Kənan Hacı - Salam, Zakir Fəxri, salam!
14.01.15

Avanqard.net yazıçı Kənan Hacının şair Zakir Fəxri haqqında məqaləsini təqdim edir.

Onun imzasını nə vaxtdan tanıyıram, xatırlamıram. Amma dəqiq yadımdadır, doxsanıncı illərdə “Xəzər” jurnalında Ramiz Rövşən haqqında bir yazı oxumuşdum, o yazını az qala, şeir kimi əzbərləmişdim. İndi düşünürəm ki, mənim ədəbi zövqümün formalaşmasında uzaq 90-cı illərdə nəşr olunan “Yol” qəzetinin, “Xəzər” jurnalının çox böyük rolu olub.


Elə bir zaman idi ki, istədiyimiz əsərləri tapıb oxuya bilmirdik, hansı əsəri oxumaq olar, hansını olmaz, bunlardan xəbərsiz idik, seçim imkanımız yox idi. İndiki kimi ədəbi nəşrlər, ədəbi saytlar bolluğu deyildi, hətta “Azərbaycan”, “Ulduz” jurnalları da uzun fasilələrlə nəşr olunurdu. Üstəlik, hardasa çap olunmaq da müşkül məsələydi. Məmməd İsmayılın “Gənclik” jurnalı da çoxdan idi ki, nəşrini dayandırmışdı. Belə bir ədəbi quraqlıq dövründə oxuduğum yazıları aradan uzun illər keçməsinə baxmayaraq indi də xatırlayıram. “Xəzər”də çap olunan o yazı da məni necə sehrləmişdisə, o yazının müəllifi də mənim yaddaşıma həmişəlik həkk olundu: Zakir Fəxri. Bir də “Sən gördüyün bala dərdi balam olsun, Eldar Baxış” misrası... Aradan hardasa iyirmi ilə yaxın vaxt keçib, bu misra öz ağrısıyla, sızıltısıyla birgə bu illər ərzində həmişə beynimdə dolaşıb.

O uzaq illərdə heç ağlıma gəlməzdi ki, vaxt, zaman yetişəcək, bu qədim-qayım kişiylə bir yerdə çalışacam, hər gün ünsiyyətdə olduğum şairi bu dəfə özümçün yenidən kəşf edəcəyəm. Buna qədər isə bir dəfə Tərcümə Mərkəzində (əvvəlki ünvanda) yaxınlaşıb tanışlıq vermişdim və şair öz avtoqrafıyla “Qara Məhəmməd, Qara Məlik və mən” kitabını mənə bağışlamışdı.

Tərcümə Mərkəzində işə düzəldiyim ilk günlərdə özümü daxilən çox narahat hiss edirdim, qayğılar məni çox yormuşdu, düşünürdüm ki, görəsən bu yorğun halımla burada özümə yer tapa biləcəyəmmi? Tez-tez həyətə siqaret çəkməyə düşürdük, Zakir müəllim şair həssaslığıyla mənim içimdəki narahatlığı, sıxıntını hiss etmişdi, mənə toxtaqlıq verməyə başladı, yazılarımı oxuduğunu dedi, bəzi iradlarını da bildirdi. Onunla bu söhbətdən sonra bir az toparlandım.

Onun  “Qalmaz belə, qalmaz dünya”  kitabının sorağını çoxdan almışdım, özündən istədim, əvəzində mənə iki kitabını bağışladı. “Qaranlıqdan aydınlığa” və “Rekviyem” kitablarını. Açığı, bu kitablardan xəbərsiz idim. Xüsusi olaraq qeyd elədi ki, “Rekviyem”i oxuyarsan. Elə həmin gün evə gəlib kitabı oxumağa başladım. Vaxtın necə keçdiyindən xəbərim olmadı, sonuncü cümləni oxuyub bitirəndən sonra başımı qaldırıb divar saatına baxdım, 4:00-u göstərirdi.

Zakir Fəxri kitabın girişində oxucuya “Qapını döyməyin, açıqdı...” deyir. Mən də qapını döymədən keçdim və şairin Dərdinə bir neçə saatlıq yol yoldaşı oldum. Mənim o dərdə toxunmağa cürətim çatmır. Heç kəsin o dərdi ovutmağa gücü çatmaz, təkcə şairin özündən başqa. Zakir Fəxri içindəki dərdi söznən yenməyi bacaran qələm sahibidir. Bu kitabda iki dərd birləşib bir olub, dərdi bölüşdükcə yüngülləşər deyiblər. Zakir Fəxri dostunun dərdini də öz dərdi kimi yaşayıb, hər iki ağrını öz içindən keçirib sözə çevirib. O, övlad itirib, dostu isə ömür-gün yoldaşını. Dostun ağrısını, acısını bala dərdiylə qoşa çəkə bilmək üçün böyük qəlb sahibi olmaq lazımdır. Bütün bu ağrıları yaşaya-yaşaya Zakir Fəxri hələ də ömrün qapısında möhkəm dayanıb. Bu, oğul itkisi yaşamış hər atanın işi deyil!

O ağlayan kimdi elə,
Ağlaya-ağlaya gülür...
Sinəsini qan aparır,
Yarasının düyməsini
Bağlaya-bağlaya gülür...


“Rekviyem”  gedənlərdən qalanlardır, Zakir Fəxri o qalanları sözün başına dolandıra-dolandıra bir kitaba yığıb. Poeziya ilə nəsrin bağrıbadaş olub dərdə ağı deməsinə ilk dəfəydi ki, rast gəlirdim. “Rekviyem”i kim oxumayıbsa, tapıb oxusun. Oxuyan görəcək ki, tükənməz dərdin, ağrının, əzabın fövqündə dayanmaq necə olur...

Zakir Fəxri sözündən-söhbətindən doyulmayan bir insandır. Şux zarafatları ilə bir andaca ortamı dəyişməyi bacaran bu adamın yaddaşı bir xəzinədir. Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli simaları içində elə bir şair, yazıçı, alim tapılmaz ki, Zakir Fəxrinin onunla bağlı xatirəsi olmasın. O xatirəni o qədər canlı danışır ki, əhvalatı sanki gözünlə görürsən.

O, yaşadığı Vaxtı özüylə sabahlara daşımağı bacaran bir şairdir. Onun şeirləri qala divarları kimidir, bir misranı yerindən tərpətmək mümkün deyil.

Balalar çiçək doğulur
Gül doğulur balalar.
Balalar göyçək doğulur.
...qul doğulur balalar.
Torpaqdan altun doğulur,
Daşlardan yaqut doğulur,
Nədənsə, şair doğulan
Çiynində tabut doğulur.

Çox göynətdi ürək məni,
Dərdsiz ürəyə qurd düşər.
Silkələmə fələk, məni,
Çiynimdəki tabut düşər..!


(“Çiynimdə tabut gəzirəm” şeirindən)

Onun yanında mürgü döyən sükut o saat gözünü açır, darıxmağa macalın olmur, qayğı-qarğaşanı siqaret tüstüsü kimi yelləyib özündən kənarlaşdırırsan və için işıqla dolur.

İşıqlı adamdır Zakir Fəxri. Onunla gündəlik ünsiyyət bir şansdır, mən bu şansı dəyərləndirməyə çalışıram.

Şair bir şeirində deyir:

Gözlərdə bir göz qalmadı,
Od almağa köz qalmadı.
Üz tutmağa üz qalmadı...
Bir damla ümid borc alam,
Salam, Zakir Fəxri, salam!


Od aldığımız ocaqlardan biri də Zakir Fəxrinin Sözüdür. Bu ocaqdan bir köz götürmək yetər ki, ürəyimiz isinsin.

Yenililklər
27.01.22
"Ulduz"un 2022-ci ildə ilk sayı çap olunub
27.01.22
Ramin Allahverdi - Elm nədir? Elmin əsas meyarları hansılardır?
24.01.22
Anar Məcidzadə -  Gecələri göz yaşı, qaranlıq olur səhər
24.01.22
“Yevgeni Onegin” romanı bir milyon rubla satılıb
24.01.22
Fərid Hüseyn - Şeirə bürünmüş İstanbul - REPORTAJ
24.01.22
Azad Qaradərəli - Alpan kömürçüləri
24.01.22
Təbrizdə Qarabağı tərənnüm edən "Xarıbülbüllər" almanaxı çap olunub
18.01.22
Qurban Bayramov - Növbəti erməni məkrinə – erməniləşdirmə faktına münasibət
18.01.22
Rövşən Yerfi - Həyasızlıq kabusu bizi məhv edəcək!..
17.01.22
İlhamə Dağlı - Tobıktıda günəş doğdu
17.01.22
Azad Qaradərəli: "AYB-dan uzaqda qalmaq, təbii çətinliklər yaradıb mənə"
15.01.22
Mübariz Örən Yaradıcılıq Fakültəsinə rəhbər təyin olunub
11.01.22
Gülnar Yunusova -  Fenomen Haruki Murakami 73 yaşında
11.01.22
Kənan Hacı - Vaxt pəncərəsi
11.01.22
Azad Qaradərəlinin hekayəsi Türkiyə saytında yayımlanıb
10.01.22
Nadir Əzhəri - “İsanın qadını” və qadın ifadəsinin keyfiyyəti
06.01.22
Kənan Hacının yeni kitabı çap olundu
30.12.21
Günel Natiq - Ayı dərisi 
29.12.21
“Qarabağ ilmələrdə” sənədli filminin təqdimat mərasimi olub
29.12.21
“Ulduz”dan oxuculara endirim
29.12.21
Hacı Zeynalabdin Tağıyevlə bağlı film çəkiləcək
28.12.21
Habil Yaşar - SMS
28.12.21
Eşqin Məmmədov - Bu il başqa arzum var, hədiyyə istəmirəm
27.12.21
Ramil Əhməd Türkiyədə qalib oldu
27.12.21
Yazıçı Varisin kitabı İranda nəşr edilib
27.12.21
Nemət Mətin - İsanın qadını və ya Səxavət Sahilin "Məhəbbət" obrazı
24.12.21
Azad Qaradərəlinin yeni kitabı çap olunub
23.12.21
İlin son "Ulduz"u nəşr olundu
23.12.21
Fərid Hüseynin İstanbulda imza günü oldu - Foto
23.12.21
Cavanşir Atəşi - Xalqının taleyinə günəştək doğulmusan!
20.12.21
“Leyli və Məcnun” dastan-tamaşası təqdim olundu
20.12.21
“Qobustan” sənət toplusunun qış nömrəsi işıq üzü görüb
20.12.21
“Salnaməfilm” studiyasında il ərzində bir sıra yeni sənədli filmlər çəkilib
20.12.21
“Uşaq Avroviziyası - 2021” müsabiqəsinin qalibi bəlli olub
20.12.21
Minsk şəhərində Nizami Gəncəvinin heykəli ucaldılıb
16.12.21
Küyülü Nəccari Səid - Atam
16.12.21
Üfüqdə hansı cərəyan görünür? - SORĞU
13.12.21
Səxavət Sahil - Əkrəm Əylisli, Axundov, Mirzə Cəlil, Sabir və Türk ədəbiyyatı
13.12.21
Mərahim Nəsib - Əllərim göy üzündə, dodağımda dualar
13.12.21
Bakıda 15-21 dekabrda Milli Kitab Sərgisi keçiriləcək
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.