Nadir Əzhəri - Modernizm və postmodernizmin xüsusiyyətlərinin müqayisəsi
16.09.20

Giriş

Bir ədəbi əsərin və yabirşeirin modern vəya postmodern olduğunu düzgün müəyyənləşdirmək bəzən çox asan və bəzən çox çətindir.
Azərbaycan poeziyasında və ədəbiyyatında modernism və postmodernizmin əlamətlərini tanımaqda səhvlərə yol verməmək üçün diqqətli olmalıyıq.
Bu qısa qeyddə bir sıra Amerika və Avropa mənbələrini araşdıraraq modernist və postmodernist əsərləri ayırd etmək üçün qısa bir bələdçi verməyə çalışdım.
Modernizmlə postmodernism arasında bu qeydin məzmununun xaricində başqa oxşar və fərqli cəhətlər olsa da, əminliklə deyə bilərəmki, modernizmlə postmodernism arasındakı ən vacib oxşarlıq və fərqlər bu qısa qeyddə ümumiləşdirilmişdir.

Modernizmlə postmodernizmin müqayisəsi

Modernizm 17-ci əsrdə feodalizmdən kapitalizmə keçidlə başlayan bir dövrdi.
Elmi, dünyəvi bir dünya görüşü və tərəqqi və rasionallaşdırma ifadələri ilə xarakterizə olunur.

Postmodernlik, Modernizmdən sonrakı dövrdı. (Bəzi tənqidçilər modernizmin İkinci Dünya Müharibəsindən sonar başqa şərtlərlə davam etdiyinə inanırlar ki, bu da ayrı bir məsələdir və buna başqa bir zamanda toxunacağam.)
Bəzi tənqidçilər Postmodernizmin İkinci Dünya Müharibəsindən sonar başladığını iddia edir, bəziləri isə 1980-ci illərdə və hətta 1990-cı illərdə başlanıb, deyirlər.

Modernizm və Postmodernizmin ən önəmli fərqləri

Modernizm özgələşmədən danışır.
Postmodernizm kollektiv səslərdən danışır.

Modernizm müəllif üzərində dayanır.
Postmodernizm oxucu üzərində dayanır.

Modernizmin dili xüsusidi.
Postmodernizmin dili gah xüsusi və çox vax tsadədir.

Modernizmdə dastançı etibarsızdır.
Postmodernizmdə dastançı kinayədən daha çox istifadə edir.

Modernizm çox vaxt daxilə diqqət yetirir.
Postmodernizm çox vaxt xaricə diqqət yetirir.

Modernizm çox vaxt gerçekligi inkar etməkdədir.
Postmodernizm qeyri-müəyyənliyin əksidir.

Modernizm “Metafictional”ola bilər.
Modernizmdə “Metafictional”ola bilər.

Modernizmin müstəqil bir ədəbiyyatı var.
Postmodernizm açıq və mətnlərarası ədəbiyyata malikdir.

Modernizm görkəmli növ və növlərlə məşğul olur.
Postmodernizm eniş-yoxuş, aşağı və yuxarının birləşməsidir.

Modernizm quru ədəbi məclislərdən çəkinir.
Postmodernizm ədəbi cəmiyyətin ədəbi məclislərini lağa qoyur.

Modernizm Qərb hegemoni dəyərlərinə sadiqdir.
Postmodernizm Qərb hegemoni dəyərlərinə qarşı çıxır.

Modernizm tutarlı bir məna verməkdən imtina edir.
Postmodernizm həqiqətlər və mənalar barədə iki yönlü mövqeyə malikdir.

Modernizm subyektivləşməyə meyllidir.
Postmodernizm obyektivləşməyə meyllidir.

Modernizm zaman bölgüsünə meyllidir.
Postmodernizm zamanı parçalamağa meyllidir.

Modernizm şəxsiyyətləri bölməyə meyllidir.
Postmodernizm bir çox perspektiv təklif etməyə meyllidir.

Modernist ədəbi əsərlər və şeirlər çox vaxt aşağıdakı istiqamətlərə malikdir:
1- Sevilmək və böyük olmaq
2- Fərqli növlərdə rəd və tərd olmaq
3- Qurtarmaq (qaçmaq)

Postmodernizm ədəbi əsərlər və şeirlər çox vaxt aşağıdakı istiqamətlərə malikdir:
Dünya qismən qeyri-müəyyəndir.
Cisimlər duyğusal rəng və imtiyazlı bir yerə sahib ola bilərlər.
Bəzi əşyani təsviredən cümlələr bəlirsiz olsa, o əşya da bəlirsiz ola bilərlər.

Yenililklər
27.11.21
Kənan Hacı - Yazı sənətinin tarixi
24.11.21
Təranə Vahidin “Qarışqa təqvimi” çap olunub
23.11.21
Muni Vitçer - Altıncı Ayın qızı Nina    
23.11.21
İlk dəfə olaraq “Arı” və “Mirat” satirik jurnalları transfoneliterasiya edilərək yeni əlifbada toplu halında nəşr edilib
22.11.21
Cəmşid Cəmşidovun tərcüməsində Muni Vitçerin əsəri çap olundu
22.11.21
Turan Yazqan: Türk dünyasının səsi
17.11.21
“Nizami Gəncəvi sözünün orbitində” kitabının təqdimatı keçirilib
17.11.21
Türkiyənin məşhur şairi Sezai Karakoç vəfat edib
17.11.21
“Nizami Gəncəviyə məktub” beynəlxalq esse müsabiqəsi elan olunur
17.11.21
Elçin Hüseynbəylinin “Vida” romanı çap olunub
17.11.21
BAFTA qısa filmləri Bakıda nümayiş olunacaq
11.11.21
“Nizami Gəncəvinin poetik portreti” kitabı nəşr olunub
11.11.21
“Şərq irsi” adlı Beynəlxalq Müasir İncəsənət Sərgisi açılacaq
08.11.21
Kənan Hacı - Ekspress qatarında eksperimental mozaika
08.11.21
Fəxri Uğurlu - Klassikanı diri saxlamaq
08.11.21
"Şuşa" sənədli filminin təqdimatı olub
08.11.21
4+4: rəqəmsal namə
08.11.21
İsfar Sarabski Parisdə iki gün konsert verib
05.11.21
“Hədəf Nəşləri”nin təsisçisi Şəmil Sadiqin ƏDV ilə bağlı müzakirələrə əlavə və dəyişiklərlə bağlı təklifləri
05.11.21
Kənan Hacı - Yazıçılarımız nəyi bacarmır?
04.11.21
Qələbə ilə bitən ilk roman
04.11.21
Ədəbiyyat İnstitutunda Məhəmməd İqbalın “Seçilmiş əsərləri”nin təqdimatı keçirilib
04.11.21
Azad Qaradərəli - Qara sevda
03.11.21
"Qarabağın qara kitabı" və "Qarabağ - qələbəyə doğru" kitablarının təqdimat mərasimi keçirilib
03.11.21
Kənan Hacının “Hakimə açılan atəş” romanı oxucularıın böyük marağına səbəb olub
02.11.21
“Şuşa, sən azadsan!” və “Biz” filmləri təqdim olunacaq
02.11.21
Rusiyanın Tretyakov Qalereyasında Tahir Salahovun sərgisi açılıb
02.11.21
Şamaxıda Yaradıcılıq Mərkəzi istifadəyə verilib
01.11.21
Altı əsr yaşı olan xalça 5,4 milyon dollara satışa çıxarılacaq
01.11.21
Nizami Kino Mərkəzində “Fulya” sənədli filminin premyerası olub
01.11.21
Zahid Sarıtorpağın İranda kitabı çap olunub
01.11.21
Vidadi Babanlının "Sabaha ismarıc" adlı romanı çap olunub
01.11.21
Poetik diktatura - Firuz Mustafa yazır
26.10.21
Çempion idmançı, istedadlı aktyor və doktorant
25.10.21
Azad Qaradərəli -  Zəngəzur ağacları
24.10.21
I Sumqayıt Kitab Sərgisi keçiriləcək
22.10.21
Kənan Hacı: “Güclü xarakterə malik insan haqqında yazmaq ikiqat çətindir” - Müsahibə
21.10.21
"Cəbrayıl əfsanəsi"nin təqdimat mərasimi olacaq
20.10.21
Türkiyədə təşkil olunan Beynəlxalq Şeir və Ədəbiyyat Festivalında ölkəmiz də təmsil olunur
20.10.21
Təranə Vahid - Yaddaşsız kölgələr
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.