Nemət Mətin - Roman yazmaq sənəti
12.02.19

H.Murakami düşüncəsinə görə roman yazmaq üçün bir ton kitab oxumalısan. E.Heminquey isə deyir ki, gördün yaza bilmirsən dayanma. Qaldığın yerdə üç nöqtə qoyub başqa hadisələri yaz. S.Kinq isə tamam başqa fikirləri tövsiyə edir. Hələ O.Pamuku demirəm.

Hər kəs bir üsulla, özünə rahat olan yolla yazır. Əslində heç bir qayda yoxdur. Gənc yazarı ruhlandırmaq üçün deyilmiş, yazılmış fikirlərdir. M.Paj gənc yazara tövsiyə edir ki, sənə "yaza bilmirsən, alınmır" deyənlərdən uzaq gəz. Tapdıq Yazanov yazanda ayaqlarını isti suya qoyurdu, Mülayim Qələmov uzanıb yazır. Fərqi yoxdur, istəyirsən lap gecə klubunda yaz. Alınmırsa, alınmayacaq. Yox əgər istək, istedad, duyum varsa, təbii ki, əziyyət bəhrəsiz qalmayacaq. R.Qaraca "Zülmətdə bir alatoran" avtobioqrafik romanının əvvəl səhifələrində yazır ki, ucuz başa gəldiyi üçün bu sənəti seçdim. Yəni rəssamlıqda fırça, kətan və digər ləvazimatlar, heykəltəraşlıqda mərmər, daş, xüsusi alətlər lazımdır. Yazıçılıqda isə kağız, qələm ən ucuz başa gələn şeylərdi. Kompüterin varsa, mürəkkəbə də qənayət edəcəksən, kağıza da.

Çox rahat dövrdə yaşayırıq. Telefonda roman yazmaq əsridir. Amma ifrat rahatçılıq tənbəlliyin təməlidir. Uşaqlıqda atam tez-tez mənə deyirdi: “M.Qorki şam işığında oxuyub, yazıb...”

Mən də öz növbəmdə uşaq ağlımla düşünürdüm ki, şam işığının qüdrətinə bax. Böyüdüm, yazıçıların həyatını araşdıranda insan iradəsini gördüm. İ.Muğanna işdən evə yorğun dönəndən sonra gecəni yatmayıb, romanlar yazırdı. İ.Şıxlı "Ölən dünyam" adlı romanının ön sözündə qeyd edir ki, gözləri tutulsa da həyat yoldaşı, övladları yazıçının danışdıqlarını yazırdılar.
1978 ci ildə çəkilmiş bir Azərbaycan filmi var. O filmə baxanda yazıçılarımızın hansı şəraitdə yaşadığını və ətrafdakı insanların yazan adama münasibətini dəqiq görmək olur. Ssenari müəllifi Maqdus İbrahimbəyov olan "Bayquş gələndə" filmində yazıçıya münasibətə baxın:
"-Yenə taqqıldadır? Hərdən oturub fikirləşirəm. O zəhməti başqa işə yönəltsəydi, indi yəqin məsul bir vəzifədə işləyirdi. Ya da nədir onun adı? Alimdən zaddan olmuşdu. Yoxsa, ölmə eşşəyim, yonca bitincə otu gözlə. Səndən yazıçı çıxacaq ya yox. Axı, həyat gedir. Gedir də bu həyat.
-Axırı dəlixanalıqdı.
-Elə demə. Hər kəs özü bilər. Bir az özünü dartır, amma eybi yox. Bizə ki, pislik eləmir."

Hələ filmin bir epizodunu, qısa dialoqu yazdım. Film boyu avam insanların yazıçıya münasibəti adamı qıcıqlandırır. “Yaxşı yazsaydı, pul qazanardı”. Ədəbiyyata, yazan adama münasibətimiz bu səviyyədədir. Pul qazanmaqla istedad ölçülür. Mükafatların, təriflərin və pulun olmalıdır. Yazıçıya alverçi, biznesmen baxışı ilə qiymət veririk. Təbii ki, yazıçı pul qazanmalıdır. Stimul olmalıdır. Ancaq oxuduqlarımız, eşitdiklərimiz və gördüklərimiz göstərir ki, yazıçı da insandır. Yazıçı var istedadlıdır və kitablarının biznes tərəfini görə bilir. Pul qazanmağı öyrənib. Yazıçı da var ki, mütləq ona işini quran bir nəfər lazımdır. O isə oturub yazsın, yazsın və yenə yazsın...

“…narahat olma. Əvvəllər də yazmısan, yenə yazacaqsan. Əsas iş həqiqi bir cümlə yazmaqdır. Bildiyin ən həqiqi cümləni yaz.”  Bun da E.Heminquey deyir.

O bir həqiqi cümləni axtarmaq əvəzinə cəfəngiyat uyduranlar, pafoslu fikirlərdən qaça bilməyənlər, yaltaqlıqdan, tərifdən qorxmayanlar, pul qazanmaq üçün incəsənətə, mədəniyyətə, sözə xəyanət edənlər ayılanda gec olacaq. Zaman küləyi onları yerli-dibli silib aparacaq. Qalaq-qalaq yazdıqları tərifnamələr qaranlıq zirzəmilərdə çürüyüb heç olacaq. Övladları utanacaq, nəvələri nifrət edəcək...Yalnız həqiqi söz zamandan zamana, əsrlərdən eralara keçəcək.

Yenililklər
05.05.21
Azərbaycan Nəşriyyatları İctimai Birliyi poster müsabiqəsi elan edib
04.05.21
“Molla Nəsrəddin” ensiklopediyası”nın təqdimatı keçirilib
03.05.21
“Hədəf Nəşrləri”ndə müəllif tenderi iştirakçıları ilə görüş keçirilib
28.04.21
Balkan türklerinden İlhami Emin’in anısına
25.04.21
Türkiyədə Aşıq Ələsgərin anadan olmasının 200 illik yubileyi keçirilib
25.04.21
Azərbaycan Nəşriyyatları İctimai Birliyinin növbəti toplantısı keçirilib
21.04.21
Milli Televiziyamızın bu günü
20.04.21
Üzeyir Əlizadə - Taleyə düşən 5-lər       
15.04.21
Tovuz döyüşləri haqqında sənədli film çəkilib
13.04.21
Xətainin “Dəhnamə”si nəsrlə təqdim edildi
13.04.21
Təranə Vahid - Qasırğa
10.04.21
Xəzər Universitetində Fransız dili bayramı
06.04.21
“Hədəf Nəşrləri” müəllif tenderi elan edir
30.03.21
Tanınmış kinoşünas Aydın Kazımzadənin yeni kitabı işıq üzü görüb
30.03.21
“Böyük Qayıdış” qısametrajlı bədii, sənədli və animasiya film layihələri müsabiqəsinə sənəd qəbulu başa çatıb
30.03.21
Təranə Vahidin “Qarışqa təqvimi” Türkiyədə çap olunub
30.03.21
Qalib Şəfahətin "hekayələr kitabı Türkiyədə işıq üzü görüb
11.03.21

“Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı” jurnalının növbəti sayı çap olundu

09.03.21
Emil Rasimoğlu -  Tor qurub işıq dirəklərinə Tanrı...
08.03.21
Qadınlarımızı bəşəri sevgi ilə şərəfləndirən 8 Mart ucalığı
08.03.21
Erməni generalını boğan şəhid haqqında roman - İlk hissə
05.03.21
Əbdürrəhim bəy Haqvеrdiyеvin “Mоzalanbəyin səyahətnaməsi” əsərinin ifşaedici gücü
03.03.21
“Azərbaycan Nəşriyyatları” İctimai Birliyi yaradıldı
26.02.21
Səxavət Sahil - İsa kimi Xocalı
26.02.21
Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi fondunun ilk eksponatları təqdim olunub
25.02.21

Azərbaycan kitabları Fransa Milli Kitabxanasında

25.02.21
Nəcəf bəy Vəzirovun “Dələduz” pyesində dövrün həqiqətləri
24.02.21
Görünməyən mötərizələr – Fərid Hüseyn Salam Sarvanı tənqid etdi
24.02.21
“Əlyazmalar yanmır” jurnalının növbəti nömrəsində
23.02.21
Xalq artisti Yalçın Rzazadə vəfat edib
22.02.21
Nizami Gəncəvinin 880 illik yubileyinə həsr olunmuş beynəlxalq xalça eskizi müsabiqəsi elan edilib
19.02.21
Nizami Gəncəvinin 880 illiyi münasibətilə İspaniyada xüsusi poçt markaları dövriyyəyə buraxılıb
19.02.21
Mədəniyyət Nazirliyi işğaldan azad olunmuş ərazilərdə tarix və mədəniyyət obyektlərinin vəziyyətinə dair məlumat yayıb
19.02.21
Aşıq Ələsgərin 200 illik yubileyi qeyd ediləcək
18.02.21

“İzahlı dini terminlər lüğəti” nəşr olunub

18.02.21
Xalq şairi Nəriman Həsənzadə “İstiqlal” ordeni ilə təltif edildi
18.02.21

Prezident İlham Əliyev Nəriman Həsənzadəni 90 illik yubileyi münasibətilə təbrik edib

16.02.21
Paşa Talıblı - Mənim şeirlərim başsağlığıdı...
16.02.21
Sabir Rüstəmxanlı yaradıcılığı haqqında monoqrafik tədqiqat
16.02.21
Mədəniyyət naziri ölkəmizdə fəaliyyət göstərən televiziya kanallarının rəhbərləri ilə görüşüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.