Dahilərin, yaradıcı insanların problemi: Bipolar xəstəlik
26.06.20

Azər Bağırov-Psixiatr, Uzman Həkim

Yaradıcı olmaq ruhi və psixoloji problemlərlə bir yerdə ola bilər. Cəmiyyətdə yaradıcılıq anadangəlmə, genetik keçən bir xüsusiyyət olaraq görülür. Əslində isə yaradıcılıq qeyri-adi (out of box) formadır. Bu insanlar qarşılarına çıxan problemlərin həllinə, ortalama bir insandan fərqli baxma, daha estetik yanaşma, yeni bir baxış aspekti gətirərək, kəşflərə imza atan insanlar olurlar.

Belə vəziyyətdə, hər kəsin qarşılaşdığı günlük problemləri görüb, fərqli və təzə yanaşma, həll yolu gətirməyimiz yaradıcılıq olaraq qiymətləndirilə bilər.
Yaradıcı insanların zəka səviyyəsi də yüksək olur. Ancaq təkcə bu fərqin yaradıcı olmaq üçün bəs etmədiyi görülür. Aparılan bir tədqiqatda IQ səviyyəsinin 120-dən yuxarı olmasının yaradıcılıqla əlaqəli olmadığı göstərilir. Lakin zəkası yüksək insanların yaradıcılıq qabiliyyətlərini inkişaf etdirə bildikləri görülüb.
Psixoanaliz teoriyası yaradıcı insanların şüuraltı enerjilərini (libido və aqressiya) müxtəlif kanallarla, xüsusi ilə sənət və yaradıcılıq kanalları ilə doyuma çatdırdıqlarını qeyd edir.

Z.Freydə görə, insan psixikasının 3 qatı vardır:

İd
Ego
Superego


İd qatında insanın doğumundan etibarən mövcud olan şüuraltı enerji vardır. Bu enerji libido(cinsi enerji) və aqressiya (məhv etmə enerjisi) adlanır.
İd qatındakı bu enerji mütəmadi olaraq boşalmağa çalışır, ancaq insanlar cəmiyyət halında yaşadıqları üçün, cinsi və aqressiya enerjisinin hər vaxt boşalması mümkün olmur.

Buna superego bir mənada icazə vermir. Burada ego-nun rolu isə, həm şüuraltının enerjisini boşaltmasının yollarını tapmaq, həm də bunu superegonun icazəsi daxilində etməkdir. Bunun üçün ego müəyyən mexanizmlərdən istifadə edir. Yaradıcılıq da bu mexanizmlərin ali (təkmilləşmiş) olanlarındandır. Digər ali ego mexanizması isə yumordan istifadə etməkdir.
Bir başqa tədqiqatda isə yaradıcı insanlar arasında bipolar xəstəliyə çox rastlandığı aşkar edilib (11%). Halbuki, cəmiyyətdə bipolar xəstəlik 2,5-3% nisbətində görülür.

Bipolar xəstəlik maniya və depressiya epizodları ilə gedən xəstəlikdir. Maniya dönəmində həyat eşqinin, özgüvənin çox artması meqalomaniya səviyyəsinə qədər çıxa bilir. Maniya dönəmində xəstələr, gəldikləri mədəniyyətə görə- Mehdi, İsa, Allahın yer üzündəki elçisi olduqlarını, seçilmiş insanlar olduqlarını, məşhur olduqlarını, insanların onları izlədiyini iddia edə bilirlər. Bu dönəmdə fiziki olaraq enerji də çox artmış olur, 203 saatlıq yuxu ilə özlərini tam dincəlmiş gümrah hiss edər və gün boyunca hərəkətdə olsalar da, yorulmazlar. Maniya dönəmində cinsəl istək, təsadüfi cinsi əlaqələr, alkoqol və narkotik istifadəsinin artması, çox pul xərcləmə və böyük borca düşmə halları da görülür. Maniya dönəmi ortalama 3 həftə- 1 ay kimi, qısa müddət çəkdikdən sonra yerini ağır depressiya dönəminə tərk edir. Depressiya dönəmində isə yuxarıda qeyd edilən əlamətlərin tam tərsi olur.
Rəssam Van Gogh, şair Nazım Hikmət, Merlin Monroe, Mel Gibson, Kurt Cobain bipolar xəstəlik diaqnozu qoyulmuş məhşurlardandır.
Dünyaca məhşur alim Albert Einsteinin isə şizofreniya xəstəliyinin xüsusi ara formasının daşıyıcısı olduğu düşünülür. Einsteinin 10 uşağının çoxunda, ağır şizofreniya daxil olmaqla bir çox ruhi xəstəliklər ortaya çıxıb…

/e-tibb.az/

Yenililklər
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
30.04.24
Ömür gəlib keçər, qalan əməldir
29.04.24
Qulu Ağsəs - 55
29.04.24
 Yazıçı Eyvaz Zeynalovun “Nadir şah” romanı nəşr olunub
26.04.24
Mahir N. Qarayev - Mənə o dünyanı göstər, İlahi
25.04.24
Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin açılış mərasimi
25.04.24
Abbasqulu ağa Bakıxanovun “Riyazül-qüds” əsəri nəşr olunub
25.04.24
Mədəniyyət Nazirliyi “Nəşrlərin satın alınması müsabiqəsi”ni elan edir
24.04.24
Azərbaycanlı rejissorun ekran əsəri Kann Film Festivalının qısametrajlı filmlər müsabiqəsinə seçilib
24.04.24
IV Kitabqurdu Müəllimlərin Oxu Marafonu elan edilir
24.04.24
Nazir: Bakıdakı Qırğız Mədəniyyəti Günləri mədəni əlaqələrdə yeni səhifə açacaq
24.04.24
TRT-Avazın Baş koordinatoru: AzTV ilə birgə çoxlu layihələr reallaşdırırıq - MÜSAHİBƏ
24.04.24
İntiqam Yaşarın yeni şeirlər kitabı çap olunub
24.04.24
Həmid Herisçinin yeni kitabı çap olundu
24.04.24
Saday Budaqlı: Yazan adam gərək sözü hiss eləsin
24.04.24
Bakıda Qırğız kino günlərinin açılışı olub
15.04.24
Qulu Ağsəsin yeni kitabı çap olunub
04.04.24
Kino Agentliyi gənc kinematoqrafçılara dəstək məqsədilə Alternativ Kino  Akademiyası təsis edib
15.03.24
Türk mədəni irsinin qorunması üçün vahid mexanizm formalaşdırılmalıdır
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.