha sonra ise Türkçe yazmaya başladı. Manzum masal denemeleri yapan İlhami Emin, Makedonya Türklerinin edebiyatında öncelikle şair olarak tanınır. Taş Ötesi, Gülkılıç, Gülçiçek, Gülçiçekhane, Gülev, Yörükçe, Güldeste, Güldin ve Gülyol onun yayımlanmış olan şiir kitaplarıdır. Sonraki yazılarında gül imajından faydalanmaya çalıştı. İlhami Emin çocuklar için de manzumeler yazmış: Ay Kedisiz Saray, Kırk Dost, Güneşli Şiirler, Şiirli Alfabe vd. İlhami Emin Yugoslavya’da komunizm döneminde “Sesler” kültür sanat dergisinin sorumlu yazarı, Türk Arnavut tiyatrosunda genel müdür ve Makedonya Kültür Bakanlığında sanat etkinliklerinden sorumlu bakan yardımcısı gibi görevlerde bulunmuştu.

Balkan ülkeleri yazılı Türk edebiyatı şiir ağırlıklıdır. İlhami Emin de şair olarak ünlenmiştir. Yazdığı anlamlı şiirlerden biri de Seyyid Onbaşı şiiridir. Şiiri okuyalım:

canım kardeşim
seyyid onbaşım

seni içimden geldiği kadar
kucaklamaya
ve göklere
çıkarmaya
ne kollarım
yeter
ne gözlerim

canım kardeşim
seyyid onbaşım

çanakkale göğümde
kanat geren
zümrütüanka
misali
osman gazi
rüyali
kuşuma
tüm saldırılar
boşuna

canım kardeşim
seyyid onbaşım
 
    

Zeki Gürel İlhami Emin’in hayatı eserleri ve sanatını anlatan “Gülkaya İlhami Emin-Hayatı Sanatı Eserleri” adlı bir kitabı yayınlamış. Ancak anlaşılan bu kitap hazırlandığı sırada İlhami Emin’in Yürüyen duvar adlı önemli kitabı henüz çıkmıştı. O sebeptendir ki kitap Balkanlar’da ve bütün Türk edebiyatında önemli nesir eseri olduğu halde kitap hakkında çok kısa geçilmiş. İlhami Emin’in "Yürüyen Duvar" romanı çıktığında Güler Selim kitap hakkında şöyle bir tanıtım yazmıştı. Makedonya ülkesinde Türkçe yazılmış en değerli kitap var elimizde diyen Güler Selim’e göre Yürüyen Duvar kalıcı olması maksadıyla yürekle ve duyguyla yazılmış bir romandır. Dikkatle okuyan, her cümlede yazarın bir parçasını bulur. İlhami Emin içgüdüyle yazanlardan değil, onun kitapları çok okumuşluğun sonucu ve ifadesidir. İlhami Emin bir söyleşide “en büyük mesleğim kitap okumaktı” demiştir. Yürüyen Duvar eserinde bunu görmek mümkündür. Balkan Türk edebiyatında, Yürüyen Duvar’ın önemli yeri olacaktır. Yazar Yörüklerin yaşadıkları bölgeler üzerinde Yörük Osman ve ailesinin gözünden büyülü realizmi gözler önüne serer. Radoviş ve yöresinin tozlu sokaklarında asırlar göz açıp kapayıncaya kadar birbirini değiştirir, zamanlarla olaylar iç içe girer, dervişlerin mistisizmi sosyal gerçeklerin epik boyutlarıyla karşılıklı yaşanır karşıya gelir, ölüler dirilir, hayallerle gerçekler birbirine karışır, renkli rüyalarda olup bitenler Yörük psikolojisinin ta diplerine iner. Yürüyen Duvar’ın anlatım tarzı o kadar derin ve esaslı, dili o kadar güçlüdür ki, beğenmeden edemezsiniz. Dahası, ikinci okuyuşunuzdan sonra kitabı bir tutku olarak algılar, Duvar, hayatınızın geri kalan bölümünde yeniden ve yeniden okuyabileceğiniz nadir kitaplardan biridir her okuyuşunuzda onun sayfalarında yenilikler bulursunuz. İlhami Emin Yürüyen Duvar eseriyle hafızamızda her zaman var olacaktır. Gostivar’da bulunduğumuz 28 nisan sabahında değerli yazarın ebediyete uçtuğunu öğrendik. İlhami Emin’i ölüm yıldönümünde anarken söyleşini yapamamanın üzüntüsüyle bu yazıyı tamamlıyorum. Kutlu tini şad, otağı uçmak olsun.

Yenililklər
05.05.21
Azərbaycan Nəşriyyatları İctimai Birliyi poster müsabiqəsi elan edib
04.05.21
“Molla Nəsrəddin” ensiklopediyası”nın təqdimatı keçirilib
03.05.21
“Hədəf Nəşrləri”ndə müəllif tenderi iştirakçıları ilə görüş keçirilib
28.04.21
Balkan türklerinden İlhami Emin’in anısına
25.04.21
Türkiyədə Aşıq Ələsgərin anadan olmasının 200 illik yubileyi keçirilib
25.04.21
Azərbaycan Nəşriyyatları İctimai Birliyinin növbəti toplantısı keçirilib
21.04.21
Milli Televiziyamızın bu günü
20.04.21
Üzeyir Əlizadə - Taleyə düşən 5-lər       
15.04.21
Tovuz döyüşləri haqqında sənədli film çəkilib
13.04.21
Xətainin “Dəhnamə”si nəsrlə təqdim edildi
13.04.21
Təranə Vahid - Qasırğa
10.04.21
Xəzər Universitetində Fransız dili bayramı
06.04.21
“Hədəf Nəşrləri” müəllif tenderi elan edir
30.03.21
Tanınmış kinoşünas Aydın Kazımzadənin yeni kitabı işıq üzü görüb
30.03.21
“Böyük Qayıdış” qısametrajlı bədii, sənədli və animasiya film layihələri müsabiqəsinə sənəd qəbulu başa çatıb
30.03.21
Təranə Vahidin “Qarışqa təqvimi” Türkiyədə çap olunub
30.03.21
Qalib Şəfahətin "hekayələr kitabı Türkiyədə işıq üzü görüb
11.03.21

“Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı” jurnalının növbəti sayı çap olundu

09.03.21
Emil Rasimoğlu -  Tor qurub işıq dirəklərinə Tanrı...
08.03.21
Qadınlarımızı bəşəri sevgi ilə şərəfləndirən 8 Mart ucalığı
08.03.21
Erməni generalını boğan şəhid haqqında roman - İlk hissə
05.03.21
Əbdürrəhim bəy Haqvеrdiyеvin “Mоzalanbəyin səyahətnaməsi” əsərinin ifşaedici gücü
03.03.21
“Azərbaycan Nəşriyyatları” İctimai Birliyi yaradıldı
26.02.21
Səxavət Sahil - İsa kimi Xocalı
26.02.21
Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi fondunun ilk eksponatları təqdim olunub
25.02.21

Azərbaycan kitabları Fransa Milli Kitabxanasında

25.02.21
Nəcəf bəy Vəzirovun “Dələduz” pyesində dövrün həqiqətləri
24.02.21
Görünməyən mötərizələr – Fərid Hüseyn Salam Sarvanı tənqid etdi
24.02.21
“Əlyazmalar yanmır” jurnalının növbəti nömrəsində
23.02.21
Xalq artisti Yalçın Rzazadə vəfat edib
22.02.21
Nizami Gəncəvinin 880 illik yubileyinə həsr olunmuş beynəlxalq xalça eskizi müsabiqəsi elan edilib
19.02.21
Nizami Gəncəvinin 880 illiyi münasibətilə İspaniyada xüsusi poçt markaları dövriyyəyə buraxılıb
19.02.21
Mədəniyyət Nazirliyi işğaldan azad olunmuş ərazilərdə tarix və mədəniyyət obyektlərinin vəziyyətinə dair məlumat yayıb
19.02.21
Aşıq Ələsgərin 200 illik yubileyi qeyd ediləcək
18.02.21

“İzahlı dini terminlər lüğəti” nəşr olunub

18.02.21
Xalq şairi Nəriman Həsənzadə “İstiqlal” ordeni ilə təltif edildi
18.02.21

Prezident İlham Əliyev Nəriman Həsənzadəni 90 illik yubileyi münasibətilə təbrik edib

16.02.21
Paşa Talıblı - Mənim şeirlərim başsağlığıdı...
16.02.21
Sabir Rüstəmxanlı yaradıcılığı haqqında monoqrafik tədqiqat
16.02.21
Mədəniyyət naziri ölkəmizdə fəaliyyət göstərən televiziya kanallarının rəhbərləri ilə görüşüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.