Əfsanə Səxavət Sahilin “İsanın qadını" romanını tənqid edir
03.06.14

Mətiş və Hidiş

İlk dəfədir bu biçimdə roman oxuyuram. Qulağım heç bu qədər söyüş eşitməsə də  gözüm görüb oxudu. Təbii ki, müəllifi bu söyüşlərə görə qınamaq fikrim yoxdur. Mətiş canıyanmış elə birmühitdə böyüyübki, biz ondan mədəni nitq gözləyə bilmərik. Elə xalaları, əmiləri olanın dilindən “dür” tökülməsə idi təəccüblü olardı. Həm maraqsız və həm də qeyri-real... (Kiçik məktəblilər belə bilir ki, ədəbiyyatda vulqarizim deyilən ifadə vasitələri var).

Hələ də kitabın havasındayam. Elə ona görə də onun dilində də yazacam. Həyəcanlanmayın Mətiş kimi arada söyüş söyməyəcəm.

Müəllif romanda maraqlı bir pryomdan istifadə edib. Eyni əhvalatı bu taydan Mətiş danışır, o biri taydan Səxavət Sahil. Mətiş demiş müəllif oyun çıxarıb. Ona görə də əsəri iki hissəyə bölmək olar. Məhəbbətin danışdığı hekayə və yazıçının yazdığı hekayə.

Mətiş də onun söhbətinə tez-tez müdaxilə edən müəllifi bəyənmir. Bu da romana maraq gətirən ikinci məqamdır.

Kişinin qadının dilindən yazması da özlüyündə maraqlıdır. Bu böyük ustalıq tələb edir.

Müəllif Mətişə minnətdar olmalıdır. Onun adından cəmiyyətə nə mesajlar atıb...

Əsərin İsa ilə bağlı hissələri isə romana mifik-mistik ruh verir.  Təbii ki, bu təxəyyülün məhsuludur. Şam ağacının müqəddəs olduğunu isə bilmirdim. Kitabın adı “İsanın qadını” olsa da burda İsa ikinci plandadır. Türmə səhnələri, Mətişin yuxularının onun həyatına təsirindən daha qabarıqdır. Onu hər kəs yuxuları ucbatından dəli hesab edir. Bu səbədən Mətiş dəlixanaya düşməli, ya da ən azından işdən çıxarılmalı idi. Təbii ki, bu mənim düşüncəmdir.

Amma tez-tez oxucudan üzür istəmələr yerinə düşmədi. Səkkizinci səhifədəki birinci abzasın mətni isə çox çirkindir. Kobud desək yeri yoxdur. Əsərə xələl gətirir.

Mətişin dilindən yazılan “mən yazıçı deyiləm”, “Heç gözümün ucu ilədə baxmıram yazıçılığa” və.s kimi ifadələr müəllifin “özünü əvvəlcədən sığortalamaq tədbiri” təəssüratı yaratdı məndə.

Əsəri nəşrdən əvvəl də oxumuşdum. Dəyişikliklərlə qarşılaşdım. İndi əsər daha təsirli və məntiqli bitir. Belə də olmalıydı. İlk dəfə oxuyarkən niyəsə müəllifin qadının içini, hisslərini tam aça bilmədiyini düşünmüdüm. Yanlmışam. Yəqin ki, “başdansovdu” oxuyubmuşam.

Hidiş bədbəxtində əsərə girməyi ilə çıxmağı bir oldu.  Müəllif imkan vermədi ki, Hidiş “hidişliy”ini eləsin. Amma o olmasa idi roman belə təsirli bitməzdi.

Bir balaca da qaydaya uyğun olaraq romanın dilindən danışaq. Vulqarizim və varvarizimlərdən bol-bol istifadə edilmiş bu kitabda heç bir sintakti-leksik pozuntu sezmədim. Qeyd edəcək xüsusi qüsur tapmadım.

Sonda bir arzu keçdi ürəyimdən kaş romanı rus dilinə tərcumə edərdilər və kitabı rahib və rahibələr oxuyardı...


Avanqard.net

Yenililklər
12.07.24
Yelisaveta Baqryana - Ah, belə gecələr əzabdır dostum!
11.07.24
Azad Qaradərəlinin əsərlərinin beşinci cildi cap olunub
08.07.24
“Narqız” qısametrajlı animasiya filminin istehsalı davam edir
05.07.24
"Dünya ədəbiyyatı" jurnalının Çeçenistan sayı işıq üzü görüb
03.07.24
“Ulduz” jurnalı oxucuların görüşünə yeni təqdimatda gəlib
02.07.24
Frans Kafka - Hökm
25.06.24
Mədəniyyət Nazirliyi senzura ittihamlarına aydınlıq gətirib
25.06.24
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı Şirvanda kino günlərinə başlayır
22.06.24
Şahid ifadəsi - Zərdüşt Əlizadə yazır...
13.06.24
“Divanü lüğat-it-türk”ün II və III cildləri nəşr olunub
13.06.24
“Ulduz” jurnalının may nömrəsi çap olunub
13.06.24
Azərbaycanda aparıcı teatrların siyahısı təsdiqlənib, işçilərin maaşları artırılıb
05.06.24
Özbəkistanlı şairlərin şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək nəşr olunub
05.06.24

Qulu Ağsəs haqqında yeni kitab çap edilib

24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.