Əfsanə Əliyeva - Vətən üçün ölməyin vaxtı deyil!
30.06.14

Gənc yazar Sərdar Aminin “Qaratoyuq nəğməsi” romanı haqqında.


Dünyada ən aktula mövzu müharibədir. Savaş demək olar ki, həyat tərzimizə çevrilib. Bəşəriyyəti müharibəsiz təsəvvür etmək mümkünsüzdür.

“Ağ adamlar”ın hekkəsi “qara adamlar”ın zülmətinə səbəb olur. Bir gün silahlar susarsa bu, dünyanın ən böyük və inanılması çətin olan möcüzəsi olacaq. Bəlkə də bu “möcüzə”nin gözləntisi Sərdar Aminin üsyanının başlanğıcıdır.  “Qaratoyuq nəğməsi” yazarın bütün dünyaya mesajı, müharibəyə nifrətinin “ağ bayrağ”ıdır.

Müharibə edənin, onunla mübarizə aparanın və savaşı kənardan izləyənin hiss və təəsüratları fərqlidir. Sərdar müharibəni kənardan izləyənlərdəndir. Müəllif ideal qəhrəman arzusundadır. Bu arzu ilə də Amin Amanlı obrazını yaradır. Yazar qəhrəmanı göylərdə gəzdirir. Qəfildən isə onu yerə çırpır. Bu qədər ideal obrazın sonu belə olmalı deyildi. Sərdar Günayı da dartıb Aminlə birgə müharibənin qucağına atsaydı bu daha həyəcanverici hadisələr zəngiri yaradardı.

Əsəri oxumağa başladım və yarımcıq qoydum. İkinci dəfə də eyni hal təkrarlandı. Üçüncü dəfə isə müharibədən bəhs edən bu əsərdə savaşı görmək    məqsədi ilə romanı sonuna kimi mütaliə etdim.

Romanın əvvəlində yaranan maraq yavaş-yavaş sönür. Kitabı yarımçıq qoymaq məcburiyyətində qalırsan. Məncə səbəb romanın əvvəlində lazımsız təfərrüatlara çox yer verilməsidir. Bu xırdalıqlar müharibəyə dəxlisi olmadığından yorucudur. Əsərin darıxdırıcı olmasının səbəblərindən biri də ilk başda qəhrəmanların həddindən artıq ideallaşdırılmasıdır.

Əsərin “Mustafa”sına çatınca vəziyyət dəyişdi. Maraqla oxumağa başladım. Müharibənin qoxusu yavaş-yavaş gəlməyə başladı. Bu səbəbdəndə romanı iki hissəyə böldüm. “Darıxdırıcı” I hissə, “maraqlı” II hissə. Təbii ki, bu mənim qənaətimdir.

Romanda tamamlanmamış obrazlar və hadisələr var. Məsələn: Günay və Elvinin toy səhnəsi; Onların sonraki həyatı;Günayın qəlbində baş verən təlatümlər;  Övladları müharibədə olan - Aminin valideynlərinin yaşantıları; Aminin xilas etdiyi erməni əsgəri Vitalik.

Əsərdə müharibəni olduğu kimi anlatan, maraqlı, dəqiqliklə işlənmiş səhnələr də var: Əsgərlərin su axtarması təsirli və inandırıcı təsvir olunmuşdur; Nigar və müharibənin onun həyatında yaratdığı məcburyyətlər; Aminin anasının qüruru ( Elvininlə dialoqunda) xiyar qabığı yeyəcək qədər çarəsiz qalmaqları; Aminin xəstəxanadan qaçması; Seyid obrazı; Əhməd dayı; Parkdaki “uşaqlı” qadın  və.s

Korpus komandiri ilə Aminin dialoqundaisə sünilik var. Romanın müsabiqədə qələbəsi, Asiyanın anasına məktubu da bu siyahıya daxildir.

Elə məqamlar var ki, müəllifin dilindən nağıl edilir, amma həmin məqamlar hadisə şəklində təsvir edilsə idi əsərin gücünü artırardı.

Romanda qara hərflər və böyük şiriftlərlə vurğulanan ifadələr var. Düşünürəm ki, müəllif həmin hissələrin daha təsiredici, qüvvətli olduğunu düşünüb, amma onları başqa cümlə və abzaslardan fərqləndirən təsir gücləri yoxdur.

Bölmələrə başqa müəlliflərdən statlar gətirməklə giriş etmək isə maraqlı üslüb yaratmaq cəhtidir.

“Vətən anadır. Vətənə xəyanət anaya xəyanətdir!” Məncə yeni bir ifadə düşünmək zərurəti və fürsəti var idi. Müəllif təxəyyülündən yararlanaraq oxucunun qulağında sırğa olacaq, içini tərpədəcək və ən önəmlisi romanın xatırlanmasına xidmət edəcək yeni bir “deviz” uydura bilərdi.  
Romanın dili ağırdır. Dil qüsurları, yerində işlənməyən sözlər var: “Ailəsi anası və özündən iki yaş böyük böyük bacısı ilə qapanırdı”; “Amin söhbəti arvadı cindən-dondan çıxarmışdı”(dərdən-dondan ifadənin düzgün formasıdır); “İnsan özündən olanı ən çox öldürən canlıdır”(Cümlə quruluşu yanlış, məntiqi tutumu qaranlıqdır).

Kitabın marketinq tərəfini nəzər alsaq üz qabığının tərtibatı da önəml idir. Müharibədən bəhs edən kitabın üz qabığı da bu mesaji verməli idi. Əksinə üz qabığı sadə və sönükdü. Təbii bu Sərdar Aminin seçimi deyil. Bəkə də yanılıram.

Ən azında kitabın üz qabığında qaratoyuqların rəsmi ola bilərdi. Bu daha məntiqli və məqsədə uyğun olardı.

Ümumilikdə isə gənc yazarın Qarabağ problemindən yazması alıqşlanası addımdır. Oxucu kimi müllifin indiyənə qədər nəzm nümunələri ilə tanış olduğum üçün onun nəsr əsəri- romanı ilə tanış olmaq maraqlıdır. Əgər yanılmıramsa bu romandan sonra müəllifin hekayələri ədəbiyyat portallarında yayımlanmağa başladı. Qələm adamının özünü bütün janr və üslublarda sınaması müsbət haldır.


Avanqard.net

Yenililklər
12.07.24
Yelisaveta Baqryana - Ah, belə gecələr əzabdır dostum!
11.07.24
Azad Qaradərəlinin əsərlərinin beşinci cildi cap olunub
08.07.24
“Narqız” qısametrajlı animasiya filminin istehsalı davam edir
05.07.24
"Dünya ədəbiyyatı" jurnalının Çeçenistan sayı işıq üzü görüb
03.07.24
“Ulduz” jurnalı oxucuların görüşünə yeni təqdimatda gəlib
02.07.24
Frans Kafka - Hökm
25.06.24
Mədəniyyət Nazirliyi senzura ittihamlarına aydınlıq gətirib
25.06.24
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı Şirvanda kino günlərinə başlayır
22.06.24
Şahid ifadəsi - Zərdüşt Əlizadə yazır...
13.06.24
“Divanü lüğat-it-türk”ün II və III cildləri nəşr olunub
13.06.24
“Ulduz” jurnalının may nömrəsi çap olunub
13.06.24
Azərbaycanda aparıcı teatrların siyahısı təsdiqlənib, işçilərin maaşları artırılıb
05.06.24
Özbəkistanlı şairlərin şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək nəşr olunub
05.06.24

Qulu Ağsəs haqqında yeni kitab çap edilib

24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.