Qalib Şəfahət - "Tələ"nin tələsi
02.06.14

Son vaxtlar oxuduğum kitablar arasında Eyvaz Zeynalovun “Qanun” nəşriyyatında çapdan çıxmış “Tələ” romanı da var. Adətən oxuyub qurtardığım kitab xoşuma gələndə, məndə xoş hisslər oyadanda onları kiminləsə bölüşmək ehtiyacı duyuram. Yenə belə oldu. Bu yazı həmin ehtiyacdan doğdu.

Düzünü deyim, qabaqlar nə gəldi oxusam da, indi hər kitaba pul vermir, alıb oxumuram. Vaxt az, kitablar isə çoxdu. Hamısı da adamı sevindirmir. Ona görə seçim etməyə məcbursan. Eyvaz müəllimin kitabını görən kimi, fikirləşmədən aldım. Çünki bundan əvvəl onun bir sıra hekayələri ilə internetdən tanışdım. Həmçinin “Bələdçi” və “Qisas” romanlarını alıb oxumuşdum. Həmin əsərlərlə bağlı xoş təəssüratlarım vardı.

“Tələ” romanında, ümumiyyətlə, bu müəllifin əsərlərində məni ən çox cəlb edən, çəkən cəhətlər hansılardı?

İlk növbədə, dilinin rəvanlığı, səlistliyi, gözəlliyi. Eyvaz müəllim sözə qayğı və hörmətlə yanaşır, onun üzərində səbrlə, dözümlə çalışır. Bu əsərləri oxuyarkən dilimizi bəyənməyən, onun kasadlığından, söz ehtiyatının azlığından, bu dildə fikirlərini ifadə etməyə çətinlik çəkdiklərindən gileylənənlərə inanmırsan. Dilimizin bostanına daş atanlara, sadəcə, bu dili Eyvaz müəllim kimi sevməyi onun əsərlərini oxumağı məsləhət görərdim. Arxayın olun, onlar sizi yormayacaq, dilimizi sizə bir daha sevdirəcək, zövq verəcək.

     Keçək əsas romanın məzmununa. Burda belə başa düşdüm ki, yazıcı əsər xatirinə roman yazmayıb, sənət baxımından ona yanaşıb.

     Bu roman nakam  bir eşq hekayəsidir. Əsərin əsas qəhrəmanları İlham və Dilarədir.

    Döyüşdə iştirak etdiyinə görə  onu dərindən tanımayanların yanında lovğa-lovğa danışan İlham müharibədə cətinliyə dözməyib ayağından özünü yaralayaraq, kəndə evlərinə qayıdır.  Çətin güzaran onu şəhərə iş axtarmağa məcbur edir. Satıçı işinə düzəlir. Burda Dilarə ilə tanış olur və bir-birini sevirlər. Dilarənin rəfiqəsi Saranın da İlhamdan xoşu gəlir, onların arasını vurmağa çalışır. Tələ qurur və buna nail  olur. İlham Dilarədən ayrılmaq istəməsə də Sara maddi imkanları ilə onu özünə  tabe etdirir.

     Bu romanı oxuyanda bir fikir başımda fırlandı.Uşaq vaxtı eşidirdim, el arasında belə bir fikir dolaşırdi,ən cox da dedi-qodu gəzdirən kənd arvadlarının dilindən eşidirdim:
     -Filankəs çox bilmişdi. Necə əməl etdisə, filankəsin qızının ailəsini dağıtdı.  Burda mövhümatcılıq, xurafatcılıq üstünlük təşkil edirdi.

     Burda bunları yazmaqda məqsədim başqadır. Əsərdə mövhümatçılıqla deyil, Saranın yüksək bacarığ və qabiliyyəti hesabına  bunlara nail olub. Yazıçı bunları obrazların dili ilə ustalıqla təsvir edib.

     Yazıçı mövhümatçılığı, xurafatcılığı  da bədii boyalarla, obrazların dili ilə tənqid  atəşınə tutur.
    Yazıcı burda iki sevənlərin  əmələ necə tuş gəlməsini, belə desək,  necə tələyə düşməsini bədii boyalarla əks etdirir. İlhamla Dilarə bir- birini məhəbbətlə sevir, lakin öz  eşqlərini qoruya bilmirlər. Bu da onların həyatınin  faciə ilə nəticələnməsinə səbəb olur. Söz yox tələ quran Sara da bu tələdən qurtula bilmir.

    Burda tələ quran Saradır. Lakin cəmiyyətin özü də başdan-ayağa bir tələdir. Istənilən adam asanlıqla bu tələyə düşür və bu eybəcərliyin qurbanı olur.
    Yazıçı ticarətdə insanların pul əldə etmək naminə bir-birlərinə necə kələk gəlmələrini bədii boyalarla incə detalına kimi vermişdir. Üzdə ticarətdi. Hamı elə bilir ki, pul qazanmaq naminə biznes qurur. Alt qatı bataqlıqdır, bataqlığın içində tələ. Hamı o bataqlığın içindədir. O bataqlıqda insanlıq məhv olur. Insanlar mənəviyyatsızlaşdırılır.

    Mənəviyyatsızlaşdırılmışlar məqsədlərə asanlıqla qulluq göstərir və o bataqlıqda məhv olurlar.
    Eyvaz müəllimin  bu əsərində də xüsusi peşəkarlıq özünü göstərir. Başqalarından  fərqli olaraq hadisələr  və əhvalatlar  quru və cansız formada verilmir. Yazıcı  maraqlı təhkiyə yolu ilə oxucuyla  təmas qura bilir. Bu da əsərin sanballı ədəbiyyat nümunəsi kimi genış oxucu rəğbəti qazanmasına səbəb olur.Eyni zamanda obrazların psixologiyasının, iç aləminin daha çox təsvirinə xüsusi önəm verib. Əsərdə hadisə də  var, obrazların psixologiyasının sadə dillə oxucuya çatdırılması da.

    Burda əsas, əsərin dilinin mükəmməlliyi, hadisələrin təhkiyə yolu ilə çatdırılması, obrazların psixologiyasının, iç aləminin özünəməxsus şəkildə qabardılması əsərin sanballığının ən mübariz təzahürüdür.

     Bu, mənim oxucu mülahizələrimdir. Yazıçıya yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!


Avanqard.net

Yenililklər
12.07.24
Yelisaveta Baqryana - Ah, belə gecələr əzabdır dostum!
11.07.24
Azad Qaradərəlinin əsərlərinin beşinci cildi cap olunub
08.07.24
“Narqız” qısametrajlı animasiya filminin istehsalı davam edir
05.07.24
"Dünya ədəbiyyatı" jurnalının Çeçenistan sayı işıq üzü görüb
03.07.24
“Ulduz” jurnalı oxucuların görüşünə yeni təqdimatda gəlib
02.07.24
Frans Kafka - Hökm
25.06.24
Mədəniyyət Nazirliyi senzura ittihamlarına aydınlıq gətirib
25.06.24
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı Şirvanda kino günlərinə başlayır
22.06.24
Şahid ifadəsi - Zərdüşt Əlizadə yazır...
13.06.24
“Divanü lüğat-it-türk”ün II və III cildləri nəşr olunub
13.06.24
“Ulduz” jurnalının may nömrəsi çap olunub
13.06.24
Azərbaycanda aparıcı teatrların siyahısı təsdiqlənib, işçilərin maaşları artırılıb
05.06.24
Özbəkistanlı şairlərin şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək nəşr olunub
05.06.24

Qulu Ağsəs haqqında yeni kitab çap edilib

24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.