Riçard Brotiqan - Kasıb gülüşlərlə azadlığa cıxmaq olmur
14.10.14

Avanqard.net ABŞ şairi Riçard Brotiqan-ın şeirlərini Zakir Fəxfrinin tərcüməsində təqdim edir.

Əks mədəniyyət qəhrəmanı, 60-cı, 70-ci, illərin ədəbiyyat bütü, şişirdilmiş fiqura, bir saatlıq xəlifə, Mark Tven və Heminqueyin varisi, içki düşkünü, özünə qəsdçi, doqquz şeir kitabının, iki-üç ay ərzində milyonlarla tiraj çap olunub satılmış, bu günün özündə də Amerika və Avropanin kitab magazalarını bəzəyən “Amerikada balıq ovu” romanının müəllifi.

Riçard Brotiqan 30 yanvar 1935-ci ildə Vaşinqton Ştatının Takomo şəhərində anadan olub. Anası, iki bacısı və qardaşından ibarət ailəsi dilənçi kökündə yaşayib. Təsadüfü kiçik qazanc və dövlət müavinəti hesabına dolanıblar.

Həqiqi familiyasının Brotiqan olmasını orta məktəbdə attestat  alarkən öyrənib, anası sənədlərdə onun əsl familiyasının yazılmasına qərar verib. Rişard romanlarının birində yazırdı: “ Anam mənim varlığımla baışmalı oldu”. “Anamın Riçardı öpməyi və bizlərə - sizi sevirəm, dediyi yadıma gəlməz,” – kiçik bacısı xatirələrində yazırdı...



TƏZƏ AMERİKA EVLƏRİ


Bu qapılar
   rəzədən qopub
   buludlara uçmaq istəyir.

***
Bu pəncərələr
      Çərçivədən cıxıb
Şəhər kənarındakı çəmənliyə,
  Maralların yanına
     Qaçmaq istəyir.

***
Bu divarlar
Sübhün alatoranında
  Veyillənmək istəyir.

***
Bu döşəmələr
    Bütün mebelləri
  Gülə, çiçəyə
      Çevirmək istəyir.

***
Bu dam örtükləri
    Ulduzların ardınca,
Saysız-hesabsız
  ulduzlarin  arasında
           Dolaşmaq istəyir.



İYİRMİNCİ ƏSRDƏ YAŞAYIRAM

İyirmici əsrdə
           yaşayıram mən.
Və sən
          Mənimlə yataqda
                  Bir otaqda...
Necə də bədbəxt idin
   Yuxudan oyananda,
Gün işiği gəlib
        Pəncərə önündə dayananda.
Səni xoşbəxt etməyə
Gücüm yetmədi, gülüm...
Sən
        Necə də gözəlsən
Səninlə gün boyu
     Sevişməkdən doymuram...
İstəmirəm göz yaşı axıdasan.
Bilmirəm
       Səni necə xosbəxt edim
hələ ki, oyanmamısan,
   nə qədər ki, yuxudasan...


XANIM

Əfsus, əfsus,
Qaşıq – quru xörəyə,
Təkər – yollara,
Yarpaqlar – ağaca,
Dodaqlar üzə məxsus.

***
Kasıb gülüşlərlə
Azadlığa cıxmaq olmur...
Kasıb gülüşlərlə sən
Azadlığa çıxa bılməzsən...

***
Sözün düzü
Hər nə baş versə də
Yapışqandı onun üzü,
Tomat şorbası
   101-ci yol...


İNGİLTƏRƏYƏ

Görəsən, hardan
    Bir poçt markası tapaq
Məktubu qaytarsın ora,
Qazılıb
     Üstü torpaqlanmamış qəbrə...
Orda Con Don büzüşüb
     Pəncərədən baxır,
 Yağış başlayir
Yağış damcılayır gözünə
           Aprel səhəri
Quşlar ağaclarda
          Yan-yana düzülüb
Oyun öncəsi
        Şahmat  fiqurlari
             Düzülmüş kimi...

     Con Donn
        Birdən baxıb görür ki,
Poçtalyon
         küçəni kecir
Asta-asta, ehtiyatla
əlində şüşədən əl ağacı...

1942

***
Oxu, piano, oxu,
Alaqaranliq konsert salonlarında
 Dayım haqqında oxu...
İyirmi altı yaşında
        Öldü dayım
Bu bir acı yuxu...
Sitkidən evə üzür gəmı
   Ləpələr sırğallanır
Bir bakal çaxırın üstündə
Bethovenin barmaqları kimi,
  Gəmi yırğalanır...

***
Oxu, piano, oxu,
Qaranlıq konsert salonlarinda
    Dayım haqqinda oxu
Uşaqlığımın kumiri öldü...
Onlar dayımı
  Evə göndərirlər, Takona...
Tabutu yırğalanır gecə
Dəniz üstündə uçan
Göylərə toxunmayan quş tək...


***
Oxu, piano, oxu,
Qaranlıq konsert salonlarında
 Dayım haqqında oxu.
Ürəyini sevgi üçün, ölümünü
         Yorğan-döşək üçün götür
Gəmiylə Sitkiyə
           Evinə göndər
Opda dəfn elə
Mən doğulduğum yerdə...



KETÇİQANIN GÜMÜŞ PİLLƏLƏRİ


Gecə saat iki
     ən yaxşı vaxtdı
Ketçiqanın gümüş pillələriylə
      Dırmaşasan ora,
Marallar veyillənən
  Ağaclar bitən yerə...

***
Gecə saat ikidə
  Arvadım durub
   Körpəni yedizdirir
O, Ketçiqanın
      Bütün çıraqlarını yandırır
Adamlar
    Qapıları döyür,
Biri birinə qışqırır,
Biri birini söyür...
Və onda
    ən yaxşı zaman yetişir
Ketçiqanın
             Gümüşü pillələrinə  dırmaşmaga
Maralların avaranlandığı
       Ağacların bitdiyi yerə
Cır səsın, küyün
            itdiyi yerə...


KƏŞF

Dor ağacı
   Ləcək-ləcək
    Yarpaq-yarpaq açılır
Başmaqlarını soyunub tullayan
Xristofor Kolumb kimi...


***
Torpağa toxunur
     Gəminin burnu
Gülüşlər, sevinclər özəl...
Nə var axı dünyada
         Bundan gözəl?..


POTRERO TƏPƏLİYİNDƏ SƏRXOŞLUQ

Urra!!!
     Şərab aldılar
              Qonşu köşkdən
     Hərəyə bir şüşə
Əxlaq dərsi keçmədən
     Portveyn satdı onlara
       Rus qocası.
Onlar sevincdən
  Qanadlanıb uçası
Bığının altinda
       Gülümsəyir rus qocası...
Yerbəyer olurlar
Taxta pilləkənin pillələrində
Ekzotik güllərə bənzəyir onlar
İşıq saçır bakallar əllərində
  Beləcə
         Danışmadan, sakitcə içirlər...

/"Xəzər" jurnalı № 3/2013/

Yenililklər
05.12.23
Dünya şöhrətli rumın şairəsi Ana Blandiana Bakıya gələcək
05.12.23
Kənan Hacının hekayəsi - Cin qapını bağlayır
05.12.23
Elçin Hüseynbəylinin hekayəsi - Dərs
05.12.23
Yevgeni Rezniçenko - Çağdaş rus poeziyası
30.11.23
Anar Məcidzadə - Canına dərd düşsün, ayrılıq salan
29.11.23
Həmin işıqlı günlər - Cavid Zeynallının yeni hekayəsi
29.11.23
Musiqili Teatr dekabr repertuarını təqdim edib
29.11.23
Pyes müsabiqəsi qaliblərinə mükafatlar təqdim olunub
29.11.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fonduna yeni prezident təyin olunub
28.11.23
Xuana İnes de la Krus - Günah keçisi kimi görürsünüz qadını
28.11.23
Mahir N. Qarayevdən iki şeir
23.11.23
Fəxri Uğurlu - Uzaqda təkbaşına dolaşan qəhrəmanlar
22.11.23
Kanadada “Yeddi gözəl” musiqi qrupunun konserti keçirilib
22.11.23
Fərid Hüseyn XIV İstanbul Beynəlxalq Ədəbiyyat və Şeir Festivalında iştirak edir
22.11.23
Bakıda Mədəniyyət və Yaradıcı Sənayelər Forumu keçiriləcək
22.11.23
Vaqif Sultanlının “İnsan dənizi” və “Ölüm yuxusu” romanları İngiltərədə yayımlanıb
22.11.23
Elnarə Qaragözova - Ali diqqət və rəğbətin dəyişməz ünvanı: Yusif Səmədoğlu
22.11.23
"Nobel mükafatına aparan yolun dərsləri: mif, reallıqlar, uğurlar və çağırışlar" beynəlxalq elmi konfrans keçirilib
22.11.23
Fərid Hüseynlə kürdəmirli oxucuların görüşü olub
06.11.23
"Mədəni diplomatiya vasitəsilə əlaqələr quraraq müxtəlif sivilizasiyaları bir araya gətirdik"
04.11.23
Astanada “Yıldız Sarayı Foto Kolleksiyasında XIX Əsr Türk Dünyasının Mədəni İrsi” adlı sərgi təşkil olunub
04.11.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun və Türk Akademiyasının rəhbərliyi Qazaxıstanın Xarici İşlər naziri ilə görüşüb
01.11.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Bern şəhərində qədim türk yazılarına həsr olunmuş sərgi açıb
31.10.23
Türkiyə Respublikasının 100 illiyi İsveçrənin Bern şəhərində qeyd olunub
27.10.23
“Netflix” “The Crown” serialının son sezonunun ilk treylerini yayımlayıb
27.10.23
Özbəkistanda Yusif Vəzir Çəmənzəminli adına Azərbaycan mədəniyyəti və ədəbiyyatı Mərkəzi açılıb
27.10.23
Bədirxan Əhmədli - Akademik Kamal Talıbzadənin portret cizgiləri üzərinə
27.10.23
Türkiyədə XX əsr Cənubi Azərbaycanda ədəbi prosesin önündə gedən şəxsiyyətlərdən bəhs edən kitab çap olunub
27.10.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Haaqada yubiley tədbirləri keçirib
26.10.23
Varşavada “Polşa və Türk Dünyası” mövzusunda konfrans keçirilib
25.10.23
Elman Cıvıroğlu - İbranice ve Ortak Türk Dili
25.10.23
İstanbulda görkəmli xanəndə Məşədi Məhəmməd Fərzəliyev haqqında kitabın təqdimatı olub
25.10.23
“Ulduz” jurnalının 650-ci yubiley nömrəsi işıq üzü görüb
25.10.23
Yazıçı-tərcüməçi Nəriman Əbdülrəhmanlı Qazaxıstanın “Dostluq” ordeni ilə təltif olunub
25.10.23
Osip Mandelştamın yaradıcılığına həsr olunmuş poeziya gecəsi keçirilib
25.10.23
Azərbaycanı Tədqiq və Tətəbbö Cəmiyyətinin yaradılmasının 100 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib
20.10.23
Qars Kafkas Universitetində “Heydər Əliyev və Türkiyə” adlı multidisiplinar beynəlxalq elmi konfrans keçirilib
19.10.23
Elman Cıvıroğlu - Xudu Məmmədov və Ziya Gökalp
19.10.23
Akademik Kamal Talıbzadənin 100 illik yubileyinə həsr olunmuş elmi sessiya keçirilib
16.10.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Qazax-Türk Universiteti arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.