Kənan Hacı - Tanrı dağına aparan yol
03.10.13

ƏDALƏT  ƏSGƏROĞLUNUN  POEZİYASI ÜZƏRİNƏ                                 
QEYDLƏR


Bu yazı “Vətəndaş həmrəyliyi” qəzetinin 2010-cu il aprel sayında dərc olunub. Onun haqqında yazı yazdığımızı biləndə uşaq kimi sevinmişdi. İndi həmin yazını yenidən, onun ruhuna ehtiramla təqdim edirəm.
               


                  ...Səni çoxdan öldürüblər,
               Nə gəzirsən saglar  kimin?


Ovqatımın bulanıq, təlx olan  vaxtlarında bu misraları çox pıçıldamışam. Hələ üstəlik ürəyimdə demişəm ki, zalım yaman deyib. O qədər insanlar var ki, sağ kimi gəzməyindədirlər, amma xəbərləri yoxdur ki, onları çoxdan öldürüblər... Bu həqiqətin poetik izahını belə sadə şəkildə şeirə çevirmək heç də asan deyil. Ədalət Əsgəroğlu bunu bacarıb, çox xəsisliklə seçilən sözlərlə məlum həyat fəlsəfəsinə poetik don biçmək onun poeziyasına xas olan xüsusiyyətdir.

Bu yazını yazarkən onun bir neçə il bundan öncə avtoqrafla mənə  bağışladığı  “Sabahını itirməyən adamlar”  kitabını bir daha vərəqlədim, gördüm ki, yaddaşımda ilişib qalan nə qədər misralar  var, bu misralar içimdə iz qoyub keçib, indi həmin izi tutub gedirəm və bu cığır məni  “Gözəl şairlərin doğum gününə...”  gətirib çıxarır:
                     
                      Bu yazdan o yana yazdığım yazı,
                      Məni bir söz üstə göyərtsə, nolur.
                      Sinəmə od vuran bu yazın nazı
                      Ölümü bir az da gözlətsə, nolur.


Bu şeiri heç  Ədalət Əsgəroğlnun öz ifasında dinləyəniniz olubmu?  Mən dinləmişəm və şeirin havası məni dəli eləyib. Mənə elə gəlir ki, o, ilhamın verdiyi vaxt mizanında şeirini yazıb qurtarandan sonra da şair olaraq qalır, yəni bu şairlik onun davranışlarında, məişətində, qələmdən kənar yaşayışında da  davam edir.

Bu  yaxınlarda  “525-ci qəzet”in şənbə saylarından birində Ə. Əsgəroğlunun bir səhifəlik silsilə şeirlərini oxudum və bir daha əmin oldum ki,  “ən mükəmməl yeni yaxşı unudulmuş köhnədir.”  Bu şeirlər şairin yaradıcılığında artıq yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır desək, yanılmarıq. O, bu şeirlərdə ən qədim insan həqiqətlərinin əzəli- əbədi var olma qanunauyğunluğundan çıxış edir,  min illərdən bəri formalaşan bədii təfəkkürdən qaynaqlansa da tam yeni bir ruhla öz dövrünün- bu günün ziddiyyətlərini şeirin canına yeridə bilir:
                               
                                Aman Allah, bir işə bax!..
                                Qansız məndən qan istəyir.
                                El gözünə kül üfürüb,
                                Canımı pünhan istəyir.

                                Düyünlənibdi qaşları,
                                Tökür qaradan daşları.
                                Haqqa əyilən başları
                                Əzməyə zindan istəyir.

                                Əsgəroğlu, halın belə,
                                Qəm çəkirəm gülə- gülə.
                                Mövlam deyir səbr elə,
                                Dözməyə aslan istəyir.    
  

Ədalət Əsgəroğlunun şeirləri klassik forma və ruhla süslənsə də, onun müəllif niyyəti çağdaş həqiqətlərin bədii təsvirini yaratmaqdan ibarətdir. Bu şeirlərin sufizm kontekstində təhlilinə böyük ehtiyac var. Şeirlərindən də görünür ki, şair təsəvvüf fəlsəfəsini mükəmməl bilir. Bu fəlsəfədən çıxış edərək hissin  arxaik tərzi ilə müasir yaşantılarını vəhdətdə ifadə edə bilmək  bacarığı Ədalətin poetik təfəkkürünün, bədii yaradıcılığının diqqətəlayiq cəhətidir.

İnsan niyə yaradıldı, yer üzünün əşrəfi sayılan bu məxluqun bəşəri missiyası nədən ibarətdir? Qurani-kərimdə bu sualın cavabı verilir: İnsan oğlunun boynunun borcu Allaha qul olma fəzilətini dadmaq, bu fəziləti yaşamaqdır. Öyrənən bilər, bilən axtarar, axtaran mövlasını tapar və nəticədə kamil bir insan olar. Ədalət Əsgəroğlunun şeirlərini gərək bu fəlsəfi özül üzərində dayanıb oxuyasan, əks təqdirdə öz zövqünü səndən əsirgəyəcək, sirrini sənə verməyəcək.
                        
                           Yazdığını pozmaz Tanrım,
                           Tikanını gül eyləməz...
                           İlmə- ilmə könül tikər,
                           Kətanını tül eyləməz.

                           Dağlanıb daşdana ahım,
                           Qəmkeş olub sına şahım.
                           Yenə odur qibləgahım,
                           Yandırırsa, kül eyləməz.
 
                           Əsgəroğlu, aç düyünü,
                           Gör Mövlamın gördüyünü,
                           Yoxsa sənin beş gününü
                           Qaraldar, bir gün eyləməz.


Şair klassik formada yeni mənanın ifadəsini əbədi zamanın həqiqətlərinə uyğun şəkildə verdiyindən onun poetik  “mən”i  Tanrı dağına yol alanların karvanına qoşulmaq haqqı qazanıb. Bu, mənim gəldiyim qənaətdir və hesab edirəm ki, peşəkar ədəbi tənqid Ədalət Əsgəroğlunun son dövr yaradıcılığı ilə bağlı öz sözünü deyəcək. Əlbəttə, bu nümunələrdə klassik divan ədəbiyyatı, aşıq şeirinin elementləri, sufi- dərviş düşüncəsinin izləri aydın nəzərə çarpır. Bütövlükdə götürdükdə ümumşərq poeziyasının ənənələrinə istinad olunur. Bununla belə, modern poeziyadan,  müasir şeir texnologiyasından bəhrələnmə özünü göstərir.

Bu şeirlərin içərisində  ən çox ürəyimə yatan bir şeir də var ki, həmin şeiri  Əsgəroğlu poeziyasının manifesti saymaq olar. Bilmirəm, özü bu fikirlə razılaşacaq, yoxsa yox.
                               
                                Gül kimi açılan könül,
                                Hüsnünü gülşən bilmişəm.
                                Eşqin gümüş aynasını
                                Şirin cana tən bilmişəm.

                                 Əhdinə sadiq paşasan,
                                 Rüzgar ilə baş- başasan.
                                 Dəmir daşa, daş-daşasan,
                                 Nə çəkmisən, mən bilmişəm.

                                 Xoş  halındı Əsgəroğlum,
                                 Divan qurmuş sağım, solum.
                                 Olumların şahı ölüm!
                                 Şükür ki, kimsən, bilmişəm.

Yenililklər
24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
30.04.24
Ömür gəlib keçər, qalan əməldir
29.04.24
Qulu Ağsəs - 55
29.04.24
 Yazıçı Eyvaz Zeynalovun “Nadir şah” romanı nəşr olunub
26.04.24
Mahir N. Qarayev - Mənə o dünyanı göstər, İlahi
25.04.24
Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin açılış mərasimi
25.04.24
Abbasqulu ağa Bakıxanovun “Riyazül-qüds” əsəri nəşr olunub
25.04.24
Mədəniyyət Nazirliyi “Nəşrlərin satın alınması müsabiqəsi”ni elan edir
24.04.24
Azərbaycanlı rejissorun ekran əsəri Kann Film Festivalının qısametrajlı filmlər müsabiqəsinə seçilib
24.04.24
IV Kitabqurdu Müəllimlərin Oxu Marafonu elan edilir
24.04.24
Nazir: Bakıdakı Qırğız Mədəniyyəti Günləri mədəni əlaqələrdə yeni səhifə açacaq
24.04.24
TRT-Avazın Baş koordinatoru: AzTV ilə birgə çoxlu layihələr reallaşdırırıq - MÜSAHİBƏ
24.04.24
İntiqam Yaşarın yeni şeirlər kitabı çap olunub
24.04.24
Həmid Herisçinin yeni kitabı çap olundu
24.04.24
Saday Budaqlı: Yazan adam gərək sözü hiss eləsin
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.