Xuana İnes de la Krus - Günah keçisi kimi görürsünüz qadını
28.11.23

  Xuana İnes de la Krus 1651-ci ildə Mexiko yaxınlığındakı Nepantla kəndində doğulub. Valideynləri rəsmi nikahda olmadığından qeydiyyata “Kilsə uşağı” kimi düşən Xuana oxumağı çox erkən yaşlardan öyrənib. Qeyri-adi yaddaşa, xüsusi istedad və qabiliyyətə  malik qızcığaz qısa müddətdə latın dilini öyrənərək babasının zəngin kitabxanasındakı bütün kitabları, hətta Platonun, Aristotelin, Rotterdamlı Erazmın əsərlərini mütaliə edir. 9 yaşında valideyn-lərindən ayrılıb Mexikoya gəlir, paytaxtda yaşayan kübar qohumlarının ailəsinə daxil olur. Qızın fitri istedadını dərhal hiss edən zəngin ailə ona hər cür imkan yaradır. Xuana müstəqil şəkildə, yəni heç bir müəllimə ehtiyac duymadan öz çevik ağlı hesabına riyaziyyatı, fəlsəfəni, ədəbiyyatı və əcnəbi dilləri öyrənir. Bütün şəhər qeyri-adi istedad sahibi olan bu qəribə qızdan danışır, yüksək məclislərdə adı rəğbətlə çəkilir, artıq həddi-büluğa çatmış 16 yaşlı gözəlin pərəstişkarları da durmadan artır. Zəngin və nüfuzlu ailələrdən ona elçi düşənlərin sayı kifayət qədər çox olsa da, mütaliəni daimi vərdişə çevirən Xuana bütün təklifləri rədd edib monastıra üz tutur və burada çoxdan arzuladığı tənhalığı əldə edir. Lakin 1695-ci ildə monastırda yayılan vəba epidemiyası ondan da yan keçmir: Xuana xəstəliyə yoluxub tezliklə canını tapşırır.
            Həm filosof-qadın, həm də şair-qadın kimi məşhur olan Xuana sağlığında çox sevilirdi, hətta müasirləri onu “Onuncu muza”, yaxud “Meksika simurqu” adlandırırdılar. Təsadüfi deyil ki, Oktavio Pas onun həyat və yaradıcılığına fundamental monoqrafiya həsr edib. Madriddəki heykəlinin üzərində isə bu sözlər yazılıb: Meksika xalqının ispan xalqına hədiyyəsi. 
            
 


Xuana İnes de la Krus 


REDONDİLYA (*)
Qadınlar haqqında haqqsız mühakimə yürüdən kişilərə
 
Necə də qəddarsınız qadınlara qarşı siz –
Guya günah işləmək onların qanındadır!
Amma doğrudanmı siz tamam bixəbərsiniz
Bütün bu şər-xatalar haradan qaynaqlanır?
Günah keçisi kimi görürsünüz qadını,
Bəs bunun səbəbkarı siz deyilsiniz, bəyəm?
Sizsiniz körükləyib onda qəzəb odunu
Sonra da şəfqət umub, xeyirxahlıq gözləyən! 
 
Əcəb ləzzəti varmış hökmən qalib olmağın,
Əsla söz ola bilməz inadkar həmlənizə –
Bu vaxt görkəminizdən elə təkəbbür yağır 
Guya qala döyuşsüz təslim olubdur sizə. 
Öz nitqinizdən belə, üşənir qulağınız –
Qamçı-şallaq səsindən ətiniz ürpəşəntək...
Çünki siz uşaq kimi nağıl xoşlayansınız,
Nağıldan qorxursunuz həm də körpə uşaqtək.
 
Gizli deyildir əsla kişi deviziniz də:
Sizə od ilə suyun barışığı gərəkdir –
Siz istəyən qadında sizə gözəl Taislə    
məsum Lukresiyanın qarışığı gərəkdir.
Sizlərdən ötrü əxlaq – xalis əzab qaynağı:
Qanınızı qaraldan, daim üzən sizləri
O qapqara ləkələr tərtəmiz ağ aynada 
Elə öz əlinizin natəmiz izləridir!
 
Daim əsarətində, daim ağuşundasız –
Həm ifrat bivecliyin, həm çılğın ehtirasın: 
Ehtiras aşılayır biveclik sizə yalnız,
Bivecliksə ehtiras təlqin edir ən azı. 
Siz qadın şərəfinə hər zaman laqeyidsiz, 
Kişi arşınınızla ölçürsünüz hər şeyi:
Qadın ciddi olanda – riyakardı deyirsiz, 
Nəvaziş göstərəndə – deyirsiz quşbeyindi.

Yüz bəhanə axtarır, qulp qoyursuz hər şeyə, 
Sonra da arsız-arsız hələ qınayırsınız:
Birimizi – söyürsüz daşürəklidir deyə, 
Birimizi – nə bilim... yelbeyin sayırsınız.
Sizdəki çılğınlıqla bezginlik arasından
Adlamağı bacaran yalnız bircə qadın var:
O qadın ki dərs alıb öz Həvva anasından –
Onunku haqq-hesabdır, sevgi ona yaddı, yad. 
 
Hər ikisi səhv edib, lap günahkar da çıxsa 
Görən, hansı dərk edir xəcalətli bu işi:
Günah edib cəzanı gözləyən qadın, yoxsa
Haqqını ödəyərək günah eləyən kişi?
Yalvarışlarda belə etirafdan qaldınız,  
Bəraətçün bircə söz çıxmadı dilinizdən. 
Bax bizləri bu kökə, bu şəklə siz saldınız –
Di buyurun, zövq alın indi əməlinizdən.
 
Güman edirsiniz ki, guya bircə qadın da
Nüfuzunuz önündə duruş gətirə bilməz. 
Niyə lənətləyirsiz, rüsvay edirsiz onda 
Sizi ürəkdən sevən o məsum varlığı bəs?
Lap keçilməz olsa da sevgidə sizlər üçün
Cisim, vücud, bir sözlə, bu həyatın hər şeyi,
Dünyanın faniliyi, ya cəhənnəmin gücü –
Yenə bacarmazsınız sevgini məhv etməyi.
 
Çevirəni Mahir N.Qarayev

 
*Redondilya – Orta əsrlərdə ispan və portuqal ədəbiyyatında işlənən mürəkkəb qafiyə sisteminə malik qədim şeir növü. Qızıl dövr ispan poeziyasının görkəmli nümayəndələri Qonqora və Kevedo redondilyanın mükəmməl nümunələrini yaradıblar.  

Yenililklər
23.02.24
Kənan Hacı - Korifeyin həyatını cəhənnəmə çevirən Dahi - Mahir Qarayevin "Sonuncu korifey" romanı üzərinə qeydlər
10.02.24
Öz nəğməmlə tək qalmışam indi mən - Höte
08.02.24
Gülnar Səmanın “Sözümüz sözdür-2” kitabı “GlobeEdit” nəşriyyatında çap olunub
01.02.24
Rus poeziyasının Gümüş dövrü - Seçmə şeirlər
01.02.24
Rəşad Səfər - Çığıranlar və çığırmayanlar
29.01.24
“İsveç nəsr antologiyası” ilk dəfə Azərbaycan dilində
29.01.24
Küyülü Nəccari Səid - Olumla ölüm arasında
29.01.24
Qulu Ağsəs haqqında kitab işıq üzü görüb
27.01.24
Natəvana "yaxılan" qara və qırmızı boyalar - Fərid Hüseyn yazır
25.01.24
Mahir N. Qarayev - Qara maskalı qatil
25.01.24
Tanınmış alim Paşa Kərimov vəfat edib
25.01.24
Fərid Hüseyn - Sözümüzü Allaha çatdırana vida
24.01.24
Vaqif Sultanlının “İnsan dənizi” romanı Təbrizdə yayınlandı
16.01.24
"Arşın mal alan" Ankara Dövlət Opera və Balet teatrında nümayiş olunub
16.01.24
Mahir N. Qarayev - Bir dəqiqəlik sükut, yaxud fikirli gördüyüm fikir adamı
16.01.24
Səfər Alışarlı - "Səs" romanı ustalıqla yazılmış əsərdir
16.01.24
Dünyaca məşhur roman Azərbaycan dilində - İlk dəfə
16.01.24
Səlim Babullaoğlu - Düma, Natəvan, xəncər, arxalıq və oyun
14.01.24
Ədəbiyyat İnstitutunda unudulmaz şair Nurəngiz Günə həsr olunmuş tədbir keçirilib
10.01.24
Bu boyda ömrü məhəbbətsiz necə yaşayasan? - Orxan Vəlinin Nahit xanıma məktubları haqqında - Fərid Hüseyn
10.01.24
Bolqarıstanda beynəlxalq festivalda ölkəmizi “Açar” bədii filmi təmsil edəcək
10.01.24
Tanınmış yazıçı, ədəbiyyatşünas Çingiz Hüseynov vəfat edib
10.01.24

"Dünya ədəbiyyatı" dərgisinin "Macarıstan" sayı və "Macar ədəbiyyatı" antologiyası nəşr olunub

26.12.23
Zərdüşt Əlizadə - Qəm-qüssə, kədər şairi
20.12.23
Fərid Hüseyn - Orxan Vəlinin Nahit xanıma məktubları haqqında
18.12.23
İki şair, iki şeir - Mahir N. Qarayev və Sesar Valyexo
18.12.23
Fərid Hüseyn  Bişkekdə Çingiz Aytmatova həsr olunan beynəlxalq forumda iştirak edib
13.12.23
Yun Fossenin Nobel mühazirəsi
11.12.23
2024-cü il üçün Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı Şuşadan Türkmənistanın Anev şəhərinə ötürülüb
11.12.23
Moskvada Əsgər Məmmədovun “Nar dastanı” adlı rəsm sərgisi açılı
11.12.23
Mixail Lermontov - Vəsiyyət    
11.12.23
Tutu Ağayeva - "Gözəgörünməzlər"in görünən və görünməyən tərəfləri
09.12.23
Səlim Babullaoğlu TÜRKSOY tərəfindən təltif olundu
09.12.23
Səlim Babullaoğlu - Allah və vətən aşiqi, böyük şair
09.12.23
Bakıda “Məhmət Akif Ərsoy. Seçmə şeirlər” kitabının təqdimatı olub
05.12.23
Dünya şöhrətli rumın şairəsi Ana Blandiana Bakıya gələcək
05.12.23
Kənan Hacının hekayəsi - Cin qapını bağlayır
05.12.23
Elçin Hüseynbəylinin hekayəsi - Dərs
05.12.23
Yevgeni Rezniçenko - Çağdaş rus poeziyası
30.11.23
Anar Məcidzadə - Canına dərd düşsün, ayrılıq salan
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.