Postmodernizmin canlı klassiki romanlarını necə yazır?
22.01.13

Postmodernizmin canlı klassiki, Amerika yazıçısı John Barth-ın (təv. 1930) "Paris review" jurnalına müsahibəsindən


JURNALİST


Mənim William Gass ilə John Gardner-in deyişməsindən çox xoşum gəlir: Gardner deyir ki, kitablarını hər bir kəsin sevməsini istəyir. Gass isə qayıdır ki, bacısını, yaxud qızını hər bir kəsin sevməsini istəmədiyi kimi kitablarının da hamı tərəfindən sevilməsini istəməz. Siz hansının tərəfindəsiniz?


BARTH


Gass rəhmətlik Gardner-i sevgi ilə şəhvani hissi qarışdırdığı üçün tənqid edirdi. Bunlar ayrı-ayrı şeylərdi.


Belə deyək də, mən anadangəlmə və temperamentcə romançıyam. Bir tərəfdən populyar mədəniyyətdən rişələnməsi romanın hörmətə layiq cəhətidir. Amma digər tərəfdən romançılıq bir sənət növüdür. Biz romançıların içində bunların hər ikisini bir əldə tutmaq kimi gizli bir istək var: həm inanılmaz gözəlliyə malik olan, həm də populyar olan roman yazmaq (Charles Dickens-in etmiş olduğu, yaxud indi Gabriel García Márquez-in elədiyi kimi). Amma qaz vurub qazan doldurmaq üçün yox, qəlblərə yol tapmaq üçün. Bayağı səslənir, hə? Lakin əksər romançıların arzusu məhz budur: çağdaş nəsri izləyən sadiq, peşəkar oxucu kontingentindən bir az kənara çıxmaq.


Etiraf edim ki, bu, mənim də yolgöstərən ulduzumdur. Lakin mən əslində həvəskar dənizçiyəm və bu səbəbdən şturman kimi də həvəskaram; mən heç vaxt yetişmək istədiyim mənzili yolgöstərən ulduzlarımla qarışıq salmıram. Mənim romanlarımın heç biri o miqyasda populyarlığa malik olmayıb və heç düşünmürəm ki, haçansa olacaq.


Amma əgər olacaqsa, buna yalnız sevinmək olar. Düşünürəm ki, bu mənada romançılıq mahiyyəti etibarilə Amerikan janrıdır.


Mən Amerikan romanlarını nəzərdə tutmuram, metaforik mənada Amerikan deyirəm: mühacirlərə və həvəskarlara qucaq açmasını nəzərdə tutaraq.


Mən bədii səviyyəcə ecazkar, eyni zamanda adi oxucuya çatımlı ədəbiyyatı sevirəm.


Lakin bu o demək deyildir ki, mənim Chesapeake-dəki qonşum James Michener* olmaq kimi gizli bir arzum var.
________

*James Michener (1907-1997) - Amerika yazıçısı, 25-dən çox romanın müəllifi


JURNALİST


Daha çox oxucu qazanmaq üçün kitablarınızda nəyisə dəyişər, güzəştə gedərdinizmi?


BARTH


Gedərdim, amma bacarmaram. Mən təzə bir işə başlayanda həmişə düşünürəm ki, “Çox bəsit bir şey alınacaq. Çox bəsit bir şey olacaq.” Amma axırı heç vaxt belə olmur. Mənim təsəvvürüm mürəkkəblikdə rahatlıq tapır. Axı, həyatın böyük bir hissəsi, heyran olduqlarımızın böyük bir hissəsi mahiyyətcə mürəkkəbdir. Mənim anlayışımda dünyada ən mürəkkəb iş elə sadə ola bilməkdir. Elə yazıçılar var ki, onların dəhşətli dərəcədə mürəkkəb şeyləri sadələşdirmək istedadı var. Mənim istedadım haqda isə bunun tam əksini söyləmək olar: nisbətən sadə şeyləri götürüb onları divanəlik dərəcəsindək mürəkkəbləşdirmək. Məsələnin kökü də elə bundadır: kimsə özünü dərk edir, kimsə də başqa birisi olmaq riskinə girir.


JURNALİST


Övladlarınız kitablarınızı sevirmi?


BARTH


Mən bilmirəm, o qırışmallar, bu kitabları oxuyurlar, yoxsa yox. Məncə, yeniyetmə olanda  xəlvətdə oxuyardılar, amma sonra böyüdülər, kimisi alim oldu, kimisi də biznes adamı. Məncə, onlar xoşbəxtdirlər ki, dədələri müəyyən bir dəyər kəsb edən yazılar yazır. Amma oxuyurlarmı? Bax bunu bilmirəm. Söhbətimiz bitən kimi onlara bir-bir zəng edib soruşacağam./oxuzali.az/

Yenililklər
13.06.24
“Divanü lüğat-it-türk”ün II və III cildləri nəşr olunub
13.06.24
“Ulduz” jurnalının may nömrəsi çap olunub
13.06.24
Azərbaycanda aparıcı teatrların siyahısı təsdiqlənib, işçilərin maaşları artırılıb
05.06.24
Özbəkistanlı şairlərin şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək nəşr olunub
05.06.24

Qulu Ağsəs haqqında yeni kitab çap edilib

24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
30.04.24
Ömür gəlib keçər, qalan əməldir
29.04.24
Qulu Ağsəs - 55
29.04.24
 Yazıçı Eyvaz Zeynalovun “Nadir şah” romanı nəşr olunub
26.04.24
Mahir N. Qarayev - Mənə o dünyanı göstər, İlahi
25.04.24
Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin açılış mərasimi
25.04.24
Abbasqulu ağa Bakıxanovun “Riyazül-qüds” əsəri nəşr olunub
25.04.24
Mədəniyyət Nazirliyi “Nəşrlərin satın alınması müsabiqəsi”ni elan edir
24.04.24
Azərbaycanlı rejissorun ekran əsəri Kann Film Festivalının qısametrajlı filmlər müsabiqəsinə seçilib
24.04.24
IV Kitabqurdu Müəllimlərin Oxu Marafonu elan edilir
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.