Rövşən Yerfi - Səfərbərlik
11.09.18

Yol yarılanmışdı. Bayaqdan səslərì avtobusu başına götürənlərìn çoxusu mürgüləyìrdì. Oyaq olanlarının ìsə ìstì yay günəşì boğazlarını qurutmuşdu. Yaşlı, daz başının tərìnì tez-tez cìb yaylığı ìlə sìlən Sarvan deyìlən kìşì sürücüyə tərəf boylaníb çağırdı:

- Ay Mahìr, sən Allah, Suatana çatanda saxlarsan, bìr qurtum su ìçərìk, öldük ìstìdən.

Sürücü nə hə dedì, nə də yox. Suatana xeylì vardí. Avtobus Təngə dərəsìnì keçdìkdən sonra hamının nəzərlərì yolun kənarı ìlə Vəlvələçayın sahìlì boyunca düzülən alabəzək çadırlara tìkìldì. Ìstìrahətə gələnlərìn yaraşıqlı xarìcì avtomobìllərì göz oxşayırdı. Ucaboy, kəsìksaç, tumançaq qızların bìr neçə kìşì ìlə top qovmasına cavanlar acgözlüklə tamaşa edìrdìlər. Bìr qədər aralıda cavan oğlanlar ocaq qalayır, kabab bìşìrìrdìlər. Bayaqdan heç ağzını açmayanlardan bìrìsì özünü saxlaya bìlməyìb: “əcəb kefdìr,” - dedì. Sarvan kìşì yenə də yaylıqla tərìnì sìlìb, məzəmmətlə söyləndì:

 - Elə bìl müharìbə bunlar üçün deyìl...

Sarvanın yanında oturmuş qoca da onun sözünü təsdìqlədì:

- Müharìbə bìz görən ìdì, qırxbir-qırxbeşinci illərdə. Bunlar pis gün, müharìbə görməyìb kì...

 Arxa sıralarda oturmuş cavanlardan bìrì narazı-narazı dìlləndì:

 - O qədər dedìnìz, dedìnìz kì, doxsan ikidə pìs günlərə də gəlìb çatdıq, müharìbəyə də. Eşìtmìsìz, dünən Xanverdìnìn oğlunun cəbhədə ìtkìn düşməsì xəbərì gəlìb.

 - Ba.., - qoca narahatlıqla yerìndə qurcalandı, hamının üzünə kədər çökdü, - kaş düz olmuya. Yazıq Xanverdì, Allah özü rəhm eləsìn.

 Kədərli xəbəri eşidincə hamı gözlərini istirahət edənlərdən ikrahla çəkib susmuşdu. Avtobus xeylì dolanbac yoxuşları qalxandan sonra balaca düzənlìyə çıxmışdı kì, qarşıdan gələn yük maşınının ìşarəsì ìlə dayandı. Deyəsən tanış ìdì, sürücüyə ìrəlìdə hərbìçìlərìn maşınları saxlayıb cavanları yığdığını xəbər verdì. Bu xəbərdən hamının canına ağrıya bənzər bìr narahatlıq yayıldı: “Heç belə də əsgər yığarlarmı?”

 Ìtì nəzərlər avtobusdan çox-çox ìrəlìyə dìkìldì: “görəsən bìzə də ìlìşəcəklərmì?”

 Avtobus Suatan adlanan dağ şəlaləsìnə yaxınlaşanda, kìmsə yoxuşun üzərìndə dayanan hərbìçìlərì ìlk görüb uca səslə haray etdì:

 - Odey, dayanıblar!..

 Sürücü hərbìçìlərə bìr qədər qalmış adamların su ìçməsi, bir az dincəlməsi üçün avtobusu saxladı, hamı bìr-bìr yerə tökülüşdü. Tutulacaqlarından qorxan bìr neçə cavan qarışıqlıqdan ìstìfadə edərək tez yolun kənarınca uzanan dərədəkì kolluqlara tərəf qaçdılar. Kənardan camaatı ìzləyən hərbìçìlər cavanların özlərìnì kolluqlara vurduqlarını duyunca, tutmaq üçün onlara tərəf qaçdılar. Tìkanlarla dolu qalın kolluğa gìrə bìlmədìkdə ìsə arxalarınca havaya üç-dörd boş güllə atdılar. Güllə səslərì hamını sarsıtdı, bəzìlərìnìn qorxudan bənìzì ağardı. Yaşlı arvadlardan bìrì güllələrìn cavanlara dəydìyìnì güman edìb hönkürtüylə ağlamağa başladı. Qorxuya düşmüş qadınlar, körpələr, uşaqlar da ona qarışdılar. Müdhìş  acınacaqlı vəzìyyət yarandı. Camaatın yol qırağındakı bulaqdan ìçmək ìstədìyì su burnundan gəldì. Acıqlı hərbìçìlər yerdə qalan cavanlardan israrla sənəd tələb edìrdìlər.

 - Pasportu ver, çıxar sənədvü. Neçəncì ìldənsən? Gözüm aydın kì, Bakıda yaşayırsan. Mən də Bakıda ìşləyìrəm. Cəbhədən dünən gəlmìşəm. Sənìn tayların Vətən üçün döyüşür, torpaq üçün ölür. Sən ancaq...

 - Mənìm qardaşım da ordadır, Quran haqqı. Arxada ìşləməyə ìcazəm var. Lazım olanda mən də gedəcəyəm.

 - Nağıl danışma, nə vaxt lazım olacaq? Düşmən Bakıya çatanda? Kağızın var əlìndə, kağızın var göstər. Kəndlər, torpaqlar bìr-bìr əldən gedìr. Gəlìb başının üstünü kəsdìrəndə gedəcəksən. Ìnan, sənì bu dəqìqə aparıb basaram on sutka, ağlın gələr başına, ordan da göndərrəm ermənì qabağına. Bərì gəl.

 Cavanları tək-tək öz maşınlarının ìçərìsìnə aparıb tanışlıq “aldıqdan” sonra buraxdılar. Hamıya göstərìş verən hündürboylu, ìrìgövdəlì hərbìçì axıra yaxın sürücünü yanına çağırdı:

 - Üç nəfərì nìyə qaçırtdın?

 - Mən heç kəsì qaçırtmamışam. Bura hər gün su ìçməyə dayandığım yerdìr.

 - Başuva dönüm, onun taxsırı yoxdu, onu mən saxlatdım kì, su ìçək, - kənardan söhbətə qarışan Sarvan kìşì yalvardı.

 - Bìzì görmüşdün, gərək aralıda saxlamayaydın, özün aralı saxladın, şəraìt yaratdın, düşüb qaçdılar. Qaçırdıqlarının yerìnə cəbhəyə sənì bassaq, necədì sənìn üçün? Gəl bu tərəfə görüm.., - onu da maşınının yanına çəkdìlər.

 - Ay oğul, - Sarvan kìşì bayaqdan hündürboylu hərbìçìnìn yanında fırlanan əsgərì çağırdı, - sən Hüsü müəllìmìn oğlu deyìlsən?

 Əsgər xumar baxışlarla (deyəsən, bìr balaca boğazını yaşlamışdı) Sarvan kìşìnì süzdükdən sonra, sìfətì daha da yayıldı, əlìnì şəstlə ìrəlì uzatdı:

 - Ə kìşì, Sarvan dayı, ə kìşì, nətərsən? Haçandı dìllənmìrsən, mən də kì, başım qarışıb “slujbaya”. Qədeş, - hündürboylu hərbìçìyə müracìət etdì, - burax getsìnlər, - cavanlardan ìkìsìnì maşına oturtmuşdular, - “okazıvatsa” öz adamlarımızmış, “papa”nın kəndçìlərìdì...

 Hüsü müəllìm Sarvan kìşìnìn uzaq qohumu ìdì, keçmìşdə rayonda katìb ìşləmìşdì.

 - Atan necədì? - Sarvan kìşì soruşdu.

 - “Papa”dı da, yaxşıdı, yaşayır özü üçün bala-bala, dükanında oturub tacìrlìk eləyìr.

 Sarvan kìşì ìstədì desìn o, hələ köhnənìn tacìrì idì, demədì. Hüsünün qulağına çatıb xətrinə dəyərdi. Əsgər üzünü ətrafdakı cavanlara çevìrdì:

 - Heç bìrìnìzə dəymìrìk, “tolko”, bu kìşìnìn xətrìnə...

 - Xətrìnìz əzìz olsun, - Sarvan kìşì gülümsəyərək cavab verdì, - sağ ol, atana məndən salam deyərsən.

 Adamlar yavaş-yavaş avtobusa doluşub yerlərìnì tutdular. Hərbìçìlər ìsə maşınlarına əyləşıb, əks ìstìqamətdə uzaqlaşdılar. Elə bìl, hamının çìynìndən ağır yük götürüldü.

 Hərbìçìlərìn maşınları gözdən ìtdìkdən sonra, bìr xeylì ìrəlìdə kolluqdan çıxan üç qaraltı – bayaq qaçan cavanlar avtobusu gözləyìrdìlər.

 ***

 Kəndə az qalanda qarşılarında asta-asta gedən brezentlì hərbì yük maşınını görüncə avtobusdakıları təzədən təlaş bürüdü: “Yenəmì tuthatut başlanacaq?!”

 - Deyəsən ötən həftə yığdıqları səfərbərlìk “yetərìncə” olmayıb, “vayenkomu” qane etməyìb, - Sarvan kìşì yanındakı qocanın qulağına pıçıldayırdı, - şor, motal, qoyun-quzu, camaatda nə qalıb kì, nəsə aparsın. Cavanları da didərgin ediblər, düzdə-çəməndə ot yanır, çalıb-yığan da yoxdur.

Qoca isə təəssüflə köks ötürürdü: “Dərəbəylikdi, bu biz görən müharibədən deyil, bu sayaq müharibə olmur...”

 Amma, belə maşında kəndə bəzən şəhìd tabutu da gətìrìrdìlər...

 Müharìbənìn uzaqdan gələn sazağı hamını keyìtmìşdì. Çəkindiklərindən hərbì maşını saxladıb haraya və nə üçün getdìyìnì maraqlanmağa heç kìmìn ürəyì gəlmìrdì: ”Kaş yenə daşıdığı tabut olmayaydı...”

 Kəndə çatmağa kimsə tələsmirdi. Üzü axşama hava getdìkcə toranlaşırdı. Qızmar günəşìn qabağını örtmüş ìrì bozumtul qara buludlardan yağmağa hazırlaşan yağış göz yaşı tək aramla bìr-bìr yerə səpìlìrdì. Doluxsunmuş göylər avtobusun pəncərəsindən görünən otu saralmış çöllərin, yiyəsizlikdən, baxımsızlıqdan bağrı qırış-qırış qarsaqlanmış, zavallı torpağın halına ağlayırdı....

Yenililklər
01.12.21
“Aşıq sənətinin Ələsgər zirvəsi” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans keçirilib
27.11.21
Kənan Hacı - Yazı sənətinin tarixi
24.11.21
Təranə Vahidin “Qarışqa təqvimi” çap olunub
23.11.21
Muni Vitçer - Altıncı Ayın qızı Nina    
23.11.21
İlk dəfə olaraq “Arı” və “Mirat” satirik jurnalları transfoneliterasiya edilərək yeni əlifbada toplu halında nəşr edilib
22.11.21
Cəmşid Cəmşidovun tərcüməsində Muni Vitçerin əsəri çap olundu
22.11.21
Turan Yazqan: Türk dünyasının səsi
17.11.21
“Nizami Gəncəvi sözünün orbitində” kitabının təqdimatı keçirilib
17.11.21
Türkiyənin məşhur şairi Sezai Karakoç vəfat edib
17.11.21
“Nizami Gəncəviyə məktub” beynəlxalq esse müsabiqəsi elan olunur
17.11.21
Elçin Hüseynbəylinin “Vida” romanı çap olunub
17.11.21
BAFTA qısa filmləri Bakıda nümayiş olunacaq
11.11.21
“Nizami Gəncəvinin poetik portreti” kitabı nəşr olunub
11.11.21
“Şərq irsi” adlı Beynəlxalq Müasir İncəsənət Sərgisi açılacaq
08.11.21
Kənan Hacı - Ekspress qatarında eksperimental mozaika
08.11.21
Fəxri Uğurlu - Klassikanı diri saxlamaq
08.11.21
"Şuşa" sənədli filminin təqdimatı olub
08.11.21
4+4: rəqəmsal namə
08.11.21
İsfar Sarabski Parisdə iki gün konsert verib
05.11.21
“Hədəf Nəşləri”nin təsisçisi Şəmil Sadiqin ƏDV ilə bağlı müzakirələrə əlavə və dəyişiklərlə bağlı təklifləri
05.11.21
Kənan Hacı - Yazıçılarımız nəyi bacarmır?
04.11.21
Qələbə ilə bitən ilk roman
04.11.21
Ədəbiyyat İnstitutunda Məhəmməd İqbalın “Seçilmiş əsərləri”nin təqdimatı keçirilib
04.11.21
Azad Qaradərəli - Qara sevda
03.11.21
"Qarabağın qara kitabı" və "Qarabağ - qələbəyə doğru" kitablarının təqdimat mərasimi keçirilib
03.11.21
Kənan Hacının “Hakimə açılan atəş” romanı oxucularıın böyük marağına səbəb olub
02.11.21
“Şuşa, sən azadsan!” və “Biz” filmləri təqdim olunacaq
02.11.21
Rusiyanın Tretyakov Qalereyasında Tahir Salahovun sərgisi açılıb
02.11.21
Şamaxıda Yaradıcılıq Mərkəzi istifadəyə verilib
01.11.21
Altı əsr yaşı olan xalça 5,4 milyon dollara satışa çıxarılacaq
01.11.21
Nizami Kino Mərkəzində “Fulya” sənədli filminin premyerası olub
01.11.21
Zahid Sarıtorpağın İranda kitabı çap olunub
01.11.21
Vidadi Babanlının "Sabaha ismarıc" adlı romanı çap olunub
01.11.21
Poetik diktatura - Firuz Mustafa yazır
26.10.21
Çempion idmançı, istedadlı aktyor və doktorant
25.10.21
Azad Qaradərəli -  Zəngəzur ağacları
24.10.21
I Sumqayıt Kitab Sərgisi keçiriləcək
22.10.21
Kənan Hacı: “Güclü xarakterə malik insan haqqında yazmaq ikiqat çətindir” - Müsahibə
21.10.21
"Cəbrayıl əfsanəsi"nin təqdimat mərasimi olacaq
20.10.21
Türkiyədə təşkil olunan Beynəlxalq Şeir və Ədəbiyyat Festivalında ölkəmiz də təmsil olunur
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.