Niyazi Mehdi - “Rayonnuların” zərəri
07.03.13

Əski bir kommunist ideyası

Kənd və şəhərlə bağlı sovet dönəmində iki tez-tez səslənən çağırış vardı. Biri şəhərlə kəndin fərqinin aradan götürülməsi, o biri isə tələbələrin təyinatla kəndə işləməyə göndərilməsi. Hər ikisi aktuallığını indi də saxlayır. Çünki Bakı kənddən axışıb gələnlərin sayından qarnındakı köpdən şişib köynəyini, budur ha, partladacaq bədənə oxşayır. Çünki Bakıda oxuyanların geri qayıtması böyük problem olaraq qalır.

Sovet dönəmində sosialist iqtisadiyyatı ilə şəhərlə kəndi yaxınlaşdırmaq utopiya idi. Düzdür, əyalətlərin elektrikləşdirilməsi, qazlaşdırılması onları paytaxta bir az yaxınlaşdırmışdı. Ancaq yaxınlaşdırmışdı BİR AZ.
Kəndi adamlar üçün nə dözülməz, oradan qaçılası məkan edirdi? Suyun, istiliyin, sərinliyin, çimmənin, tualet təmizliyinin problem olması. Dükanlarda mal qıtlığı. Müəllimlərin savadsızlığı (hərçənd şəhərdə də müəllimlərin çoxu savadsızdı), əyləncə yerlərinin, yəni gecə barlarının, klublarının olmaması.

Pisə aparan demoqrafik proseslər

Bakının tıxaclarının, Bakıda yaşayışın ağırlığının nədənlərindən biri anormal demoqrafik proseslərdir. Bölgələrdən gəlib Bakıda yaşayan adamlar maşınları ilə buranın yollarını doldururlar, onların tüstüsü ekoloji durumu ağırlaşdırır, Bakını basa-bas dünyasına çevirirlər.
Bütün bu yazdıqlarım çeynənmiş gerçəkdir və “rayonnular gəlib Bakını korlayıblar” deyiminə dəxli yoxdur. Mən qəfildən ağlıma gələn sorudan təəccübləndim və istərdim ona kimlərinsə cavab tapması üçün səsləndirim.

XXI yüzilin şəhər-kənd yeniliyi

Bölgələrlə Bakının mədəni, sosial baxımdan yaxınlaşması üçün ideal şərait indi yaranıb. Bəs onda nədən “şəhərlə kəndləri yaxınlaşdırmaq” çağırışı unudulub?
Sovet dönəmində İnternet, Skype, mobil telefonlar yox idi. Bu o deməkdir ki, adamların şəhərdəki qohumlarla xəbərləşməsi problem idi, onun üçün də birləşmək üçün şəhərlərə can atırdılar. Ən əsası isə odur ki, adamlar, özəlliklə, gənclər informasiya çatmayan, “dünyanın o başı” anlayışına uyğun gələn yerdə yaşamaqdan “kəndçi” kompleksi duyub öz axar-baxarlı evlərini, həyətlərini buraxıb kirasına yaşamaq bahasına da olsa, Bakıya köçürdülər. İndi, axı, elə deyil. İnternet, Skype, mobil telefonlar Bərdəni, Gəncəni, Qubanı və daha neçə-neçə bölgə mərkəzlərini, xeyli kəndləri dünya xəbərləşmə, informasiya axınına qoşub.

İndi bölgədə çanaq antenləri, kabel TV-ləri var, Türkiyədən tutmuş dünyanın hər yerinə baxa bilirlər. İndi onlar saytların sayəsində qəzetləri və dərgiləri həməncə oxuya bilirlər. Bölgə dükanlarında, restoranlarında səliqə elə Bakıdakı kimidir. Mallar da əsasən, Bakıdakı kimidir. Pul varsa, həyət evlərində təmiz Avropa sayağı tualet, əla hamam problem deyil. Hava təmizdir. Yayda kondisioner sərinliyi də problem deyil. Əsas problem puldur. Ona görə “pul Bakıdadır” deyib Bakıya gələnlərin sayı artır, gələnlərin çoxu qəpik-quruş qazansa da. Hərçənd mənə elə gəlir ki, pul qazanmaq üçün rayonda geniş şərait yaransa, yenə xeyli gənc Bakıya axışacaq.

Nə etməli?

Bölgələri gənclər üçün maraqsız edən çox ciddi məsələ orada oğlan və qızların ünsiyyətinə qoyulan namus yasaqlarıdır. Orada hələ də oğlanların dünyası qızlarsızdır. Orada hələ də nəinki qızların oğlanlarla, hətta rəfiqələri ilə kafedə yığışmasına pis baxırlar. Bax, bu tip guya namus yasaqları öz şəhərlərini gənclər üçün dözülməz edir.

Bölgə adamlarının Bakıda yaratdığı basırığın transportda, tıxaclarda, ekologiyada yaratdığı xərclər hesablansa yaxşı olar. Bunun üstünə gələk bölgələrin boşalmasının zərərlərini. Güman ki, çox böyük rəqəmlər alınacaq. Bəlkə dövlət o zərərlərin pulu hesabına bölgələrdə gənclərin ev almasına, işləməsinə şərait yaratsa, daha yaxşı olar ki, Bakıya axın dayansın? Rayonlarda oğul-uşaq ata-ananın gözü qabağında olsun? O zaman xeyli Bakı qızı ərə gedib rayonlarda rahat evlərdə yaşamaqdan çəkinməzdi, Bakı oğlanları da qız alıb orada qalardılar. Beləcə, şəhərin psixolojisi, liberalizmi ora köçərdi. Elə Bakıdan bezmiş bir xeyli ziyalı da köçərdi!  /teleqraf.com/

Yenililklər
29.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu iki mədəniyyət paytaxtını bir araya gətirir
29.11.22
"II Sumqayıt Kitab Sərgisi keçiriləcək"
23.11.22
Günay Əfəndiyeva Daşkənddə Maqsud Şeyxzadənin heykəlini ziyarət edib
22.11.22
İntiqam Yaşar Tunisdə Beynəlxalq Poeziya Festivalında ölkəmizi təmsil edəcək
22.11.22
“Hayrettin Hoca” monoqrafiyası  nəşr edilib.
18.11.22
Kürdəmirdə Aşıq Şakirin 100 illik yubileyi keçirildi
17.11.22
Ədəbiyyat İnstitutunda “525-ci qəzet”in 30 illik yubileyinə həsr olunmuştədbir keçirilib
15.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Səmərqənd Zirvəsi çərçivəsində beynəlxalq simpozium keçirib
14.11.22
Günay Əfəndiyeva: “Gələcək genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsi üçün həvəslə və böyük səylə fəaliyyətimizi davam etdirməkdəyik”.
13.11.22
Dr. Yusuf Gedikli - Dillerin Şifresi - Dillerin Kökeni ve Türeyişi
10.11.22
“II ANAİB Gəncə Kitab Sərgisi” keçiriləcək
10.11.22
Tıxaclarda qalıbdı şad xəbərlər… - YENİ İMZA - Səbuhidən şeirlər
03.11.22
“Qarabağ zəfəri Güney və Quzey Azərbaycan yazarlarının gözü ilə” kitabı çap olunub
03.11.22
Azad Qaradərəli - Xalq şairinin ölümü
31.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Litva Karaimləri” adlı konfrans keçirilib
27.10.22
“Hüseyn Cavid romantizmi rənglərin işığında” adlı kitab çap olunub.
25.10.22
Tanınmış nəşriyyatların redaktorları bir arada
25.10.22
Vüqar Əhməd Türkiyədə konfransda iştirak edib
25.10.22
Azad Qaradərəli - Zori Balayanın azərbaycanlı vəkilləri yaxud ayı kimin əmisi oğludur?
21.10.22
Görkəmli ədəbiyyatşünas alimlərin anım günü qeyd olunub
19.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu fəaliyyətini Avropada genişləndirməyə davam edir
17.10.22
“Ustad” dərgisinin 39-cu sayı Hüseyn Cavidə həsr edildi
12.10.22
Türk Dünyası Naşrilər Birliyi yaradıldı
09.10.22
Azad Qaradərəli - Yoxdan var və vardan yox olmağın poetik izləri
07.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu VIII Beynəlxalq Kitab Sərgisi çərçivəsində yeni nəşrini təqdim edib
06.10.22
Ədəbiyyat İnstitutunda dərsliklərin müzakirəsi keçirilib
04.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Nizami Gəncəvinin yeni kitabını nəşr edib
28.09.22
Bölgələrdə kitab sərgisi təşkil olunacaq
28.09.22
Macar şairi Mikloş Radnotinin yaradıcılığına həsr olunmuş musiqili gecə keçirilib
26.09.22
Günay Əfəndiyeva Polşada bir sıra görüşlər keçirib
26.09.22
Şəmsəddin Şəmsinin “Dəh Mürğ” poemasının əlyazma nüsxələri əldə olunub
26.09.22
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin qurultayı təxirə salınıb
26.09.22
Günəş topla mənim üçün... - Etimad Başkeçidin yeni hekayəsi
23.09.22
“Şuşaya salam” Beynəlxalq Poeziya layihəsinin təqdimat mərasimi keçirilib
23.09.22
Polşada keçirilən VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresində Azərbaycan təmsilçiləri fəal iştirak edib
22.09.22
Polşada Beynalxalq Türkologiya Kongresi çərçivəsində Azərbaycan musiqi gecəsi keçirilib
22.09.22
ANAİB-dən Ermənistanın son təxribatı ilə bağlı bəyanat
21.09.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Dövlətşah Səmərqəndinin “Təzkirətüş-şüəra” kitabını təqdim edilib
21.09.22
Polşada VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresi başlayıb
14.09.22
“Metafizika” jurnalının növbəti sayı (2022/3) işıq üzü görüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.