Nemət Mətin - Kitablarımı yandırın!
18.02.19

Rejim, zərərli kitablar yandırılacaq deyə, əmr edəndə
və öküz arabalarına doldurulan kitablar
yanğın yerinə aparılanda
bir şair dəhşətə gəldi...

(B.Brecht)

   Böyük balıq (Big fish) filmində baş obraz meşəni keçəndən sonra cənnət sayılacaq yerə gəlib çıxır. İlk baxışdan hər şey qənaətbəxşdir. Hər zaman yay fəslidir, hamı ayaqyalın gəzir, axşamlar rəqs gecələri, əyləncələr baş tutur. Hər kəs bir-biri ilə mehriban davranır. Bir şair isə 12 ildir poema yazmağa çalışır. İlham verəcək gözəlçələr ətrafında doludur. Baş obraz cızma-qara etdiyi dəftəri alıb baxanda təəccüblənir. Çünki dəftərdə cəmi üç misra var idi. Bəzən yazıçılar, şairlər bilərəkdən çətinliyə düşməyi təcrübədən keçirirlər. Çünki xoşbəxt yaşayan insan yaradıcı ola bilməz. Seyran Səxavət demişkən, dərd adama şeir yazdırır. Elə ona görədə filmdə şair “cənnətdən” qaçır. Şəhərə yollanaraq bank soyur. Yazmaq cəhənnəm işidir...
    Araşdıranda məlum olur ki, bütün dahi yazıçılar çətin həyat sürüblər. Onlarla eyni dövrdə minlərlə yazıçı olub. Qalaq-qalaq kitablar yazıblar. Lakin unudulub gediblər. Elə indinin özündə də ata hesabına ədəbiyyata sığınanlar, vəzifəyə görə oxunanlar gələcəkdə "olmayacaqlar". Müharibə görmüş yazıçı E.M.Remark, aclığın dadını duymuş K.Hamsun, sürgündə ömrü çürümüş F.Dostoyevski... L.Tolstoy müharibədə iştirak etsə də yazır ki, Stendalın "Parma monastrı" kitabını oxumasaydım "Hərb və sülh" əsərinin müharibə epizodlarını dolğun yaza bilməzdim.   
   Əslində bu məqaləni bir suala cavab olaraq yazıram. Sual belədir: Nə üçün indi o cür əsərlər yazılmır? (O cür deyəndə klassiklərin həyat dolu kitabları nəzərdə tutulur.)
   Çünki daha repressiya yoxdur. Repressiya dövründə çoxsaylı yaradıcı insanı itirdik. Cavan yaşda istedadlı şəxslər rejimin qurbanı oldular. İndi isə sürgünə göndərmək dövrü deyil. Dünyanı görmək istəyirsənsə, ən azından viza tələb etməyən ölkələrə bir-iki avtobus dəyişməklə köçmək olar. 3-cü dünya müharibəsi olsa belə, robotlar arasında olacaq. Çətinliyin dərəcəsi azalıb. Rahat həyat tənbəlliyə gətirib çıxardıb.
   Öz həyatıma baxanda yazıçı olmaq şansımın sıfıra bərabər olduğunu görürəm. Əsgərliyi, kasıbçılığı nəzərə almasaq çətinlik görməmişəm. Nə yazım? Porşedə oturub aclıqdanmı yazım? Bircə dəfə qarşımda ölən adam görməmişəmsə, ölüm haqqında hansı fikri ortaya qoy bilərəm?  Evdə oturub müharibələrdən ağız dolusu danışa bilmərəm. Süni alınacaq. Kənan Hacı tez-tez toplaşdığımız ədəbi məclislərin birində deyir ki, 34 yaşında ilk kitabım çıxıb. İndi 18 yaşında roman yazanları saymaqla bitmir. Həyatın ağır yükünü görməyənlər nə yazacaq? Evdə oturub pizza və kola sifariş verirsən. İnterneti qoşub kompüteri işlək vəziyyətə gətirirsən. Word proqramını açıb gözləyirsən. Fikir gəlmir. Stimul yoxdur.
  Yazının əvvəlinə yazdığın şeir şairin dəhşətə gəlməyi ilə bitmir. Əsas məsələ “nə üçün dəhşətə gəlib” sualına cavab tapmaqdır. Ardına fikir verək:

...yandırılan kitabların listəsinə baxıb
 orada öz adını görməyincə.
 Masa arxasına keçdi qəzəblə
 və bir məktub döşədi iqtidardakılara:
 “Məni gözdən sala bilməzsiniz,
 məgər mən hər zaman gerçəkləri yazmadımmı?
 İndi mən necə zərərsiz ola bilərəm.
 Nə olar mənim də kitablarımı yandırın!”
                                                        
(B.Brecht)

   Proqramlaşdırılmış gənclik poeziyadan həzz ala bilmir. Kitabı pdf formatda oxuyub göz xəstəliyi qazanır. Smayliklərlə gülür, virtual sekslə məşğul olmaqdan daxilən çürüyürlər. Yaşayın gənclər! Sizə müraciət edirəmsə, əslində özümə deyirəm. Virtual tanış olduğunuz insanlarla real həyatda görüşün. Çay içmək bəhanəniz olsun...
   Qeyd: Bu məqaləni telefonun qeyd yerinə yazdım...

Yenililklər
05.05.21
Azərbaycan Nəşriyyatları İctimai Birliyi poster müsabiqəsi elan edib
04.05.21
“Molla Nəsrəddin” ensiklopediyası”nın təqdimatı keçirilib
03.05.21
“Hədəf Nəşrləri”ndə müəllif tenderi iştirakçıları ilə görüş keçirilib
28.04.21
Balkan türklerinden İlhami Emin’in anısına
25.04.21
Türkiyədə Aşıq Ələsgərin anadan olmasının 200 illik yubileyi keçirilib
25.04.21
Azərbaycan Nəşriyyatları İctimai Birliyinin növbəti toplantısı keçirilib
21.04.21
Milli Televiziyamızın bu günü
20.04.21
Üzeyir Əlizadə - Taleyə düşən 5-lər       
15.04.21
Tovuz döyüşləri haqqında sənədli film çəkilib
13.04.21
Xətainin “Dəhnamə”si nəsrlə təqdim edildi
13.04.21
Təranə Vahid - Qasırğa
10.04.21
Xəzər Universitetində Fransız dili bayramı
06.04.21
“Hədəf Nəşrləri” müəllif tenderi elan edir
30.03.21
Tanınmış kinoşünas Aydın Kazımzadənin yeni kitabı işıq üzü görüb
30.03.21
“Böyük Qayıdış” qısametrajlı bədii, sənədli və animasiya film layihələri müsabiqəsinə sənəd qəbulu başa çatıb
30.03.21
Təranə Vahidin “Qarışqa təqvimi” Türkiyədə çap olunub
30.03.21
Qalib Şəfahətin "hekayələr kitabı Türkiyədə işıq üzü görüb
11.03.21

“Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı” jurnalının növbəti sayı çap olundu

09.03.21
Emil Rasimoğlu -  Tor qurub işıq dirəklərinə Tanrı...
08.03.21
Qadınlarımızı bəşəri sevgi ilə şərəfləndirən 8 Mart ucalığı
08.03.21
Erməni generalını boğan şəhid haqqında roman - İlk hissə
05.03.21
Əbdürrəhim bəy Haqvеrdiyеvin “Mоzalanbəyin səyahətnaməsi” əsərinin ifşaedici gücü
03.03.21
“Azərbaycan Nəşriyyatları” İctimai Birliyi yaradıldı
26.02.21
Səxavət Sahil - İsa kimi Xocalı
26.02.21
Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi fondunun ilk eksponatları təqdim olunub
25.02.21

Azərbaycan kitabları Fransa Milli Kitabxanasında

25.02.21
Nəcəf bəy Vəzirovun “Dələduz” pyesində dövrün həqiqətləri
24.02.21
Görünməyən mötərizələr – Fərid Hüseyn Salam Sarvanı tənqid etdi
24.02.21
“Əlyazmalar yanmır” jurnalının növbəti nömrəsində
23.02.21
Xalq artisti Yalçın Rzazadə vəfat edib
22.02.21
Nizami Gəncəvinin 880 illik yubileyinə həsr olunmuş beynəlxalq xalça eskizi müsabiqəsi elan edilib
19.02.21
Nizami Gəncəvinin 880 illiyi münasibətilə İspaniyada xüsusi poçt markaları dövriyyəyə buraxılıb
19.02.21
Mədəniyyət Nazirliyi işğaldan azad olunmuş ərazilərdə tarix və mədəniyyət obyektlərinin vəziyyətinə dair məlumat yayıb
19.02.21
Aşıq Ələsgərin 200 illik yubileyi qeyd ediləcək
18.02.21

“İzahlı dini terminlər lüğəti” nəşr olunub

18.02.21
Xalq şairi Nəriman Həsənzadə “İstiqlal” ordeni ilə təltif edildi
18.02.21

Prezident İlham Əliyev Nəriman Həsənzadəni 90 illik yubileyi münasibətilə təbrik edib

16.02.21
Paşa Talıblı - Mənim şeirlərim başsağlığıdı...
16.02.21
Sabir Rüstəmxanlı yaradıcılığı haqqında monoqrafik tədqiqat
16.02.21
Mədəniyyət naziri ölkəmizdə fəaliyyət göstərən televiziya kanallarının rəhbərləri ilə görüşüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.