Əsəd Qaraqaplan - Qazaxşina repressiyası
12.02.13

İlin-günün bu vaxtı - hamının Əkrəm Əylislini repressiya elədiyi bir vaxtda mən də oturub Qazaxşinanın ədəbiyatımızın başına gətirdiyi repressiyadan yazmaq qərarına gəldim...

37 repressiyasından sonra yaranan boşluqdan sui-istifadə edən Qazax bölgəsi (Qazaxşina) ədəbiyyatımızda “at oynatmağa” başladı. Əlisazlı qazaxlılar atın belindən birbaşa ədəbiyyatın belinə atılmaq istədilər. Ədəbiyyatımızda bir növ Qazaxşina repressiyası başladı.

Uzun illər “Şair haralı olar? Qazaxlı!” düşüncəsini yaymağa və tutuzdurmağa çalışdılar. Amma sonralar məlum oldu ki, o gündən bugünə qədər həmin bölgədən bircə dənə də yaxşı şair çıxmayıb.
Zaman-zaman üzə çıxan ən gözəl şairlər və yazıçılar başqa bölgələrdən olub. Məsələn, Göyçaydan (Əli Kərim), Cəbrayıldan (Sabir Əhmədli, Vaqif Bayatlı Odər), Borçalıdan (İsa İsmayılzadə), Naxçıvandan (Əkrəm Əylisli), Qubadlıdan (Eldar Baxış, Ramiz Rövşən, Xanəmir), Masallıdan (Rafiq Tağı), Cəlilabaddan (Salam Sarvan, Aqşin Yenisey) və s...

O bölgədən bircə adamın – İsa Muğannanın adını çəkmək olar ki, onun da qazaxlı yox, gəlmə olduğunu hamı bilir.

Repressiyadan sonra Qazaxdan yaxşı şairin çıxmadığını onların “Bizim Səməd Vurğun kimi böyük şairimiz var” demələrindən də bilmək olur. Əgər bugünə qədər oradan yaxşı şair çıxsaydı, onlar zatən belə deməzdilər. 

Düzdü, Səməd Vurğun öz dövrünə görə yaxşı şairdi – bunu danmaq olmaz. Amma onun repressiyadan əvvəlki dövrün şairi də olduğunu unutmayaq. 37-də Səməd Vurğunu məlum səbəblərdən fizikən məhv etmədilərsə də, mənən məhv elədilər. Əslində Səməd Vurğun da repressiya qurbanlarından oldu, həm də ən faciəvi qurbanlarından biri...

Repressiyadan sonrakı Qazax şairlərinin də haqqını yemək olmaz. Amma gerçək olan bu ki, onlar öz dövrlərinin ƏN YAXŞI ŞAİRİ ola bilmədilər, həmişə onlardan YAXŞISI oldu.

Ona görə də indi “Qazax ədəbiyyatı” Barat Vüsal kimi şairlərin əlində qalıb.

Deyilənə görə, Sovet dövründə ədəbiyyatda və mədəniyyətdə yüksək rəsmi postlar tutan qazaxlılar başqa bölgədən olanları hətta “rəsmi şəkildə” ədəbiyyata buraxmaq istəmirmişlər. Yəqin bunun nəticəsidir ki, bu gün ən çox Xalq şairi və Xalq yazıçısı Qazaxdandı. Amma bu gün o Xalq şairləri və Xalq yazıçıları, demək olar, nə yada düşür, nə də oxunur. Əvəzində yuxarıda adlarını çəkdiklərim yaddan çıxmır, oxunmadan keçilmir.

Əlbəttə, Qazax da Azərbaycanın ən gözəl bölgələrindən biridi, həm də sazlı-sözlü bölgələrindən biri. Ama söhbət burda ədəbiyyatdan və ədəbiyyatdakı “qazaxşina”dan gedir. Bu da ortada olan gerçəklikdi. Üstəlik, bu şifahi bölgənin özünü yazılı ədəbiyyatda hökmrancasına aparmaq və monopolistcəsinə davranmaq cəhdləri işləri korladı.

Məncə, qazaxlı gedib sazını çalıb, dastanını bağlasaydı, ədəbiyyatımıza repressiya təfəkkürüylə yanaşmasaydı, indi bu cür münasibətə də layiq olmazdı. 

Amma bütün hallarda Qazax Azərbaycanın gözəl bölgələrindən biridi və Ədəbiyyat da Ədəbiyyatdı. Hətta deyərdim, Ədəbiyyatın ən pisi də gözəldi. Çünki söhbət mətnə gələndə o, heç bir bölgəyə aid olmur, sadəcə, Ədəbiyyata aid olur... /az.azvision.az/

Yenililklər
29.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu iki mədəniyyət paytaxtını bir araya gətirir
29.11.22
"II Sumqayıt Kitab Sərgisi keçiriləcək"
23.11.22
Günay Əfəndiyeva Daşkənddə Maqsud Şeyxzadənin heykəlini ziyarət edib
22.11.22
İntiqam Yaşar Tunisdə Beynəlxalq Poeziya Festivalında ölkəmizi təmsil edəcək
22.11.22
“Hayrettin Hoca” monoqrafiyası  nəşr edilib.
18.11.22
Kürdəmirdə Aşıq Şakirin 100 illik yubileyi keçirildi
17.11.22
Ədəbiyyat İnstitutunda “525-ci qəzet”in 30 illik yubileyinə həsr olunmuştədbir keçirilib
15.11.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Səmərqənd Zirvəsi çərçivəsində beynəlxalq simpozium keçirib
14.11.22
Günay Əfəndiyeva: “Gələcək genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsi üçün həvəslə və böyük səylə fəaliyyətimizi davam etdirməkdəyik”.
13.11.22
Dr. Yusuf Gedikli - Dillerin Şifresi - Dillerin Kökeni ve Türeyişi
10.11.22
“II ANAİB Gəncə Kitab Sərgisi” keçiriləcək
10.11.22
Tıxaclarda qalıbdı şad xəbərlər… - YENİ İMZA - Səbuhidən şeirlər
03.11.22
“Qarabağ zəfəri Güney və Quzey Azərbaycan yazarlarının gözü ilə” kitabı çap olunub
03.11.22
Azad Qaradərəli - Xalq şairinin ölümü
31.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Litva Karaimləri” adlı konfrans keçirilib
27.10.22
“Hüseyn Cavid romantizmi rənglərin işığında” adlı kitab çap olunub.
25.10.22
Tanınmış nəşriyyatların redaktorları bir arada
25.10.22
Vüqar Əhməd Türkiyədə konfransda iştirak edib
25.10.22
Azad Qaradərəli - Zori Balayanın azərbaycanlı vəkilləri yaxud ayı kimin əmisi oğludur?
21.10.22
Görkəmli ədəbiyyatşünas alimlərin anım günü qeyd olunub
19.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu fəaliyyətini Avropada genişləndirməyə davam edir
17.10.22
“Ustad” dərgisinin 39-cu sayı Hüseyn Cavidə həsr edildi
12.10.22
Türk Dünyası Naşrilər Birliyi yaradıldı
09.10.22
Azad Qaradərəli - Yoxdan var və vardan yox olmağın poetik izləri
07.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu VIII Beynəlxalq Kitab Sərgisi çərçivəsində yeni nəşrini təqdim edib
06.10.22
Ədəbiyyat İnstitutunda dərsliklərin müzakirəsi keçirilib
04.10.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Nizami Gəncəvinin yeni kitabını nəşr edib
28.09.22
Bölgələrdə kitab sərgisi təşkil olunacaq
28.09.22
Macar şairi Mikloş Radnotinin yaradıcılığına həsr olunmuş musiqili gecə keçirilib
26.09.22
Günay Əfəndiyeva Polşada bir sıra görüşlər keçirib
26.09.22
Şəmsəddin Şəmsinin “Dəh Mürğ” poemasının əlyazma nüsxələri əldə olunub
26.09.22
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin qurultayı təxirə salınıb
26.09.22
Günəş topla mənim üçün... - Etimad Başkeçidin yeni hekayəsi
23.09.22
“Şuşaya salam” Beynəlxalq Poeziya layihəsinin təqdimat mərasimi keçirilib
23.09.22
Polşada keçirilən VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresində Azərbaycan təmsilçiləri fəal iştirak edib
22.09.22
Polşada Beynalxalq Türkologiya Kongresi çərçivəsində Azərbaycan musiqi gecəsi keçirilib
22.09.22
ANAİB-dən Ermənistanın son təxribatı ilə bağlı bəyanat
21.09.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Dövlətşah Səmərqəndinin “Təzkirətüş-şüəra” kitabını təqdim edilib
21.09.22
Polşada VI Beynəlxalq Türkologiya Konqresi başlayıb
14.09.22
“Metafizika” jurnalının növbəti sayı (2022/3) işıq üzü görüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.