Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24

Niyə hər əsrin başlanğıcında, ya da tən ortasında əsas motiv kimi şeirin olmamasından şikayətlər eşidilir? Molla Pənahı qoyuruq kənara, onun "Görmədim"i bu nalələrdən sonra və ucadan gəlir, bu, hardasa həyat, ölüm, tanrı, ədəbiyyat gerçəkliyi ilə bağlı olan və onları sorğulayan nəsnədir.

Bəlkə ona görə ki, ən gözəl şeylər, gözlədiyimiz gözəlliklər elə yoxun içindədi, hər halda, insan belə hesab edir və bu zaman nə qədər yeni və gözəl şeyin onun yanından səssizcə ötüb keçdiyinin fərqində olmur? Bu şeylərsə dünyaya ikinci dəfə gəlmir. Bütün gözəl şeylər təkrarsızdı, bunlar olsun ki, sübh tezdən hansısa təbiət mənzərəsinə gözlərimiz açılanda ani yada düşür və tez də sovuşub gedir. Bunlar ömrün, həyatın tanrıyla bağlı, onun içindən (tanrı hər halda kosmosdu) damcı-damcı qopub gerçəkliyə damcılayan məsnələrdir və bir gün, heç şübhəsiz ki, ölüm təşrif gətirəndə onlar yenə gözümüzə görünər, bizi son dəfə müşayiət edər. Vurğunun ən gözəl şeirləri bəlkə bu unikal anların təcəssümüdür. Dünyada çoxmudur belə şairlər? Yaxud Əli bəy Hüseynzadənin vətənə dair o nadur şeiri.

Necə ki Reynar Maria Rilke "Gənc şairə məktublar"da deyirdi: "...Heç də bütün şeylər, adətən bizə aşılandığı qədər aydın və ifadəli deyil; bir çox hadisələrin ümumiyyətlə ifadəsi yoxdur, onlar elə bir sahədə baş verir ki, ora hələ indiyəcən bircə sözün də ayağı dəyməyib və ömrü bizim müvəqqəti həyatımızla müqayisədə əbədi olan bu sənət nümunələrinin, bu müəmmalı varlıqların ifadəsi mümkünsüzdür.. " Hə. Ora indiyəcən bircə sözün də ayağı dəyməyib...

Şeir açılışdır, təsəvvür edin, dünyanın hansı bucağındasa, yerindəsə gözləmədiyin halda yüzlərlə bulaq qaynayır, fontan vurur, Rilke demişkən, "son dərəcə şəxsi olan bir şeyin ucadan səslənmək istəyi"dir bu... Həm də, daxili ehtiyacdan doğan şeir, insanın özünə, içinin dərinliklərinə qapandığı, ordan Tanrıya səslənib dediyi sözsüz şeirlər...

Bu mənada, əsl şeir sözün artıq arxada qaldığı, dəf olunduğu şeirdir.

Şeirin yazıldığını yox, doğulduğunu bilmək üçün "test" aparmaq olar, onu oxuyursan, sakit şəkildə, təklikdə, onun içində oynanılan dram, yəni şeirin hekayəsi sənin xəyalında canlanıb gözünə görünə bilirsə, bu şeir, hardasa sənin bir parçan olur, bizdəki şeirlərin bir çoxunun hekayəsi yoxdu, hansının ki içində dediyimiz dram oynanılır, yaddaşımızda giliz kimi qalır, başımıza nəsə gələndə, qəfil nəynənsə rastlaşanda, ya da qeybdən bir səs eşitmiş kimi olanda... yaddaşdakı o giliz oyanır, yaddaş ağrısı insanı yaşadan nəsnədir, Vaqif Səmədoğlunun əksər uğurlu parçalarında bu hekayə var, amma həm də ilğım içində, ona görə ki, nəsrdən fərqli olaraq şeir dünyada hekayə olmaq istəyən bütün əhvalatları xəyalın içində, təxəyyül sularında batırır, nəsrdə isə əksinə, şeir ola bilən bütün xəyalların əynindən ilğım libasını soyundurur, vurğunu məhz bunun üstünə salır...

Dünyada, bəlkə də heç şeir yazmamış adam yoxdur, varsa da, adı Qırmızı Kitaba yazılmağa layiqdir. Siyasətçilər də yazıb, indinin özündə də yazırlar. Bu onlar üçün təhlükəli şeydir, çünki şeir əvvəl-axır taleyə təsir edir. Şairin siyasətə qurşanması da təhlükəlidir, çünki siyasət şairi öldürür. Dostoyevski də, Rilke də gənc şairlərə bircə fundamental məsləhət verirdilər: şeirdə "dünyanın ilk adamı kimi danışmaq..." Sonra: "...Sevgidən şeirlər yazmayın..." Bu tonda biz də əlavə edə bilərik: yazdığınız mətnləri itirin, sizə adi olan əvvəl-axır qayıdacaq. Şair demişkən: "Əgər sevirsə, qayıdıb gələr"...

Şair var, özü də bilmədən oxuduğu şeirləri yazır, mövcud olanların üstüylə gedir; öz ruhunu başqasının kitabı kimi vərəqləyir və bundan qurtula bilmir...

Şar var, gecənin sakit vaxtında, "dünyanın tək adamı" olduğu zaman gördüklərini yazır, yaza bildikcə. Bir şeirin yazılması, illərlə, bəlkə əsrlərcə davam edir. Füzulinin, Şəhriyarın yazdıqları hələ "bitməyib"...

Bir də, tale kimi yanımızdan ilğım olub keçən şeirlər var, onlar heç kimin yuxusuna girməzlər... /Ədəbiyyat qəzeti/

Yenililklər
13.06.24
“Divanü lüğat-it-türk”ün II və III cildləri nəşr olunub
13.06.24
“Ulduz” jurnalının may nömrəsi çap olunub
13.06.24
Azərbaycanda aparıcı teatrların siyahısı təsdiqlənib, işçilərin maaşları artırılıb
05.06.24
Özbəkistanlı şairlərin şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək nəşr olunub
05.06.24

Qulu Ağsəs haqqında yeni kitab çap edilib

24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
30.04.24
Ömür gəlib keçər, qalan əməldir
29.04.24
Qulu Ağsəs - 55
29.04.24
 Yazıçı Eyvaz Zeynalovun “Nadir şah” romanı nəşr olunub
26.04.24
Mahir N. Qarayev - Mənə o dünyanı göstər, İlahi
25.04.24
Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin açılış mərasimi
25.04.24
Abbasqulu ağa Bakıxanovun “Riyazül-qüds” əsəri nəşr olunub
25.04.24
Mədəniyyət Nazirliyi “Nəşrlərin satın alınması müsabiqəsi”ni elan edir
24.04.24
Azərbaycanlı rejissorun ekran əsəri Kann Film Festivalının qısametrajlı filmlər müsabiqəsinə seçilib
24.04.24
IV Kitabqurdu Müəllimlərin Oxu Marafonu elan edilir
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.