Pərviz Cəbrayıl - “Azğın”- onun seçilmiş əsərlərin mündəricatı
27.06.20

"Elə bilirlər ki, adamlar elə birdən-birə, qəfildən, heç nə baş vermədən dəli olur. Heç kəs bu prosesin necə uzun çəkdiyinim fərqinə varmır. Sonra qəfildən mərhəmət hissi dolur ürəyimizə: kaş tək qoymasaydıq, yanında olsaydıq, dərdini dinləsəydik...”

Cəlil Cavanşir Feysbuk statusunda yazıb. Tanış yaşantıdı. Ancaq bir şey var. Var tək adamlar, var polifonik adamlar. Özü bir camia boyda, sayda, çoxluqda olan adamlar. Onlardan biri də Cəlildir. O özü çoxlu adamdı - içində dostu da, düşməni də var. Uşaq da, böyük də. Kişi də, qadın da. "Azğın"da gördüyümüz kimi. Onun yeni romanında.

Vallah bəzən hamını bilmərrə unudub öz çoxluğunla yaşamağı seçirsən və yüngülləşirsən. Görməyən görməsin, susan susun... Cəhənnəm olsunlar, zatən bu yolu seçdiyi gün sənət adamı cəhənnən yolunu seçmiş olur. Kənardan elə bilirlər kef edir yazı adamı. Və çoxu kabab iyinə gəlir, ancaq görür ki, yox, sadəcə, eşşək dağlamaqmış bu iş.

"Azğın” da tək adamın çoxluğundan və sırf Cəlil Cavanşirdən bəhs edir. Bəli, avtobioqrafik demək olar, çəkinmədən. Çünki Cəlil özü çəkinməyib, qorxmayıb, onu yazmağa cürəti çatıb. Etiraf edirəm: məndə o cürət yoxdur! O qədər şeylər var ki, yazmağa. Özümdən, ətrafımdan. Dünənimdən, indimdən... Ancaq qorxuram, onları hətta kamuflyaj edib yaza bilmirəm. Çünki özüm rüsvay olacam, qohumlar üstümə hücum çəkəcək... Nələr çəkmədim indiyəcən!

Zatən oxucu mətndə müəllifin özünü axrtarmağın dəlisidi. Cəlil isə bu oxucu dəliliyinin əvəzinə öz dəliliyini qoyub və hamının bəri başdan susdura bilib.
"Azğın” öz müəllifinə oxşayır. Yox, avtoboqrafik əsər hələ müəlliflə mətninin oxşarlığı demək deyil. Ancaq burada oxşarlıq qıvamındadı. Əsər də polifonikdi. Monotonluqdan bəhs edən polifoniklik. Bu romana romanlar tolplusu belə demək olar. Romanda elə hekayələr yer alıb ki, adamı dəhşətə gətirir. Təkcə hekayənin məzmununa görə yox, necə rəvayət edilməsinə, hansı tərəfdən baxılmasına və bədii gücünə görə. Əsərdə müəllif hadisələrin, hekayələrin ətrafında və onların hesabına fırlanmır, gəzib-dolanmır, əksinə, bu hekayələr müəllifin və qəhrəmanın ətrafında dönüb-dolaşır və bir gün onun başını hərlədir...

Bu hekayələrin hər biri bir əsərdi, romandı. Tam əminəm ki, bir gün Cəlil onları yazacaq. "Azğın” Cəlilin özündən, şəxsindən qurtulmaq cəhdidi və hər bir nasir mütləq bunu yaşamalı olur. Özündən qurtulmayana kimi müəllif yazıçı ola bilmir. Mümkün deyil. "Mən”indən çıxa bilməyən adam özgələrinin "mən”ini yaza və öz yazıçı ömrünü rahat yaşaya bilməz. Dəli olar, ömrü boyu zəncirdə qalar. Deyirlər, ilan qabığından çıxmasa, ölür. Yazıçı da elədi. Burda da Cəlili elə gördüm – mətn boyu öz qabığından çıxır, özünə gəlir və yenə qabığından çıxır. Ta sona kimi.

Sərt özünütənqid və özünə ironiya üstündə qurulan ağrılı "Azğın”da bütün əhvalatlar Dəli Cəmonun "bir qəpik dəyəri olmayan” şəxsiyyəti fonunda baş verir və əsərin qəhrəmanı başda olmaqla hər kəsin obrazını Cəmo yaradır, canlandırır, tamamlayır. Romandakı obrazları bir-bir sadalamaq fikrində deyiləm, ancaq onu bilirəm ki, onların hər biri bir romanının qəhrəmanıdır və hesab edirəm ki, "Azğın” müəllifin seçilmiş əsərlərinin mündəricatıdır... Bircə, zaman Cəlilə imkan versin...

"Azğın” bir keyfiyyətinə görə də mənimçün tapıntıdır: İndi mən oxumaq, tanımaq üçün ancaq Əkrəm Əylislini təqlid etməyən yazıçıları axtarıram, Əkrəm özü demişkən, epiqonçu olmayanları. Tapsam (bu, çox çətin şeydi), çox sevinirəm. Bu kitab bu anlamda da məni xeyli sevindirdi. Ayaq açana kimi uşağın kiminsə əlindən tutması təbiidir, ancaq böyüyəndən sonra da o əli buraxmamaq artıq şikəstlikdən xəbər verir. Cəlil özü yerimək istəyənlərdəndir.
...Cəlillə ədəbi tanışlığımız onun "İtirilmiş əlyazma”sından başlayır. Tarixi janrda yazılıb. Onu oxuyanda anladım: mən tarixi roman yaza bilmərəm. Bu da ikinci etirafım olsun. "Azğın”da isə az əvvəl etiraf etdiyim kimi, Cəlil qədər cəsarətli ola bilməyəcəyimi anladım.

Cəlil mətnində zərrəcə oxucunu inandırmağa çalışmır, əksinə baxırsan ki, elə istəyir ki, ona inanmayaq. Və özünün də xəbərin olmadan inanmağa başlayırsan.

Mənə görə, "İtirilmiş əlyazma” Cəlilin nəsr məşqidi, "Azğın” onun A-sıdır. Onun Allahıdır, Atası, Anasıdır yəni. Nəsrdə doğuşun qutlu olsun, Cəlil!

/qaynarinfo.az/

Yenililklər
05.05.21
Azərbaycan Nəşriyyatları İctimai Birliyi poster müsabiqəsi elan edib
04.05.21
“Molla Nəsrəddin” ensiklopediyası”nın təqdimatı keçirilib
03.05.21
“Hədəf Nəşrləri”ndə müəllif tenderi iştirakçıları ilə görüş keçirilib
28.04.21
Balkan türklerinden İlhami Emin’in anısına
25.04.21
Türkiyədə Aşıq Ələsgərin anadan olmasının 200 illik yubileyi keçirilib
25.04.21
Azərbaycan Nəşriyyatları İctimai Birliyinin növbəti toplantısı keçirilib
21.04.21
Milli Televiziyamızın bu günü
20.04.21
Üzeyir Əlizadə - Taleyə düşən 5-lər       
15.04.21
Tovuz döyüşləri haqqında sənədli film çəkilib
13.04.21
Xətainin “Dəhnamə”si nəsrlə təqdim edildi
13.04.21
Təranə Vahid - Qasırğa
10.04.21
Xəzər Universitetində Fransız dili bayramı
06.04.21
“Hədəf Nəşrləri” müəllif tenderi elan edir
30.03.21
Tanınmış kinoşünas Aydın Kazımzadənin yeni kitabı işıq üzü görüb
30.03.21
“Böyük Qayıdış” qısametrajlı bədii, sənədli və animasiya film layihələri müsabiqəsinə sənəd qəbulu başa çatıb
30.03.21
Təranə Vahidin “Qarışqa təqvimi” Türkiyədə çap olunub
30.03.21
Qalib Şəfahətin "hekayələr kitabı Türkiyədə işıq üzü görüb
11.03.21

“Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı” jurnalının növbəti sayı çap olundu

09.03.21
Emil Rasimoğlu -  Tor qurub işıq dirəklərinə Tanrı...
08.03.21
Qadınlarımızı bəşəri sevgi ilə şərəfləndirən 8 Mart ucalığı
08.03.21
Erməni generalını boğan şəhid haqqında roman - İlk hissə
05.03.21
Əbdürrəhim bəy Haqvеrdiyеvin “Mоzalanbəyin səyahətnaməsi” əsərinin ifşaedici gücü
03.03.21
“Azərbaycan Nəşriyyatları” İctimai Birliyi yaradıldı
26.02.21
Səxavət Sahil - İsa kimi Xocalı
26.02.21
Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi fondunun ilk eksponatları təqdim olunub
25.02.21

Azərbaycan kitabları Fransa Milli Kitabxanasında

25.02.21
Nəcəf bəy Vəzirovun “Dələduz” pyesində dövrün həqiqətləri
24.02.21
Görünməyən mötərizələr – Fərid Hüseyn Salam Sarvanı tənqid etdi
24.02.21
“Əlyazmalar yanmır” jurnalının növbəti nömrəsində
23.02.21
Xalq artisti Yalçın Rzazadə vəfat edib
22.02.21
Nizami Gəncəvinin 880 illik yubileyinə həsr olunmuş beynəlxalq xalça eskizi müsabiqəsi elan edilib
19.02.21
Nizami Gəncəvinin 880 illiyi münasibətilə İspaniyada xüsusi poçt markaları dövriyyəyə buraxılıb
19.02.21
Mədəniyyət Nazirliyi işğaldan azad olunmuş ərazilərdə tarix və mədəniyyət obyektlərinin vəziyyətinə dair məlumat yayıb
19.02.21
Aşıq Ələsgərin 200 illik yubileyi qeyd ediləcək
18.02.21

“İzahlı dini terminlər lüğəti” nəşr olunub

18.02.21
Xalq şairi Nəriman Həsənzadə “İstiqlal” ordeni ilə təltif edildi
18.02.21

Prezident İlham Əliyev Nəriman Həsənzadəni 90 illik yubileyi münasibətilə təbrik edib

16.02.21
Paşa Talıblı - Mənim şeirlərim başsağlığıdı...
16.02.21
Sabir Rüstəmxanlı yaradıcılığı haqqında monoqrafik tədqiqat
16.02.21
Mədəniyyət naziri ölkəmizdə fəaliyyət göstərən televiziya kanallarının rəhbərləri ilə görüşüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.