Lalə Həsənova - Postmodernizm, özünütənqid və müasir Azərbaycan cəmiyyəti
27.02.15

Postmodernizm illərdən bəri ədəbi ictimaiyyətdə mübahisə doğuran, hətta Azərbaycan cəmiyyətində birmənalı rədd olunan problemdir. Hamını narahat edən isə ilk növbədə milli mənəvi dəyərlərimizə, tarixi şəxsiyyətlərimizə olan fərqli münasibətdir. Kamal Abdullanın “Yarımçıq əlyazma” romanının nəşr olunduğu ilk vaxtlarda doğurduğu rezonans, narazılıq bu gün də gündəmdədir. Problemlə bağlı bir cox əsərlər yazılıb, əsər müxtəlif dillərə tərcümə edilib, lakin nədənsə biz yenə də postmodernizmi öyrənib qəbul etməkdənsə, inkar etməyi labüd sayırıq.

Elmi müddəaları bir kənara qoyub bu anlayışa ümumi nəzər salsaq, postmodernizm bəşəriyyətin öz tarixinə dönərək bugünkü təcrübəsi, nailiyyətləri baxımından yenidən nəzər salmasıdır. Axı insan kamilləşdikcə, keçmişinə, bu gününə olan münasibəti də dəyişir. Bəs nədən bizim cəmiyyət belə addımı atmağa hazır deyil? Allahın ömür verdiyi hər bir insan yaşa dolur, qocalır. Lakin müdrikləşmək, kamilləşmək hər insana nəsib olmur. Y.Qarayev Cavid yaradıcılığının gücünün onun Şərqə xas idealist “həqiqətlərə”, fəlsəfə, firqə və təriqət axtarışlarına verdiyi tənqidi qiymətdə olduğunu, birdəfəlik, əbədi tapılmış ehkam və doqmaları inkar və rədd etməsi olduğunu qeyd edirdi. “Qoy şübhə, düşüncə əzablı və səhv olsun, büdrəyiş olsun, təki ehkam olmasın!... Min batil etiqadın, min bir təriqətin gündə min bir dəfə çeynəndiyi mumiya və doqma olmasın!” Bu yanaşmanı yeni həqiqət, yeni fəlsəfə axtarışları üçün zəruri tarixi və psixoloji mərhələ olaraq qiymətləndirirdi.

İnkişafın müəyyən mərhələsində özünə tənqidi baxış zəruridir. Özümüzü əzizləyə-əzizləyə “Koroğlu” qəhrəmanlığını da, Nigar ismətini də itirdik. Bəlkə tariximizə yeni baxış bizi bu idilliyadan oyadacaq və biz özümüzü istədiyimiz kimi deyil, olduğumuz kimi görə və qiymətləndirə biləcəyik. Sadəcə inkar deyil düşünülmüş yanaşma daha vacib deyilmi? Bu halda bizi qorxudan görəsən nədir?

Müasir ədəbiyyatımızda bununla bağlı ifrata varan gənclərin də bəlası postmoderni səthi, üzdən qavramalarıdır. Demək həm tərəfdarı olanlar, həm də inkar edənlər öz məlumatsızlıqlarına əsaslanırlar. Postmodernizmin bizdən tələb etdiyi yüksək intellektdir (ən yaxşı postmodernist yazarları yada salaq: M. Paviç, U.Eko, Borxes, Pelevin, bizim Kamal Abdulla). Yerimizdə sayıb inkar etməkdənsə, inkişaf edib öyrənmək daha doğru deyilmi?!. Bu əsnada qeyd etməliyik ki, postmodernizmə münasibət cəmiyyətimizin mənəvi durumunun göstəricisidir. Təəssüf ki, biz hələ də problemə xurafata inanıb, yenilikdən qaçan xələflərimizin layiqli sələfləri kimi yaşamağa üstünlük veririk. Dünyanın artıq keçdiyini qəbul etdiyi bir mərhələni öyrənmədən müasir sənəti qavramaq mümkün deyil. Bu səbəbdən də Azərbaycan ədəbiyyatında postmodernizm mövzusunun hələ də aktual olduğunu görməli və qəbul etməliyik. 

Yenililklər
29.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu iki mədəniyyət paytaxtını bir araya gətirir
29.11.22
"II Sumqayıt Kitab Sərgisi keçiriləcək"
23.11.22
Günay Əfəndiyeva Daşkənddə Maqsud Şeyxzadənin heykəlini ziyarət edib
22.11.22
İntiqam Yaşar Tunisdə Beynəlxalq Poeziya Festivalında ölkəmizi təmsil edəcək
22.11.22
“Hayrettin Hoca” monoqrafiyası  nəşr edilib.
18.11.22
Kürdəmirdə Aşıq Şakirin 100 illik yubileyi keçirildi
17.11.22
Ədəbiyyat İnstitutunda “525-ci qəzet”in 30 illik yubileyinə həsr olunmuştədbir keçirilib
15.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Səmərqənd Zirvəsi çərçivəsində beynəlxalq simpozium keçirib
14.11.22
Günay Əfəndiyeva: “Gələcək genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsi üçün həvəslə və böyük səylə fəaliyyətimizi davam etdirməkdəyik”.
13.11.22
Dr. Yusuf Gedikli - Dillerin Şifresi - Dillerin Kökeni ve Türeyişi
10.11.22
“II ANAİB Gəncə Kitab Sərgisi” keçiriləcək
10.11.22
Tıxaclarda qalıbdı şad xəbərlər… - YENİ İMZA - Səbuhidən şeirlər
03.11.22
“Qarabağ zəfəri Güney və Quzey Azərbaycan yazarlarının gözü ilə” kitabı çap olunub
03.11.22
Azad Qaradərəli - Xalq şairinin ölümü
31.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Litva Karaimləri” adlı konfrans keçirilib
27.10.22
“Hüseyn Cavid romantizmi rənglərin işığında” adlı kitab çap olunub.
25.10.22
Tanınmış nəşriyyatların redaktorları bir arada
25.10.22
Vüqar Əhməd Türkiyədə konfransda iştirak edib
25.10.22
Azad Qaradərəli - Zori Balayanın azərbaycanlı vəkilləri yaxud ayı kimin əmisi oğludur?
21.10.22
Görkəmli ədəbiyyatşünas alimlərin anım günü qeyd olunub
19.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu fəaliyyətini Avropada genişləndirməyə davam edir
17.10.22
“Ustad” dərgisinin 39-cu sayı Hüseyn Cavidə həsr edildi
12.10.22
Türk Dünyası Naşrilər Birliyi yaradıldı
09.10.22
Azad Qaradərəli - Yoxdan var və vardan yox olmağın poetik izləri
07.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu VIII Beynəlxalq Kitab Sərgisi çərçivəsində yeni nəşrini təqdim edib
06.10.22
Ədəbiyyat İnstitutunda dərsliklərin müzakirəsi keçirilib
04.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Nizami Gəncəvinin yeni kitabını nəşr edib
28.09.22
Bölgələrdə kitab sərgisi təşkil olunacaq
28.09.22
Macar şairi Mikloş Radnotinin yaradıcılığına həsr olunmuş musiqili gecə keçirilib
26.09.22
Günay Əfəndiyeva Polşada bir sıra görüşlər keçirib
26.09.22
Şəmsəddin Şəmsinin “Dəh Mürğ” poemasının əlyazma nüsxələri əldə olunub
26.09.22
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin qurultayı təxirə salınıb
26.09.22
Günəş topla mənim üçün... - Etimad Başkeçidin yeni hekayəsi
23.09.22
“Şuşaya salam” Beynəlxalq Poeziya layihəsinin təqdimat mərasimi keçirilib
23.09.22
Polşada keçirilən VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresində Azərbaycan təmsilçiləri fəal iştirak edib
22.09.22
Polşada Beynalxalq Türkologiya Kongresi çərçivəsində Azərbaycan musiqi gecəsi keçirilib
22.09.22
ANAİB-dən Ermənistanın son təxribatı ilə bağlı bəyanat
21.09.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Dövlətşah Səmərqəndinin “Təzkirətüş-şüəra” kitabını təqdim edilib
21.09.22
Polşada VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresi başlayıb
14.09.22
“Metafizika” jurnalının növbəti sayı (2022/3) işıq üzü görüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.