Əfsanə - Günel İmranı kim öldürdü?
27.05.14



Gənc yazar Günel İmranın "Məni kim öldürdü?!" romanı haqqında.


Romanı oxumamışdan əvvəl adına şeir yazdım. Hardansa beynimdə ilişib qalmışdı. Görünür bu sual məni şüuraltı da olsa çox düşündürüb. Müəllifin dediyinə görə romandan xəbərim olmasa da şeirimin məzmunu romanın movzusunun tam ifadəsidir.

Şeirim məndə romanı oxumaq və onun barəsində oxucu təəssuratımı yazmaq həvəsi oyatdı. Maraqlı başlanğıc oldu.

Əsəri oxudum. Sanki romanı oxuyub ondan ilhamlanıb yazmışam bu kiçik şeiri.

Məni kim öldürdü?!
Səbir kasamın genişliyi,
Hər kəsi olduğu kimi qəbul etmələr,
Qışın qış günündə ürəyimin alışıb yanmağı,
Yayın cırhacırında üşüməyim.
Susdum, susdum
Ruhumu sükutumda boğdum
İçimdə ağladım, ağladım
Göz yaşım boğazıma çatdı boğuldum
Möcüzə gözlədim, gözlədim
Bu da mənim sonuncu axmaqlığım!
Ümid deyilən o əclafa uymuşdum...

Bir günə oxuyub bitirdim kitabı. Əsər ilk cümləsindən diqqətimi cəlb etdi.
Adəm, Dünya, Ümid və Qar adamı. Adəm ilk insanın, Dünya  “dünyamız”ın, Ümid, elə “sonda ölən” ümidimizin, Qar adamı isə “müdrikli”yin simvoludur.

Roman Dünyanın ölüm səhnəsi üzərində qurulsa da hadisələr başqa məcraya yan alır. Sonda Dünyanı Ümidin öldürdüyü məlum olur.  Ümid taleyin, Dünya Ümidin qurbanıdır.  Sakit həyat yaşayan Adəm isə taleyin kələyinə düşüb.

“Səni axtarıram” verilişinə işarə romanın yaşadığımız zamanda baş verməsinin təsdiqidir.
İnsan yaranandan ümidlə yaşayıb, onun səbəbinə nələr etməyib, hansı mübarizələri aparmayıb, necə iztirablara dözüb?! Hər kəs “Ümid sonda ölür” təsəllisi ilə yaşayır.  Əslində “Ümid son anda öldürür” desək bu romanın da məqsədinə tam uyğun olar.

Kitabı oxuyarkən bolluca təsvirlərlə qarşılaşdım. Amma oxuduqca zəruri olduğu qənaətinə gəldim.
Romana əlavə edilimiş hekayələr müəllifin mistikaya, miflərə, obstrak təsəvvürlərə meyilliyini aşkarlayır. Lənət və inanclar barədə də azda olsa nələrsə var.

Kitaba əlavə edilmiş, əsərin məzmunu ilə tam səsləşən “Kəllə” hekayəsini məna tutumuna görə çox bəyəndim. “Santa Klaus” hekayəsinin isə romana heç bir adiyyatı yoxdur. Yamaq kimi görünür.

Yazar romana “Bayquşlar”dan bəhs edən hekayə ilə son versə də əsərin düyün nöqtəsi artıq ondan əvvəl açılmışdır. Yəni kitab bitməsə də roman bitmişdir.

Romanda dil kasadlığı açıq-aşkar sezilir. Cümlə quruluşlarının pozulması, bəzi yerlərdə düzgün olmayan ifadələrin işlənməsi, ara-sıra cümlələrin bədiilikdən kənara çıxması, yeni fikirlərin abzasdan başlamaması gözümdən qaçmadı.  Eyni sözün bir abzasda təkrar-təkrar işlənməsidə ədəbi qaydaların növbəti pozuntusudur.

“Bura öyrəşə bilməsə də alışmışdır”, “Hər yerə özü ilə gəzdirirdi”, “Qatilin zərərçəkmişin başını kəsdiyi mişarı tapa bilmirdilər”, “Nədənsə hakim qərarı verməyə tələsmirdi” ifadələri isə mənə qaranlıq qaldı.

Öyrəşmək və alışmaq eynimənalı sözlərdir. Öldürülən yox, onun yaxınları “zərərçəkmiş” hesab olunur. Ölən isə “qurban”dır. Hakim isə məlum bir ifadədir “qərar verir”. Həlak olur ifadəsi də yerində işlənməyib. Qətlə yetirilib olmalıdır. İnsan yalnız müharibə şaraitində və ya böyük bir fəlakət nəticəsində həlak ola bilər.

Kitabda informasiya təkrarçılığı da var. Təbii ki, bu müəllifin gözündən qaçmışdır. Belə ki, yazar anasını Dünyanın gündəliyini oxumağa cürət etmədiyin deyir. Xeyli aradan sonra yeni hissə bu cümlələrlə başlayır. Eyni səhv atanın qızının gündəliyini tərəddüdlə polisə təhvil vermə səhnəsində də təkrarlanır.

Müəllif özü də kitab üzərində redaktorun işləmədiyini etiraf edir. O bunu etiraf etməsə belə bu hiss olunur. Əgər romana yaxşı redaktor nəzəri dəysəydi yəqin ki, qrammatik qüsurlar, düzgün olmayan ifadələr, yerində işlənməyən sözlər və təkrarçılq onun gözündən yayınmazdı. Ümumiyyətlə redaktor işi mütləqdir ən böyük yazarların belə kitabları redaktorların süzgəcindən geçir.

Avanqard.net

Yenililklər
12.07.24
Yelisaveta Baqryana - Ah, belə gecələr əzabdır dostum!
11.07.24
Azad Qaradərəlinin əsərlərinin beşinci cildi cap olunub
08.07.24
“Narqız” qısametrajlı animasiya filminin istehsalı davam edir
05.07.24
"Dünya ədəbiyyatı" jurnalının Çeçenistan sayı işıq üzü görüb
03.07.24
“Ulduz” jurnalı oxucuların görüşünə yeni təqdimatda gəlib
02.07.24
Frans Kafka - Hökm
25.06.24
Mədəniyyət Nazirliyi senzura ittihamlarına aydınlıq gətirib
25.06.24
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı Şirvanda kino günlərinə başlayır
22.06.24
Şahid ifadəsi - Zərdüşt Əlizadə yazır...
13.06.24
“Divanü lüğat-it-türk”ün II və III cildləri nəşr olunub
13.06.24
“Ulduz” jurnalının may nömrəsi çap olunub
13.06.24
Azərbaycanda aparıcı teatrların siyahısı təsdiqlənib, işçilərin maaşları artırılıb
05.06.24
Özbəkistanlı şairlərin şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək nəşr olunub
05.06.24

Qulu Ağsəs haqqında yeni kitab çap edilib

24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.