Aqşin Yenisey - Kitabı qoruyan dana
28.06.13

Ta ibtidai icma quruluşundan üzü bu yana el arasında belə bir söz-söhbət hərlənir ki, guya, Azərbaycan xalqı şair xalqdır; bəri başdan deyirəm: tamamilə cəfəngiyyatdır. Azərbaycanda ən hörmətsiz, urvatsız, adı çəkiləndə adamları gülmək tutan, yaxud kiminsə heç tükü tərpənməyən bir zümrə varsa, o da şairlərdir. Bizim ölkədə şair və yazıçıların iki növü geniş yayılmışdır. Dövlətə yaltaqlanıb varlanan və cəmiyyətdə yaltaqlıq hesabına yığdığı var-dövlətlə özünə hörmət qazanan, məclislərdə həmişə yuxarı başda əyləşənlər, yeməyin yağlı yerindən yeyənlər və heç kimə, hətta özünə də yaltaqlanmayıb bütün günü ucuz kafelərdə ucuz araq içib dilənçi kökündə yaşayanlar. Yaltaq və varlı şairlər yaltaqlanmayan kasıb-kusub şairlərə ad da qoyublar: lümpenlər. Yəni səfillər, dilənçilər, qaraçılar və s.

Azərbaycanda şair dedikdə insanların gözünün önündə bax bu iki tip canlanır: biri evi, bağ evi, xidməti maşını, vəzifəsi, orden-medalı, təqaüdü, yekə qarnı, katibəsi olan, amma ləyaqəti, vicdanı olmayan üzüşümal, odekalonlu şairlər, o birisi isə quru vicdandan və ləyaqətdən başqa heç nəyi olmayan, kirayədə yaşayan, heç yerdə işə götürülməyən, cibində Allahın heç siçanı da oynamayan, hətta evdə arvadının da zəhləsi gedən mağmın şairlər. Birincilər öz istedadlarını - əgər olubsa – pula satanlar, istedadlarını özlərinin məişət rahatlığına qurban verənlərdir, ikincilər isə özlərini istedadlarına qurban veriblər. Xalq arasında daha çox lümpen, yəni yoxsul şairlər gözə göründüyü üçün adamların təsəvvüründə belə bir şair obrazı var: küllükdə eşələnən, toyuq kimi üst-başı kirli, üz-gözünü tük basmış qulyabanıya oxşayan, ağzından həmişə araq, çaxır qoxusu gələn iyrənc bir məxluq. Heç kim onu evinə dəvət etmir, dostları belə ona yalnız araqpulu verməklə kifayətlənirlər. Murad Köhnəqala demiş, əgər yaltaq və varlı şairin adı İbrahimdirsə, xalq ona “İbrahim müəllim” deyə müraciət edəcək, hətta bir az belini əyəcək, yox əgər lüt-üryanın biridirsə, ona “ə Irvahım” deyib üstünə çımxıracaq. Bu, məsələnin birinci tərəfi, keçək ikinci tərəfinə.

Şeir Azərbaycanda ən ucuz yazı janrıdır. Bir ədəd adi kənd yumurtası şeirin bir misrasından bahadır. Cox az mətbu orqan var ki, heç olmasa, şeirə qəpik-quruş verir. Şairlər öz kitablarını kənddə saxladıqları dananı satıb nəşr etdirirlər. O dana olmasaydı, Azərbaycanda ədəbiyyatın, kitabın nəsli çoxdan kəsilmişdi. Biz bu gün pis-yaxşı ədəbiyyatımızın mövcud olmasına görə kənddəki o danaya minnətdar olmalıyıq. 

İşə bax, demək, bizim şair həm yazır, həm dilənib ondan-bundan pul yığır, kitabını çap etdirir, həm də düşüb onu qapı-qapı havayı paylayır. Hətta bizim oxucular havayı verilmiş kitabı oxumağa da ərinirlər. Ya kitabı alıb laxlayan masanın-zadın ayağının altına qoyurlar, ya da şairə deyirlər ki, sən ölənlərinin goru, gözümüz seçmir, hündürdən oxu, qulaq asaq, görək orda nə uydurmusan. Bu da sənə şair xalq!
Çar Rusiyası dövründə şair və yazıçıları edam edən, sürgünə göndərən imperiyanın təqiblərinə biganə qalan rus xalqı haqqında o dövrün ziyalılarından biri – adı yadımdan çıxıb – bu biganəliyin səbəbini belə izah etmişdir: rus xalqı həmişə istedad doğa biləcəyindən arxayındır, ona görə bu edamlara, sürgünlərə biganədir. 

Bəlkə, bizim xalqda da belə bir genetik arxayınlıq var, ona görə öz istedadlı övladlarını göz görə-görə acından qırır. Bu da məsələnin ikinci tərəfi.

Üçüncüsü isə oxucuların öz tənbəlliklərinə haqq qazandırmaq üçün bəhanə gətirdikləri iradlarıdır. Onlar deyirlər ki, şair və yazıçılarımız zəif yazırlar, ona görə oxumuruq. Yaxşı, tutalım, yerli yazarlarımız zəif yazır, mən razı. Türk yazarı Orxan Pamuk Nobel ödülü alanda bütün dünya ondan danışırdı, kitabları milyon tirajla çap olunur və satılırdı. Bizim naşirlərdən biri bu fürsəti əldən verməmək üçün Pamukun bir kitabını nəşr edib dükanlara payladı və əmin oldu ki, oxucular kitaba görə növbəyə düzüləcəklər. Ancaq çox keçməmiş peşman oldu; kitab nənəmin köhnə cəhrəsi kimi dükanların küncündə yuxuya getdi, həmişəlik. /simsar.az/

Yenililklər
17.01.22
İlhamə Dağlı - Tobıktıda günəş doğdu
17.01.22
Azad Qaradərəli: "AYB-dan uzaqda qalmaq, təbii çətinliklər yaradıb mənə"
15.01.22
Mübariz Örən Yaradıcılıq Fakültəsinə rəhbər təyin olunub
11.01.22
Gülnar Yunusova -  Fenomen Haruki Murakami 73 yaşında
11.01.22
Kənan Hacı - Vaxt pəncərəsi
11.01.22
Azad Qaradərəlinin hekayəsi Türkiyə saytında yayımlanıb
10.01.22
Nadir Əzhəri - “İsanın qadını” və qadın ifadəsinin keyfiyyəti
06.01.22
Kənan Hacının yeni kitabı çap olundu
30.12.21
Günel Natiq - Ayı dərisi 
29.12.21
“Qarabağ ilmələrdə” sənədli filminin təqdimat mərasimi olub
29.12.21
“Ulduz”dan oxuculara endirim
29.12.21
Hacı Zeynalabdin Tağıyevlə bağlı film çəkiləcək
28.12.21
Habil Yaşar - SMS
28.12.21
Eşqin Məmmədov - Bu il başqa arzum var, hədiyyə istəmirəm
27.12.21
Ramil Əhməd Türkiyədə qalib oldu
27.12.21
Yazıçı Varisin kitabı İranda nəşr edilib
27.12.21
Nemət Mətin - İsanın qadını və ya Səxavət Sahilin "Məhəbbət" obrazı
24.12.21
Azad Qaradərəlinin yeni kitabı çap olunub
23.12.21
İlin son "Ulduz"u nəşr olundu
23.12.21
Fərid Hüseynin İstanbulda imza günü oldu - Foto
23.12.21
Cavanşir Atəşi - Xalqının taleyinə günəştək doğulmusan!
20.12.21
“Leyli və Məcnun” dastan-tamaşası təqdim olundu
20.12.21
“Qobustan” sənət toplusunun qış nömrəsi işıq üzü görüb
20.12.21
“Salnaməfilm” studiyasında il ərzində bir sıra yeni sənədli filmlər çəkilib
20.12.21
“Uşaq Avroviziyası - 2021” müsabiqəsinin qalibi bəlli olub
20.12.21
Minsk şəhərində Nizami Gəncəvinin heykəli ucaldılıb
16.12.21
Küyülü Nəccari Səid - Atam
16.12.21
Üfüqdə hansı cərəyan görünür? - SORĞU
13.12.21
Səxavət Sahil - Əkrəm Əylisli, Axundov, Mirzə Cəlil, Sabir və Türk ədəbiyyatı
13.12.21
Mərahim Nəsib - Əllərim göy üzündə, dodağımda dualar
13.12.21
Bakıda 15-21 dekabrda Milli Kitab Sərgisi keçiriləcək
13.12.21
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə qəbul elanı
13.12.21
Koreya-Azərbyacan II Humanitar Forumunu keçirilib
13.12.21
Ləman L.R. - Susaq, sükutumuz danışsın
08.12.21
"Kitabi-Dədə Qorqud" italyan dilində
08.12.21
“Ərəb ədəbiyyatının ehramı Nəcib Məhfuz” kitabı çapdan çıxıb
08.12.21
Hüseyn Cavidin “Topal Teymur” pyesi rus dilində işıq üzü görüb
08.12.21
Tramp prezidentlik fəaliyyəti barədə kitab yazır
08.12.21
Azərbaycanın iki filmi beynəlxalq festivalda mükafat qazanıb
02.12.21
“Məhəmməd İqbal: Eşq və düşüncə şairi” kitabı nəşr olunub
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.