Ülviyyə Heydərova - Zamanın Anarı

14.03.13

Bu gün xoşbəxtlikdən evdə işlə bağlı yazı yazmaq qismət olmadı. Nəhayət, fikirlərimi «otağından» çıxarıb azadlığa buraxmaq vaxtı yetişdi. Nə vaxtandardır, bu fikirlər ürəyimdə o yan bu yana gəzişib çıxış yolu tapa bilmirdi. Vaxtımmı çatmırdı, yoxsa jurnal üçün yazılacaq materiallarmı buna imkan vermirdi, deyə bilmərəm. Bəlkə yazı da insan kimi dünyaya gəlir və fikrim tam formasını almadığına görə hələ həyata qədəm basmırdı? Yazı prosesi o qədər gəlizdir ki, heç bədənimizdə gəzdirdiyimiz başımız da bundan bir şey anlamır.

Nəhayət, bu dəfə barmaqlarım kompüterin klavyaturasında hər hansı cansıxıcı xəbəri yox, yalnız ürəyimin sözlərini yazacaq. Bəli, mən ilk dəfə olaraq sevimli yazıçım haqqında düşündüklərimi yazacam. Yazıçı deyirəm, axı Onun yaradıcılıq fəaliyyəti yalnız yazıçılıqla kifayətlənmir. Rejissor, ssenarist, ictimai xadim… bu siyahını uzatmaq da olar. Amma ehtiyac yoxdur. Anar yazmaq kifayətdir ki, bu isimdən sonra bütün Azərbaycan- onun keçmişi və gələcəyi gözlərimiz önündə canlanır. Düzdür, Onun yaradıcılıq məkanı yalnız Azərbaycanla bitmir, yazıçının əsərləri sanki dünyanın bələdçisidir. Janrından asılı olmayaraq Anarın əsərlərini oxuyanda insana elə gəlir ki, bunları sənə yazıçı yox, Zaman danışır. Çünki Zaman tarixin yeganə şahididir və bu, yazıçının əsərlərində sanki baş qəhrəmandır. Elə ona görədir, mən rahat şəkildə Dəqə Qorqud dünyasında, Nəsimi fəlsəfəsində gəzə bilirəm. Həmişə mənə əlçatmaz gələn dahi Üzeyir bəy və Mirzə Cəlillə elə bil ünsiyyətdəyəm. Türk mifologiyasını bizə anlatmağa çalışan, sağlığında qədrini bilmədiyimiz Cavad Mircavadovun rəsmləri ilə danışıram. Yaşı bilinməyən (daş saatı görəndə elə bilirəm, İçərişəhərdə zaman dayanıb, daşlaşıb) İçərişəhərin daş döşəmələrində onun taleyini oxuyuram. Hətta «Ağ qoç, qara qoç» əsərinin birinci hissəsini oxuyanda Azərbaycanın gələcəyinə də səyahətə çıxıram… «Gecə düşüncələri» isə bütün dünyanın qapısını üzümə açır.

…Yadımdadır, 12 yaşım olanda televiziya ekranında ilk dəfə olaraq «Təhminə» filmi nümayiş olundu. Yaşıma görə filmin müəyyən yerlərinə baxa bilməsəm də, sonda baş qəhrəmanın ölümü mənə o qədər təsir etmişdi ki, çarpayımda başımı yastığın altında gizlədib için-için ağlayırdım. O niyə öldü? Özüm-özümə yalnız bu sualı verirdim. Uzun müddət özlüyümdə onun ölümünün səbəbini axtarırdım. Və bu «axtarışlar» zamanı əsərin müəllifinə o qədər suallarım yaranmışdı ki… Söz yox ki, hələ onda həyatı az dərk edirdim, sevginin qonağı olmamışdım və qəribə də olsa, bu əsərin təsirində idim. Təbii ki, zaman keçdikcə ölümün səbəbini anladım və ürəyimdə yazıçıya ünvanladığım suallar da yavaş-yavaş məni tərk etməyə başladı. Elə o filmə baxandan sonra özümçün böyük yazıçını kəşf etdim- Onun yaradıcılığını izləyənlərdən birinə çevrildim. Heç yadımdan çıxmaz, bir dəfə ədəbiyyat dərsində müəlliməmlə fikir müharibəsinə qalxmışdım. Müəlliməm nədənsə, Anar yaradıcılığını qəbul edə bilmirdi və sübut etməyə çalışırdı ki, fikirlərimdə yanılıram. Qəribə orasındaydı ki, o, dürüst dəlillər gətirmirdi. Onun bu addımı məni özümdən çıxartmışdı. Elə indi də o cür haqsızlıqlarla rastlaşanda onu sakit qəbul edə bilmirəm. İllah da son zamanlar özlərini postmodernist adlandıran, əslində isə bu cərəyandan heç xəbərləri olmayan cığallar böyük yazıçının adını hallandıranda mənə o qədər təsir edir ki… İnsanın gözü görə-görə özünü bu qədər kormu aparmaq olar? Amma ürəyim çox rahatdır. Bilirəm, onlara ən yaxşı cavabı elə Zamanın özü verəcək.

Anar haqqında çox fikirlər deyilib və deyiləcək. Ancaq Toğrul Nərimanbəyovun bir fikri var ki, bu, mənə elə gəlir, deyilən fikirlərin tacıdır: «Dünyanın hansı yerində oluramsa, oradan Azərbaycana baxanda Anarı görürəm». Bircə onu deyə bilərəm ki, Vətəndən kənara qədəm qoyanda hər zaman Anarın kitablarından birini mütləq götütürəm. Bunu etməklə sanki özümlə Vətənimi də aparıram. Və səfər boyu hər gün bir vərəq də olsa oxuyuram ki, özümü qürbətçi hiss etməyim. Söz yox ki, İnternet əsrinin sakinləriyik və böyük yazıçının əsərlərinin də müəyyən qismi orada nümayiş olunur. Amma kitab başqa aləmdir və hər dəfə böyük məmnuniyyətlə barmağımı yaşlayıb onun səhifələrini çevirirəm. Ələlxüsus da «Gecə düşüncələri»ni oxuyuram. Çünki əsəri oxuyanda elə bilirəm, kitabın hər səhvəsində bir zaman yatıb və onu oxumaqla həmin dövrü oyadıram.

Anarı həmişə altmışıncılar nəslinin nümayəndələrindən biri hesab edirlər. Əslində isə O, bütün Zamana məxsusdur. Fəxr edirəm ki, Böyük insanla eyni millətin nümayəndəsiyəm. Allahın millətimizə göndərdiyi mənəvi sərvətimizi gəlin, göz bəbəyimiz kimi qoruyaq!

Yenililklər
29.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu iki mədəniyyət paytaxtını bir araya gətirir
29.11.22
"II Sumqayıt Kitab Sərgisi keçiriləcək"
23.11.22
Günay Əfəndiyeva Daşkənddə Maqsud Şeyxzadənin heykəlini ziyarət edib
22.11.22
İntiqam Yaşar Tunisdə Beynəlxalq Poeziya Festivalında ölkəmizi təmsil edəcək
22.11.22
“Hayrettin Hoca” monoqrafiyası  nəşr edilib.
18.11.22
Kürdəmirdə Aşıq Şakirin 100 illik yubileyi keçirildi
17.11.22
Ədəbiyyat İnstitutunda “525-ci qəzet”in 30 illik yubileyinə həsr olunmuştədbir keçirilib
15.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Səmərqənd Zirvəsi çərçivəsində beynəlxalq simpozium keçirib
14.11.22
Günay Əfəndiyeva: “Gələcək genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsi üçün həvəslə və böyük səylə fəaliyyətimizi davam etdirməkdəyik”.
13.11.22
Dr. Yusuf Gedikli - Dillerin Şifresi - Dillerin Kökeni ve Türeyişi
10.11.22
“II ANAİB Gəncə Kitab Sərgisi” keçiriləcək
10.11.22
Tıxaclarda qalıbdı şad xəbərlər… - YENİ İMZA - Səbuhidən şeirlər
03.11.22
“Qarabağ zəfəri Güney və Quzey Azərbaycan yazarlarının gözü ilə” kitabı çap olunub
03.11.22
Azad Qaradərəli - Xalq şairinin ölümü
31.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Litva Karaimləri” adlı konfrans keçirilib
27.10.22
“Hüseyn Cavid romantizmi rənglərin işığında” adlı kitab çap olunub.
25.10.22
Tanınmış nəşriyyatların redaktorları bir arada
25.10.22
Vüqar Əhməd Türkiyədə konfransda iştirak edib
25.10.22
Azad Qaradərəli - Zori Balayanın azərbaycanlı vəkilləri yaxud ayı kimin əmisi oğludur?
21.10.22
Görkəmli ədəbiyyatşünas alimlərin anım günü qeyd olunub
19.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu fəaliyyətini Avropada genişləndirməyə davam edir
17.10.22
“Ustad” dərgisinin 39-cu sayı Hüseyn Cavidə həsr edildi
12.10.22
Türk Dünyası Naşrilər Birliyi yaradıldı
09.10.22
Azad Qaradərəli - Yoxdan var və vardan yox olmağın poetik izləri
07.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu VIII Beynəlxalq Kitab Sərgisi çərçivəsində yeni nəşrini təqdim edib
06.10.22
Ədəbiyyat İnstitutunda dərsliklərin müzakirəsi keçirilib
04.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Nizami Gəncəvinin yeni kitabını nəşr edib
28.09.22
Bölgələrdə kitab sərgisi təşkil olunacaq
28.09.22
Macar şairi Mikloş Radnotinin yaradıcılığına həsr olunmuş musiqili gecə keçirilib
26.09.22
Günay Əfəndiyeva Polşada bir sıra görüşlər keçirib
26.09.22
Şəmsəddin Şəmsinin “Dəh Mürğ” poemasının əlyazma nüsxələri əldə olunub
26.09.22
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin qurultayı təxirə salınıb
26.09.22
Günəş topla mənim üçün... - Etimad Başkeçidin yeni hekayəsi
23.09.22
“Şuşaya salam” Beynəlxalq Poeziya layihəsinin təqdimat mərasimi keçirilib
23.09.22
Polşada keçirilən VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresində Azərbaycan təmsilçiləri fəal iştirak edib
22.09.22
Polşada Beynalxalq Türkologiya Kongresi çərçivəsində Azərbaycan musiqi gecəsi keçirilib
22.09.22
ANAİB-dən Ermənistanın son təxribatı ilə bağlı bəyanat
21.09.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Dövlətşah Səmərqəndinin “Təzkirətüş-şüəra” kitabını təqdim edilib
21.09.22
Polşada VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresi başlayıb
14.09.22
“Metafizika” jurnalının növbəti sayı (2022/3) işıq üzü görüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.