Nicat Həşimzadə - Öz nəğməsini oxuyanlar
01.06.15

Stefan Sveyqin “Dünənin dünyası” kitabı haqqında məqalə yazmışdım. Maraqlananlar "Google"də Nicat Həşimzadə "Sveyq vicdanın özüdür" yazıb axtarışa versələr rahatlıqla tapıb oxuya bilərlər. Bu dəfə “Kazanova” əsəri haqqında yazıram. 

Sveyqin  gəncliyi haqqında o qədər də çox məlumat yoxdur. Kazanovanı oxuyanda müəyyən mənada Sveyqin gənclik dönəmini təsəvvür etmək olar. "Kazanova" adlı bioqrafik hekayəsi onun "Öz nəğməsini oxuyanlar" kitabındakı üç hekayədən biridir. Kazanova obrazı dünya ədəbiyyatında Don Juan, Jan Valjan, Raskolnikov qədər məşhur olan obrazdır. Əsərdə Don Juanla Kazanova arasındakı fərqlər göstərilib. Don Juan qadınları aldadır, öz məqsədləri naminə istifadə edirdisə, Kazanova onlara istədiklərini verirdi. Qadınlar onunla sevişmək, dost olmaq istəyirlər. Həyya Kazanovanın unutduğu qadınlar da onun haqqında müsbət fikirlər danışırlar. O, həm də şeirlər, memuarlar yazır. Fəlsəfədən danışdığı zaman insanlar əsnəməmək üçün xeyli zəhmət çəkməli olurlar. Həssas insandır, lakin şeir həssaslığından, poetik duyğusallıqdan uzaqdır. Zövq almaq üçün əxlaqsızlıq edə bilər, onun üçün əxlaq çərçivəsi yoxdur. Kazanova düşüncəsinə görə Əxlaq bir heçdir. Çox qəribədir ki, insanların yaddaşında ciddi şairlər, intelektual filosoflar, tarixçilər yox, Kazanova özünə yer tapıb. Bəs  uğurunun sirri nədir?

O, həyatını sadə formaya sala bilir, kiçicik bir zövq üçün istənilən qurbanı verməyə hazırdır. Ölümsüzlüyə inanmır, bilir ki, həyat tükənir, yaşam əbədi deyil. Əgər Kazanovanın xarakterini bir cümlə ilə izah etməli olsaq deyə bilərik ki, Kazanova zövq naminə hərəkət edən qüvvədir. Yaraşıqlı kişidir, qadınların diqqətini tez cəlb edir. Zövq hətta əxlaqdan kənar olsa belə öz nəşə qüdrətini itimir, yenə də zövq olaraq qalır.  Onun xarakterində inancsızlıq, əxlaqsızlıqla bərabər yüksək əxlaqi dəyərlər, nəzakətli davranış qaydaları da var. Kazanovanı axmaq adlandırmaq doğru olmaz. Demək olar ki, bütün qohumları şərəfli peşələrlə məşğul olurlar. O, sənətə yüksək qiymət verən burjua nəslinin nümayəndəsidir. İnsan faciələrindən xəbərdardır, hər hansısa problemdən söhbət etsəniz anlayarsız ki, Kazanova insan hisslərinə qarşı biganə deyil. Bu faciələr ona yad deyil. Çox cəsarətlidir, cəsarət təbiət tərəfindən ona verilən ən ali duyğudur. Ona bəxş edilmiş ən yüksək istedad budur. Cəsarəti sayəsində yaşamaqdan həzz ala bilir. O, elə bir həyat yaşayır ki, 100 ildə yalnız bir insan bu cür yaşaya bilər. Buna baxmayaraq Kazanovanın xarakterində bir heçlik, natamamlıq hiss olunur. Təhlükələrdən qorxmur, hər hərəkəti zövq üçün edir. Tale onu sevir, həyatla oynamaq onun adətinə çevrilib. Filosof olduğunu zənn edir. Şəhvət duyğusuna sahibdir, fəqət ruh anlayışını ona aid etmək olmaz. O  yalnız arzularının ovçusudur. Kazanova axmaqların istismar edilməsini qəbul edir, bunu həyatın zərurəti hesab edir.

Sveyq təfəkkürünə görə  zövq fəlsəfəsi eqoistlik olmadan düşünülə bilməz. Kazanova qayğısız həyat yaşayır. Onun təbiətində, həyat tərzində heç bir ciddilik yoxdur. Əksər əxlaqsızlıqlarını qadınlar vasitəsi ilə həyata keçirir. Qadınlar məsələsində çox həssasdır. Qadınlar özlərini bütünlüksə ona təslim edirlər, ona təslim olmaqdan həzz alırlar. Yalnız seksual hisslərdən ibarət olan münasibət eşq sayıla bilərmi ?  Kazanova eşq münasbətlərdə qələbə qazanan uğurlu obrazdır. O, qadınlarla münasibətdə olur, qadınlar razı qalırlar. Hətta Kazanovanın onları sevmədiklərini bilsələr də yenə də yatmaqdan imtina etmirlər. Don Juan xarakterində iblisi görən qadınlar Kazanovanı mələk sayırlar. Sveyq Don Juan obrazına qarşı Kazanovanı yaradıb. Qadınlar Kazanova ilə yatandan sonra qadın olurlar. Sveyq Kazanova ilə yatmayan qadınları yarımqadın adlandırır. Kazanova qadınları müqəddəs varlıq kimi düşünmür, onların ehtiras düşkünü, günah mənbəyi olduğunu da düşünmür. Sadəcə Tanrı tərəfindən ona verilmiş gücü qadınlar üzərində sübut edir.

Russo fransızlar üçün sevgidə sentimentallığı, Verterin almanlar üçün ehtiraslı melanxoliyanı icad etdiyi zamanda Kazanova qadınlarla sevişir və dünya yükündən belə xilas olur. Sveyq bu əsərində əksər dünya dahilərinə meydan oxuyur. Kantın doqmatizmi, Şoppenhauerin cansıxıcı fəlsəfəsi ilə məzələnir. Höte, Tolstyoy və Stendal sevgi münasibətlərini gözəl təsvir etsələr də fiziki təmasdan bəhs edən zaman yanaqları qızarıb. Kazanova isə bütün dahilərlə məzələnə biləcək obrazdır. Ən azından Sveyq belə düşünür.

Tam səmimi deyirəm, Kazanova əsərini oxumayanlar ali duyğulardan, eşq tərənnümündən, cinsəl münasibətlərin zövqvericiliyindən , qadınla davranış qaydalarından danışmasınlar.

Avanqard.net
                                                                                              

Yenililklər
29.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu iki mədəniyyət paytaxtını bir araya gətirir
29.11.22
"II Sumqayıt Kitab Sərgisi keçiriləcək"
23.11.22
Günay Əfəndiyeva Daşkənddə Maqsud Şeyxzadənin heykəlini ziyarət edib
22.11.22
İntiqam Yaşar Tunisdə Beynəlxalq Poeziya Festivalında ölkəmizi təmsil edəcək
22.11.22
“Hayrettin Hoca” monoqrafiyası  nəşr edilib.
18.11.22
Kürdəmirdə Aşıq Şakirin 100 illik yubileyi keçirildi
17.11.22
Ədəbiyyat İnstitutunda “525-ci qəzet”in 30 illik yubileyinə həsr olunmuştədbir keçirilib
15.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Səmərqənd Zirvəsi çərçivəsində beynəlxalq simpozium keçirib
14.11.22
Günay Əfəndiyeva: “Gələcək genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsi üçün həvəslə və böyük səylə fəaliyyətimizi davam etdirməkdəyik”.
13.11.22
Dr. Yusuf Gedikli - Dillerin Şifresi - Dillerin Kökeni ve Türeyişi
10.11.22
“II ANAİB Gəncə Kitab Sərgisi” keçiriləcək
10.11.22
Tıxaclarda qalıbdı şad xəbərlər… - YENİ İMZA - Səbuhidən şeirlər
03.11.22
“Qarabağ zəfəri Güney və Quzey Azərbaycan yazarlarının gözü ilə” kitabı çap olunub
03.11.22
Azad Qaradərəli - Xalq şairinin ölümü
31.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Litva Karaimləri” adlı konfrans keçirilib
27.10.22
“Hüseyn Cavid romantizmi rənglərin işığında” adlı kitab çap olunub.
25.10.22
Tanınmış nəşriyyatların redaktorları bir arada
25.10.22
Vüqar Əhməd Türkiyədə konfransda iştirak edib
25.10.22
Azad Qaradərəli - Zori Balayanın azərbaycanlı vəkilləri yaxud ayı kimin əmisi oğludur?
21.10.22
Görkəmli ədəbiyyatşünas alimlərin anım günü qeyd olunub
19.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu fəaliyyətini Avropada genişləndirməyə davam edir
17.10.22
“Ustad” dərgisinin 39-cu sayı Hüseyn Cavidə həsr edildi
12.10.22
Türk Dünyası Naşrilər Birliyi yaradıldı
09.10.22
Azad Qaradərəli - Yoxdan var və vardan yox olmağın poetik izləri
07.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu VIII Beynəlxalq Kitab Sərgisi çərçivəsində yeni nəşrini təqdim edib
06.10.22
Ədəbiyyat İnstitutunda dərsliklərin müzakirəsi keçirilib
04.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Nizami Gəncəvinin yeni kitabını nəşr edib
28.09.22
Bölgələrdə kitab sərgisi təşkil olunacaq
28.09.22
Macar şairi Mikloş Radnotinin yaradıcılığına həsr olunmuş musiqili gecə keçirilib
26.09.22
Günay Əfəndiyeva Polşada bir sıra görüşlər keçirib
26.09.22
Şəmsəddin Şəmsinin “Dəh Mürğ” poemasının əlyazma nüsxələri əldə olunub
26.09.22
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin qurultayı təxirə salınıb
26.09.22
Günəş topla mənim üçün... - Etimad Başkeçidin yeni hekayəsi
23.09.22
“Şuşaya salam” Beynəlxalq Poeziya layihəsinin təqdimat mərasimi keçirilib
23.09.22
Polşada keçirilən VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresində Azərbaycan təmsilçiləri fəal iştirak edib
22.09.22
Polşada Beynalxalq Türkologiya Kongresi çərçivəsində Azərbaycan musiqi gecəsi keçirilib
22.09.22
ANAİB-dən Ermənistanın son təxribatı ilə bağlı bəyanat
21.09.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Dövlətşah Səmərqəndinin “Təzkirətüş-şüəra” kitabını təqdim edilib
21.09.22
Polşada VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresi başlayıb
14.09.22
“Metafizika” jurnalının növbəti sayı (2022/3) işıq üzü görüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.