Qurban Yaquboğlu - Mister Nəsrullah
17.05.13

Qəflətən yadıma - Allah, sən saxla! - Mirzə Fətəli Axundzadənin “Aldanmış kəvakib” povesti (bəziləri roman sayır) düşdü; amma nə illah elədim, Səfəviyyə taxtını yəhər-yüyən ustasına təhvil verməli olan Şah Abbasın saray hərəmxanasının aqibətini yada sala bilmədim. Aciz-naəlac baxa-baxa qaldım. Ey gidi dünya... “Ölülər”də İskəndər necə deyir:

Bir gün olar sən də məni atarsan,
Qurtlarınan aşnalığı qatarsan,
Balam, qatarsan.

Əfv elə, ağam, axırda kitab açası oldum.

Şərqi Qərbə qovuşdurmaq niyyətiylə qol çırmamış Xamnəli yazıçının məzkur əsəri elə hərəmxana cizgisiylə başlayır; padşahı taxt-tacdan əl çəkməyə məcbur qoyan xəbəri gətirmiş Münəccimbaşı qapı ağzında Şah Abbasın Səlma xatunla şirin söhbəti bitirməsini gözləyir. Şah loxəbər Münəccimbaşının içəri girməsinə sevimli xanımını hərəmxanaya yola salandan sonra rüsxət verir. Xəbər də nə xəbər. Həm gözlənilməz, həm də amansız...

Ancaq taleyin xətərli təhlükəsini, ulduzların buynuzlu toqquşmasını Şah Abbasın başından sovuşdurmalı olan Yusif Sərrac saray hərəmxanasının otaqlarının yalnız daş-divarına tamaşa eləməklə kifayətlənir; bəlkə, ona hərəm zövqü-səfası maraqsız olacaq, gərəksiz, ədəbsiz, əxlaqsız görünəcəkdi? Bilmirik. 

Çünki hərəmlərin hamısı qabaqcadan sarayı tərk eləyir. İki xanımdan başqa (biri gürcü qızı, o biri də Qəzvin tacirinin qızı), qalanlar Abbas Məhəmməd oğluna qoşulub gedir. Axundzadə yazır ki, Abbas cavan və yaraşıqlıydı... Bəli, qadın sədaqəti hərəmxanadan çıxanda da özünü göstərir. Onda da gözəl kişi üçün.

“Hərəmlərin küllisi təzədən razı oldular ki, şaha mənkuhə olsunlar, çünki şah çox cavan və göyçək oğlan idi və bir də hərəmlər bu əmri zarafat kimi bir şey qiyas edirdilər və hərgiz əğillərinə çatmırdı ki, Şah Abbas qəflətən bir Abbas Məhəmməd oğlu ola. Amma oların cümləsindən iki nəfər dilbəri-xubru ki, xilafi-rizaları ilə şahın hərəmxanəsinə düşmüşdülər, qayət şərm ilə və ahəstə səslə ərz etdilər ki:
- Biz padişaha mənkuhə olmuşduq və öz bəxtimizdən və dərəcəmizdən çox xoşnud idik; indi ki, bu bəxtəvərlikdən məhrum olduq, Abbas Məhəmməd oğluna ərə getməyi qəbul etmirik....”

Yaddaşımın bu qəfil hoqqabazlığı haqda düşünürəm - görən, bu hərəmxana motivi mənim nəyimə lazımıydı? Niyə, hansı səbəbdən gəldi yadıma düşdü? 

Hərəmxanayla başlayır... Niyə əsər ordan başlamalıydı? 

Mən yalnız onu deyə və əlavə edərəm ki, biz heç vaxt keçmişimizdən tamamilə qopub ayrılmırıq; keçmişlə tamam-kamal əlaqəni kəsmək qeyri-mümkündü, çünki biz sivişib aradan çıxsaq belə, o özü bizi gəlib tapır, haqlayır, yaxamızdan yapışıb silkələyir. 

Mən yalnız bunu deyirəm. 

Baş vermiş hadisələr, olmuş əhvalatlar, yazılmış süjetlər də elədi. Heç vaxt itmir, pozulmur, silinmir. Kim iddia edər ki, daha vilayətimizə, şəhərimizə, şirkətimizə “Ölülər”in baş qəhrəmanı varid olmur?

Onun adının qarşısında Şeyx titulu olmaya bilər, o, özünü Həzrət kimi yox, qloballaşan dünyanın, inteqrasiya olunan cəmiyyətin yeni düzəninə uyğunlaşmış adla təqdim edər. 

Şeyx olmaz, Mister olar. Çalma bağlamaz, eynək taxar. 

Üsullar, vədlər, davranışlar isə eynən vaxtilə baş verdiyi sayaq təkrarlanar. Məzmun-fabula yerində qalar. O, gəldiyi vilayətdə, şəhərdə, şirkətdə, müəssisədə lazımi kəsləri möcüzə yaradacağına inandırar. Bütün qapıların açarlarını istəyər. Qiymətli qənimətlərə sahib olmağa çalışar. Tələb qoyar, tələbatını ödəyər. Ofsunlayar, sehirləyər. Bir səhər də əkilər.

...Əgər nə zamansa belə biri qapınızı taqqatuqla döysə, izn istəyib nitqinə başlasa, möcüzələr icad eləyib ölü dirildəcəyinə sizi inandırmağa səy eləsə, amandı, ehtiyatı əldən verməyin. Ona görə yox ki, ölülər dirilmək istəmir və ya ölüləri diriltmək mümkün deyil. Xeyr, əsla.

Ona görə ki, fırıldaqla ölü dirilmir. /teleqraf.com/

Yenililklər
27.01.22
"Ulduz"un 2022-ci ildə ilk sayı çap olunub
27.01.22
Ramin Allahverdi - Elm nədir? Elmin əsas meyarları hansılardır?
24.01.22
Anar Məcidzadə -  Gecələri göz yaşı, qaranlıq olur səhər
24.01.22
“Yevgeni Onegin” romanı bir milyon rubla satılıb
24.01.22
Fərid Hüseyn - Şeirə bürünmüş İstanbul - REPORTAJ
24.01.22
Azad Qaradərəli - Alpan kömürçüləri
24.01.22
Təbrizdə Qarabağı tərənnüm edən "Xarıbülbüllər" almanaxı çap olunub
18.01.22
Qurban Bayramov - Növbəti erməni məkrinə – erməniləşdirmə faktına münasibət
18.01.22
Rövşən Yerfi - Həyasızlıq kabusu bizi məhv edəcək!..
17.01.22
İlhamə Dağlı - Tobıktıda günəş doğdu
17.01.22
Azad Qaradərəli: "AYB-dan uzaqda qalmaq, təbii çətinliklər yaradıb mənə"
15.01.22
Mübariz Örən Yaradıcılıq Fakültəsinə rəhbər təyin olunub
11.01.22
Gülnar Yunusova -  Fenomen Haruki Murakami 73 yaşında
11.01.22
Kənan Hacı - Vaxt pəncərəsi
11.01.22
Azad Qaradərəlinin hekayəsi Türkiyə saytında yayımlanıb
10.01.22
Nadir Əzhəri - “İsanın qadını” və qadın ifadəsinin keyfiyyəti
06.01.22
Kənan Hacının yeni kitabı çap olundu
30.12.21
Günel Natiq - Ayı dərisi 
29.12.21
“Qarabağ ilmələrdə” sənədli filminin təqdimat mərasimi olub
29.12.21
“Ulduz”dan oxuculara endirim
29.12.21
Hacı Zeynalabdin Tağıyevlə bağlı film çəkiləcək
28.12.21
Habil Yaşar - SMS
28.12.21
Eşqin Məmmədov - Bu il başqa arzum var, hədiyyə istəmirəm
27.12.21
Ramil Əhməd Türkiyədə qalib oldu
27.12.21
Yazıçı Varisin kitabı İranda nəşr edilib
27.12.21
Nemət Mətin - İsanın qadını və ya Səxavət Sahilin "Məhəbbət" obrazı
24.12.21
Azad Qaradərəlinin yeni kitabı çap olunub
23.12.21
İlin son "Ulduz"u nəşr olundu
23.12.21
Fərid Hüseynin İstanbulda imza günü oldu - Foto
23.12.21
Cavanşir Atəşi - Xalqının taleyinə günəştək doğulmusan!
20.12.21
“Leyli və Məcnun” dastan-tamaşası təqdim olundu
20.12.21
“Qobustan” sənət toplusunun qış nömrəsi işıq üzü görüb
20.12.21
“Salnaməfilm” studiyasında il ərzində bir sıra yeni sənədli filmlər çəkilib
20.12.21
“Uşaq Avroviziyası - 2021” müsabiqəsinin qalibi bəlli olub
20.12.21
Minsk şəhərində Nizami Gəncəvinin heykəli ucaldılıb
16.12.21
Küyülü Nəccari Səid - Atam
16.12.21
Üfüqdə hansı cərəyan görünür? - SORĞU
13.12.21
Səxavət Sahil - Əkrəm Əylisli, Axundov, Mirzə Cəlil, Sabir və Türk ədəbiyyatı
13.12.21
Mərahim Nəsib - Əllərim göy üzündə, dodağımda dualar
13.12.21
Bakıda 15-21 dekabrda Milli Kitab Sərgisi keçiriləcək
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.