Şərif Ağayar - Nədən yaza bilmirik?
02.07.13

Tanınmış yazar Əlif Şafak ərinmədən roman yazmağın kurallarını sıralayıb. Sıralamada ilgimi çəkən nüanslardan biri budur: yazmaq üçün 12 faiz istedad yetərlidir... Qalanı, əslində hamının bildiyi şeylərdir: zəhmət, mütaliə, vərdiş, təcrübə və s.
 
Usta yazarın (yalnızca “Aşk” romanı bunu deməyə əsas verir) bu qənaəti doğrudan da irihəcmli nəsr əsəri yazan və yazmaq istəyən qələm adamları üçün maraqlı gələ bilər...
 
Bir azdan qayıtmaq şərti ilə Əlif Şafakı burada qoyub Orxan Pamukla Səfər Alışarlıdan bəhs edim...
 
İş elə gətirdi ki, “Qar” (O.Pamuk) romanı ilə “Maestro”nu (S.Alışarlı) eyni vaxtda oxudum. Hacıkəndin havası təmiz, sakit meşəliyindəki istirahət evində. Kəndimi kapatdım kitablara... Və, indi dəqiq deyə bilmirəm, o vaxt gəldiyim qənaət bu idi: Orxan Pamuk Səfər Alışarlıdan istedadlı deyil. Bəs çatışmayan nədir?! Əlbəttə ki, mühit!
 
Bax Əlif ablamız öz kurallarında bunu nəzərə almayıb.
 
Mən istedadın 12 faizliyini başa düşürəm. Təxminən bir radio düşünək. 9 voltla Pavarotti də oxuya bilir, bizim Faytonçi Nazim də. Söhbət istedadın keyfiyyətindən və səviyyəsindən deyil, bir nəsr əsəri üçün xərclənəcək minimumdan gedir.
 
Məsələn, İsa Hüseynovun “İdeal” romanına xərclədiyi istedad və enerji Azərbaycanda heç bir əsərlə müqayisə oluna bilməz. Amma, inanın, yalnız ədəbi dəyərlər baxımından yanaşsaq o Mirzə Cəlilin istənilən hekayəsinə uduzur. İsa Hüseynov çay yuxarı üzmək iddiasındadır... Ancaq elə nasirlər var ki, nəinki çay yuxarı üzmür, hətta öz çiynindəki yükü də axara buraxıb çayı öz məqsədlərinin istiqamətinə çevirir.     
 
Bunun üçün zamanın diqtə etdiyi bütün ədəbi fəndləri mənimsəmək gərək!
 
Həmişə düşünmüşəm, əcəba Kafka “Çevrilmə”ni başqa cür yaza bilərdimi? Cavabım həmişə eynidir: “Qətiyyən!” Bu əsəri yazdıran iztirab və ağrını realistcəsinə yazıya köçürmək, fiziki mənada mümkün deyil. Mənə görə, insanın səhhəti buna davam gətirə bilməz. Kafkanın ən böyük uğuru özünüifadənin ən asan yolunu tapmasıdır. İstedadının miqyasından asılı olmayaraq istənilən yazıçı “Çevrilmə”nin burulğanında bata bilərdi.
 
Bütün bunlara baxmayaraq, əminəm ki, Kafka “Çevrilmə”yə istedadının heç 12 faizini də xərcləməyib.
 
Düşdüyü mühit, mənsub olduğu mədəniyyət pessimist Kafkanı ən ağır sınaqlardan dahi kimi çıxartdı.
 
Bu şərtlər bizim cəmiyyət üçün keçərli deyil.
 
Azərbaycanda ciddi mədəni mühit heç vaxt olmayıb.
 
Siyasilər mədəniyyətin, o cümlədən ədəbiyyatın başına ip salıb arxalarınca aparıblar həmişə...
 
Az-çox tanınmışlarımızın isə arxasında ya farslar var, ya da ruslar... İnanmırsınız tarixə nəzər salın...
Bu xalqa Seyyidi, Sabiri və Hadini tapşırdıq... Aqibət məlumdur!
 
Bu mənada sözün üzərində hansısa ideolojini qəbul etməyən indiki gənclərin boynuna çox ağır yük düşür. Hətta o qədər ağır ki, yıxılmamaq ehtimalı heç 12 faiz də deyil.
 
Azərbaycanda azad ədəbiyyat məhrumiyyət, əzab və hətta ölüm vəd edir.
 
Səni oxuyub qəbul edəcək adamlarla sənin aranda keçilməz baryerlər var. Bu kağız üzərindəki ƏDV-dən, müstəqil fəaliyyət göstərmək istəyən nəşriyyatların, kitab mağazalarının üzləşdirildiyi problemlərə qədər hər yerdə özünü göstərir.
 
Bir yandan da ədəbiyyatın cilovunu əlində tutmaq istəyən qurumların təpkisi, təzyiqi, təhdidi...
 
Üfüqlərində heç bir uğur görünməyən azad ədəbiyyat yalnız fədakarları özünə cəlb edir. Fədakarlıq isə həmişə olmur. /kulis.az/

Yenililklər
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
30.04.24
Ömür gəlib keçər, qalan əməldir
29.04.24
Qulu Ağsəs - 55
29.04.24
 Yazıçı Eyvaz Zeynalovun “Nadir şah” romanı nəşr olunub
26.04.24
Mahir N. Qarayev - Mənə o dünyanı göstər, İlahi
25.04.24
Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin açılış mərasimi
25.04.24
Abbasqulu ağa Bakıxanovun “Riyazül-qüds” əsəri nəşr olunub
25.04.24
Mədəniyyət Nazirliyi “Nəşrlərin satın alınması müsabiqəsi”ni elan edir
24.04.24
Azərbaycanlı rejissorun ekran əsəri Kann Film Festivalının qısametrajlı filmlər müsabiqəsinə seçilib
24.04.24
IV Kitabqurdu Müəllimlərin Oxu Marafonu elan edilir
24.04.24
Nazir: Bakıdakı Qırğız Mədəniyyəti Günləri mədəni əlaqələrdə yeni səhifə açacaq
24.04.24
TRT-Avazın Baş koordinatoru: AzTV ilə birgə çoxlu layihələr reallaşdırırıq - MÜSAHİBƏ
24.04.24
İntiqam Yaşarın yeni şeirlər kitabı çap olunub
24.04.24
Həmid Herisçinin yeni kitabı çap olundu
24.04.24
Saday Budaqlı: Yazan adam gərək sözü hiss eləsin
24.04.24
Bakıda Qırğız kino günlərinin açılışı olub
15.04.24
Qulu Ağsəsin yeni kitabı çap olunub
04.04.24
Kino Agentliyi gənc kinematoqrafçılara dəstək məqsədilə Alternativ Kino  Akademiyası təsis edib
15.03.24
Türk mədəni irsinin qorunması üçün vahid mexanizm formalaşdırılmalıdır
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.