Əfsanə Əliyeva - “Solaxay”lar haqqında mif
08.07.14

Hemid Herisçinin “Solaxay”ı haqda

Kitabı əlimə götürəndən yazmaq duyğusu məni bürüdü. Romanı bitirməyə belə ehtiyac duymadan oxuya-oxuya beynimdə yazırdım. Bəlkə bu bir “solaxay” doğmalığıdır.  “Sağ” a keçib “sol”unu unudan “solaxay”... Mən yazmağa başlayanda artıq sağla yazmağı öyrənmişdim. Bilmirəm solla yazmaq necə olur. Siz bu yaşınızda sola keçmisinizsə boşuna tələsməyim demək vaxta hələ var. Bəlkə də yox...

Romanda balaca Herisçi yavaş-yavaş böyüyür. Müəllifin öz həyatını yazmaq ehtiyacı təəssüratı yarandı içimdə. Sonra bu “uşaq Herisçi”nin tandığım “böyük Herisçi” olmağına şübhə etdim. Oxuduqca qəribə tərəddütlər yaşadım. Xəstəxananın qoxusu burnuma gəldi. Tikintinin tozu-torpağı gözümə düşdü.

Rusca danışan köhnə kişilər, qumlu bağ yolları heç görmədiyim köhnə Sovet dövrünün Bakısını xatırlatdı mənə. Ölümlə çarpışan bir körpənin sayəsində müharibənin fəsadlarını hiss etdim. 

O dövrə tarixin yox, bir uşağın yaşadıqlarının içindən baxdım. Əslində hərəmiz bir tarixik. “Tısbağa supu” isə müharibənin ən dəhşətli səhnəsidir. Uşaqlar daha çox acı çəkir.  Məndə mənə pənah gətirən tısbağaların şorbasını içmək istəməzdim...

Çox qorxdum. Bəlkə bütün solaxaylar uşaqlıqda ölümcül xəstəliklə üz-üzə gəlir. Sonra qəfil də həyata atılır?...

İnsanlar, müharibə, şəhər elə xırdalıqlarla təsvir olunub ki. Axı uşaqların müşahidə qabiliyyəti iti olur. Görürlər, sonra da gördüklərini özlüklərində analiz edib dərk edirlər.

Bu hissədən sonra nədənsə əsər mənə darıxdırıcı gəlməyə başladı. “Yüz ilin tənhalığı” romanını xatırlatdı mənə. Bu məlum əsərdə də müəllif bir nəsil şəcərəsinin taleyi fonunda müəyyən bir tarixi dövrü bədiiləşdirmişdir. Amma Markesdən fərqli olaraq Həmid Herisçi özündən- “Herisçi”lərdən yazıb.

Əsəri oxumağa başlayanda belə olacağını nə düşünməmidim, nə də ki, gözləmirdim. “Solaxay”lar isə hədddən artıq əfsanələşdirilib.

Həmid bəy romanı deyəsən öz gündəliyi əsasınd ayazıb. Adını “Mənim həyatım” da qoya bilərdi.
Romanın sayəsində az da olsa Sovet dövrü, İran inqilabı ilə də bağlı informasiya aldım. Kitabın solaxaylarla bağlı məqamları bir solaxay kimi məni ilhama gətirdi. Şeir yazdım.

Ölən ümidlərin qəbiristanlığıdır burası.
Ümid öləndə sol tərəfdə heç nə işləmir.
“Sağ” nəyə ümid edib böylə canfəşanlıq edir?!
De görüm axı, “sağ əl” nəyə yaradın
Qaşıq qaldırmaqdan,
Qələmi kağızlara sürtməkdən başqa!?
Sən, “Sağ ayaq” nə etdin
keçi kimi qabağa qaçmaqdan özgə!
“Sağ çiyin” tabut daşıyırsan yaranandan
Təəssüf...
Ona görə adam həyatdan bezir
“Sağ” qalmaq istəmir...

Yenililklər
17.01.22
İlhamə Dağlı - Tobıktıda günəş doğdu
17.01.22
Azad Qaradərəli: "AYB-dan uzaqda qalmaq, təbii çətinliklər yaradıb mənə"
15.01.22
Mübariz Örən Yaradıcılıq Fakültəsinə rəhbər təyin olunub
11.01.22
Gülnar Yunusova -  Fenomen Haruki Murakami 73 yaşında
11.01.22
Kənan Hacı - Vaxt pəncərəsi
11.01.22
Azad Qaradərəlinin hekayəsi Türkiyə saytında yayımlanıb
10.01.22
Nadir Əzhəri - “İsanın qadını” və qadın ifadəsinin keyfiyyəti
06.01.22
Kənan Hacının yeni kitabı çap olundu
30.12.21
Günel Natiq - Ayı dərisi 
29.12.21
“Qarabağ ilmələrdə” sənədli filminin təqdimat mərasimi olub
29.12.21
“Ulduz”dan oxuculara endirim
29.12.21
Hacı Zeynalabdin Tağıyevlə bağlı film çəkiləcək
28.12.21
Habil Yaşar - SMS
28.12.21
Eşqin Məmmədov - Bu il başqa arzum var, hədiyyə istəmirəm
27.12.21
Ramil Əhməd Türkiyədə qalib oldu
27.12.21
Yazıçı Varisin kitabı İranda nəşr edilib
27.12.21
Nemət Mətin - İsanın qadını və ya Səxavət Sahilin "Məhəbbət" obrazı
24.12.21
Azad Qaradərəlinin yeni kitabı çap olunub
23.12.21
İlin son "Ulduz"u nəşr olundu
23.12.21
Fərid Hüseynin İstanbulda imza günü oldu - Foto
23.12.21
Cavanşir Atəşi - Xalqının taleyinə günəştək doğulmusan!
20.12.21
“Leyli və Məcnun” dastan-tamaşası təqdim olundu
20.12.21
“Qobustan” sənət toplusunun qış nömrəsi işıq üzü görüb
20.12.21
“Salnaməfilm” studiyasında il ərzində bir sıra yeni sənədli filmlər çəkilib
20.12.21
“Uşaq Avroviziyası - 2021” müsabiqəsinin qalibi bəlli olub
20.12.21
Minsk şəhərində Nizami Gəncəvinin heykəli ucaldılıb
16.12.21
Küyülü Nəccari Səid - Atam
16.12.21
Üfüqdə hansı cərəyan görünür? - SORĞU
13.12.21
Səxavət Sahil - Əkrəm Əylisli, Axundov, Mirzə Cəlil, Sabir və Türk ədəbiyyatı
13.12.21
Mərahim Nəsib - Əllərim göy üzündə, dodağımda dualar
13.12.21
Bakıda 15-21 dekabrda Milli Kitab Sərgisi keçiriləcək
13.12.21
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə qəbul elanı
13.12.21
Koreya-Azərbyacan II Humanitar Forumunu keçirilib
13.12.21
Ləman L.R. - Susaq, sükutumuz danışsın
08.12.21
"Kitabi-Dədə Qorqud" italyan dilində
08.12.21
“Ərəb ədəbiyyatının ehramı Nəcib Məhfuz” kitabı çapdan çıxıb
08.12.21
Hüseyn Cavidin “Topal Teymur” pyesi rus dilində işıq üzü görüb
08.12.21
Tramp prezidentlik fəaliyyəti barədə kitab yazır
08.12.21
Azərbaycanın iki filmi beynəlxalq festivalda mükafat qazanıb
02.12.21
“Məhəmməd İqbal: Eşq və düşüncə şairi” kitabı nəşr olunub
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.