Kənan Hacı - Çağdaş romançılıqdan danışıb zəif mətn yazanlar
14.02.14

Yusif Səmədoğlunun "Qətl günü" romanı kimin necə düşünməsindən asılı olmayaraq, Azərbaycan nəsrində özünə qədərki bədii mətnləri arxada qoya bildi. Bu, faktdır. Roman çoxqatlı bir əsərdir. Yusif Səmədoğluna qədər Azərbaycan nəsrində bu cür əsər yazılmamışdı. Müəllif ənənəvi janr xüsusiyyətlərini alt-üst edərək zaman və məkan ardıcıllığını pozub bir-birindən məsafəcə uzaq zamanlar arasında mistik və mistik olduğu qədər də gerçək əlaqə yarada bilib. Bu baxımdan, "Qətl günü" misilsiz əsərdir. Sözsüz ki, əsərdə "Master və Marqarita"dan da, “Yüz ilin tənhalığı”ndan da müəyyən təsirlənmələr var. Amma mənə elə bir əsər göstərin ki, sırf təsirdən xali olsun. Bu, mümkün deyil.

Yusif Səmədoğlunun ədəbi reputasiyası bu günə qədər sarsılmazdır. Məhz “Qətl günü”nün hesabına!

 Bu roman haqqında kifayət qədər yazılıb, onun bədii dəyərini müzakirəyə çıxarmağın özü gülüncdür. Əsər 1984-cü ildə nəşr edilib. Tarix idarə olunmaz bir mexanizmdir və bu mexanizm yalnız bədii mətnlərdə yazıçı tərəfindən istənilən səmtə yönəldilir. “Qətl günü”ndə pastiş də, dekonstruktiv və postmodern elementlər də, simvolika da var. Hadisələrin arxasında dolğun faktura var, Xeyirlə Şərin əbədi mübarizəsinin izləri zamanın içiylə süzülür. Halbuki bu əsər yazıldığı dövrdə Azərbaycan ədəbiyyatında postmodernizmin, dekonstruksiya anlayışının izi-tozu belə yox idi.

 Baba Kaha mağarasından əsən qara yel Şərin nəfəsidi. Yusif Səmədoğlunun bu ədəbi fəndi insana qarşı çıxan sistemin təhlükəli yollarında parlaq paradiqmadır.

 Şərif Ağayar yazır ki, ədəbiyyatın köhnəlməkdə olan fəndləri ilə milli romanımız üzərində qələbə çalmaq ədəbiyyatın məğlubiyyətidir. Bəli, ona görə ki, indiyə qədər “Qətl günü” səviyyəsində, hətta təsirlənmə müstəvisində belə yeni fəndlər yaranmadı! Buna görə “Qətl günü” bu gün də Azərbaycan romançılığının hələlik zəfəri olaraq qalır. Yusif Səmədoğlu mifi çoxdan yaranıb və bu mifi “Qətl günü” yaradıb. Bu romandan sonra Azərbaycan romançılığı bir-iki əsər istisna olmaqla (məsələn, Afaq Məsudun “Azadlıq” romanı “Qəlt günü”ndən sonra yazılmış ən yaxşı əsərlərdən biridir) irəliləmək əvəzinə gerilədi. 

Çağdaş romançılıqda bu ənənənin ardı gəlmədi. Əvəzində “Qətl günü” öz hakim mövqeyini qoruyub saxladı.

 Çağdaş romançılıqdan danışıb ortaya zəif mətn qoymaqla deyil, dostlar. “Qətl günü”nü ötüb keçə bilən əsər yazmaq lazımdır. /kulis.az/

Yenililklər
23.02.24
Kənan Hacı - Korifeyin həyatını cəhənnəmə çevirən Dahi - Mahir Qarayevin "Sonuncu korifey" romanı üzərinə qeydlər
10.02.24
Öz nəğməmlə tək qalmışam indi mən - Höte
08.02.24
Gülnar Səmanın “Sözümüz sözdür-2” kitabı “GlobeEdit” nəşriyyatında çap olunub
01.02.24
Rus poeziyasının Gümüş dövrü - Seçmə şeirlər
01.02.24
Rəşad Səfər - Çığıranlar və çığırmayanlar
29.01.24
“İsveç nəsr antologiyası” ilk dəfə Azərbaycan dilində
29.01.24
Küyülü Nəccari Səid - Olumla ölüm arasında
29.01.24
Qulu Ağsəs haqqında kitab işıq üzü görüb
27.01.24
Natəvana "yaxılan" qara və qırmızı boyalar - Fərid Hüseyn yazır
25.01.24
Mahir N. Qarayev - Qara maskalı qatil
25.01.24
Tanınmış alim Paşa Kərimov vəfat edib
25.01.24
Fərid Hüseyn - Sözümüzü Allaha çatdırana vida
24.01.24
Vaqif Sultanlının “İnsan dənizi” romanı Təbrizdə yayınlandı
16.01.24
"Arşın mal alan" Ankara Dövlət Opera və Balet teatrında nümayiş olunub
16.01.24
Mahir N. Qarayev - Bir dəqiqəlik sükut, yaxud fikirli gördüyüm fikir adamı
16.01.24
Səfər Alışarlı - "Səs" romanı ustalıqla yazılmış əsərdir
16.01.24
Dünyaca məşhur roman Azərbaycan dilində - İlk dəfə
16.01.24
Səlim Babullaoğlu - Düma, Natəvan, xəncər, arxalıq və oyun
14.01.24
Ədəbiyyat İnstitutunda unudulmaz şair Nurəngiz Günə həsr olunmuş tədbir keçirilib
10.01.24
Bu boyda ömrü məhəbbətsiz necə yaşayasan? - Orxan Vəlinin Nahit xanıma məktubları haqqında - Fərid Hüseyn
10.01.24
Bolqarıstanda beynəlxalq festivalda ölkəmizi “Açar” bədii filmi təmsil edəcək
10.01.24
Tanınmış yazıçı, ədəbiyyatşünas Çingiz Hüseynov vəfat edib
10.01.24

"Dünya ədəbiyyatı" dərgisinin "Macarıstan" sayı və "Macar ədəbiyyatı" antologiyası nəşr olunub

26.12.23
Zərdüşt Əlizadə - Qəm-qüssə, kədər şairi
20.12.23
Fərid Hüseyn - Orxan Vəlinin Nahit xanıma məktubları haqqında
18.12.23
İki şair, iki şeir - Mahir N. Qarayev və Sesar Valyexo
18.12.23
Fərid Hüseyn  Bişkekdə Çingiz Aytmatova həsr olunan beynəlxalq forumda iştirak edib
13.12.23
Yun Fossenin Nobel mühazirəsi
11.12.23
2024-cü il üçün Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı Şuşadan Türkmənistanın Anev şəhərinə ötürülüb
11.12.23
Moskvada Əsgər Məmmədovun “Nar dastanı” adlı rəsm sərgisi açılı
11.12.23
Mixail Lermontov - Vəsiyyət    
11.12.23
Tutu Ağayeva - "Gözəgörünməzlər"in görünən və görünməyən tərəfləri
09.12.23
Səlim Babullaoğlu TÜRKSOY tərəfindən təltif olundu
09.12.23
Səlim Babullaoğlu - Allah və vətən aşiqi, böyük şair
09.12.23
Bakıda “Məhmət Akif Ərsoy. Seçmə şeirlər” kitabının təqdimatı olub
05.12.23
Dünya şöhrətli rumın şairəsi Ana Blandiana Bakıya gələcək
05.12.23
Kənan Hacının hekayəsi - Cin qapını bağlayır
05.12.23
Elçin Hüseynbəylinin hekayəsi - Dərs
05.12.23
Yevgeni Rezniçenko - Çağdaş rus poeziyası
30.11.23
Anar Məcidzadə - Canına dərd düşsün, ayrılıq salan
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.