Raqif Raufoğlu -  Yeniseyin fətvası
17.07.13

Hərdən mənə elə gəlir ki, Monqolustanda heç bir hadisə baş vermir. Elə bil ki, bu Monqol qardaşlarımız Rusiya ilə Çinin ortasında sıxılıb qalıblar. Biz bu ölkənin əsas simvolunu öz manatımızda gəzdirsək də, axırıncı dəfə Monqolustan haqqında nə eşitməyim yadıma gəlmir və həmişə də düşünürəm ki, niyə bizdən başqa heç bir dövlət Orxon-Yenisey əlifbasına bu qədər diqqətlə yanaşmır. Təkcə onu bilirəm ki, 90-cı illərdə biz müstəqil olan kimi Monqolların qoxusu burnumuzu vurdu. Hamı əski əlifbamızdan danışmağa başladı. Dalbadal dərgilər, kitablar çıxdı. Biz birinci sinifdə oxuyanda sinifimizdə Orxon-Yenisey əlifbası başlığı altında böyük bir lövhə asılmışdı. Hətta 1993-cü ildə prezidentin 15 mart tarixli 343 nömrəli əmri də var idi. Yazılmışdı ki, Orxon-Yenisey abidələrinin oxunuşunun 100 illiyi ilə əlaqədar Təşkilat Komitəsinin yaradılsın.

Sonra birdən nə oldusa bizə dedilər ki, monqolsuz, nə Orxan, nə Yenisey, oturun rus dilinizi oxuyun. Monqollları tupoy-monqol eləyib, bizdən ayırdılar. Mən hələ də başa düşmürəm ki, monqol sözü bizdə nəyə görə aşağılayıcı anlamda işlənir. Bəyin oğurlanması filmində olduğu kimi: “Görəsən, monqol turistlər, monqol dublyonkanı buradan niyə alıb aparırlar?..”

Sonra öyrəndim ki, ruslardan da qabaq Monqolların və Orxon-Yeniseyin fətvasını ərəblər veriblər. Bizim ərazilər ərəb xilafətinin tərkibinə keçən vaxtdan bu mədəniyyət unutdurulub. Yəni bunu mən demirəm, tarixçilərimiz yazır. İndi bu mənzərənin fonunda Yenisey bir 5 manalığın üzərində qalıb, bir də bizim Aqşinin ləqəbində. Və sanki bu gün bizim şair Yenisey o Yeniseyin qisasını almaq üçün götürüb baltanı kökündən vurub. İndi də aləm dəyib bir-birinə. Aqşin, Yeniseyin qisasını alıb. Dünyəvi dövlətin vətəndaşı olaraq qələm dostumun düşüncələrini həmişə bəyənmişəm, amma bu axırıncı yazını doğrudan da Aqşinə yaraşdırmadım. Çünki nə din, nə də dinsizlik başqalarının dəyərlərinə toxunmağa icazə verməz. Aqşin bunu məndən də yaxşı bilir, amma siz də başa düşün ki, bizi əsrlərdir monqol yerinə qoyub dəyərlərimizdən uzaqlaşdırıblar. Dəyəroloji travmamız var. Qoy bizim nəsil də ölsün, yaxşı oalcaq. Nə baş qoşursuz e, Monqoluq da...


Avanqard.net

Yenililklər
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
30.04.24
Ömür gəlib keçər, qalan əməldir
29.04.24
Qulu Ağsəs - 55
29.04.24
 Yazıçı Eyvaz Zeynalovun “Nadir şah” romanı nəşr olunub
26.04.24
Mahir N. Qarayev - Mənə o dünyanı göstər, İlahi
25.04.24
Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin açılış mərasimi
25.04.24
Abbasqulu ağa Bakıxanovun “Riyazül-qüds” əsəri nəşr olunub
25.04.24
Mədəniyyət Nazirliyi “Nəşrlərin satın alınması müsabiqəsi”ni elan edir
24.04.24
Azərbaycanlı rejissorun ekran əsəri Kann Film Festivalının qısametrajlı filmlər müsabiqəsinə seçilib
24.04.24
IV Kitabqurdu Müəllimlərin Oxu Marafonu elan edilir
24.04.24
Nazir: Bakıdakı Qırğız Mədəniyyəti Günləri mədəni əlaqələrdə yeni səhifə açacaq
24.04.24
TRT-Avazın Baş koordinatoru: AzTV ilə birgə çoxlu layihələr reallaşdırırıq - MÜSAHİBƏ
24.04.24
İntiqam Yaşarın yeni şeirlər kitabı çap olunub
24.04.24
Həmid Herisçinin yeni kitabı çap olundu
24.04.24
Saday Budaqlı: Yazan adam gərək sözü hiss eləsin
24.04.24
Bakıda Qırğız kino günlərinin açılışı olub
15.04.24
Qulu Ağsəsin yeni kitabı çap olunub
04.04.24
Kino Agentliyi gənc kinematoqrafçılara dəstək məqsədilə Alternativ Kino  Akademiyası təsis edib
15.03.24
Türk mədəni irsinin qorunması üçün vahid mexanizm formalaşdırılmalıdır
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.