Babil lövhəsində tətbiqi həndəsədən istifadə edilmənin ən qədim nümunəsi tapılıb
05.08.21

Babil lövhələrindən birində Mesopotamiyanın qədim əhalisinin Pifaqora qədər triqonometriyanın əsaslarını bilməsinə dair sübut tapılıb. Tədqiqatın nəticələri “Foundations of Science” jurnalında dərc edilib.

Tədqiqatın müəllifi Deniel Mansfildin sözlərinə görə, lövhə qədim Babil dövrünün kadastr sənədi təsəvvürünü yaradır. Lövhədə satışdan sonra bir neçə hissəyə bölünmüş ərazinin hüquqi və həndəsi təsviri verilib.

Mansfild fransız arxeoloqların XIX əsrin sonunda İraqın mərkəzində tapdıqları Si.427 lövhəsini tədqiq edib. Lövhədəki mətndə müəyyən sahə təsvir olunur. Sahənin mübahisə edən sahibləri – kişi və qadın onu iki hissəyə ayırmağa çalışmışlar.

Riyaziyyatçı hesab edir ki, bu sənədin nədən ötrü olduğunu və orada yazılan rəqəmlərin mənasını digər lövhə - 5 il əvvəl tədqiq etdiyi Plimpton 322 sayəsində öyrənib. Rəqəmlərdən ibarət həmin lövhə tarixdə ilk triqonometrik cədvəl təsəvvürü yaradıb.

Sonra tədqiqatçı diqqət yetirib ki, Si.427 lövhəsinin müxtəlif hissələrində rəqəmlər Plimpton 322 lövhəsində olanlarla üst-üstə düşüb. Bunlar “Pifaqor” üçlüyü – düzbucaqlı üçbucağın tərəfləri ola bilən ədədlər yığını olub.

Bu cür uyğunluq Mansfildi belə bir fikrə yönəldib ki, ikinci lövhə özünəməxsus “şparqalka” olub: o, yazanlara sahələrin həndəsi formasını müəyyənləşdirməyə və üçbucaqlara bölməklə onların sahəsini hesablamağa kömək edib. Alimin fikrincə, bu, Mesopotamiyada şəxsi mülkiyyət meydan gəldikdən sonra şumluq torpaq sahəsinin ölçülməsi zamanı aidiyyəti qurumun daim problemlərlə qarşılaşması nəticəsində meydana gəlib.

Riyaziyyatçı deyib: “Hesab edilir ki, triqonometriyanı eramızdan əvvəl ikinci əsrdə qədim yunan astronomları icad etmişlər. Bu lövhənin analizi göstərir ki, babillilər onları qabaqlamışlar”.

Hazırda Mansfild qədim Babil əhalisinin riyaziyyatın bu qəribə formasından necə istifadə etdiklərini tapmaq ümidilə həmin dövrün gil lövhələrinin fotolarını araşdırır . Tədqiqatçının fikrincə, bu axtarış ona nəinki nəinki öz nəzəriyyəsini təsdiqləməyə, həm də Si.427 lövhəsində indiyədək qaranlıq qalan bir neçə rəqəm kombinasiyasının mənasını aydınlaşdırmağa kömək edəcək. /Azərtac/

Yenililklər
20.09.21
“Kopelhaus”da Nizami Gəncəvinin 880 illiyi münasibətilə sərgi açılacaq
20.09.21
“Qafqazda türk mətbuatı tarixinə dair materiallar” kitabı çap olunub
20.09.21
Olesya Dmitriyeva - Gəl mənə ilham ver, ey qoca rəssam
20.09.21
Şuşada ilk dəfə Milli Musiqi Günü keçirilib
17.09.21
Türkiyənin Bursa şəhəri 2022-ci ildə “Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı” elan edilib
17.09.21
Mədəniyyət Nazirliyi teatrların açılması ilə bağlı təkliflərə münasibət bildirib
17.09.21

“Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub

16.09.21
Azərbaycan və Özbəkistan birgə filmlər çəkəcək
16.09.21
Anar Kərimov Özbəkistanda Beynəlxalq Mədəniyyət Forumuna qatılıb
16.09.21
“Qərb və Şərq ədəbiyyatında janr qarışığının nəzəri problemləri və ədəbi təsiri” kitabı çap olunub
16.09.21
Xarkovda Azərbaycanın dahi şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvinin abidəsinin açılış mərasimi olub
15.09.21
Buker mükafatının qısa siyahısı açıqlanıb
15.09.21
Vidadi Babanlı: “Mirzə İbrahimov məni partiyadan çıxartdırmaq istəyirdi” - Müsahibə
15.09.21
Ədəbiyyat İnstitutunda “Qardaş qələmlər” dərgisinin Nizami Gəncəviyə həsr edilmiş nömrəsinin təqdimatı keçirilib
15.09.21
Beynəlxalq Müsəlman Filmləri Festivalına yekun vurulub
14.09.21
Əməkdar artist Yaqub Zurufçu vəfat edib
13.09.21
Həyat yoldaşı: “Yaqub Zurufçunun vəziyyətində heç bir dəyişiklik yoxdur”
13.09.21
Nüşabə Araslının “Nizami  Gəncəvi və türk ədəbiyyatı” kitabı nəşr olunub
13.09.21
Bakıda “Misilsiz cəsarət” adlı rəsm sərgisi açılacaq
13.09.21
“Metafizika” jurnalının 2021/3-cü sayı işıq üzü görüb
13.09.21
Mikayıl Abdullayevin 100 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında Prezidentin Sərəncamı
10.09.21
“Suğra və oğulları” filmi dünya premyerasına hazırlaşır
10.09.21
Serbiyada keçirilən iki ədəbiyyat festivalında ölkəmiz də təmsil olunur
09.09.21
“Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı” jurnalının növbəti sayı çap olunub
09.09.21
Gəncədə Nizami Gəncəvinin 880 illiyinə həsr olunan tədbir keçirilib
09.09.21
Növbəti “Qızıl şir” mükafatı Ceymi Li Kertisə verilib
08.09.21
Bakı növbəti dəfə Beynəlxalq Caz Festivalına ev sahibliyi edəcək
08.09.21
Azərbaycandan “Oskar”a təqdim olunacaq filmlərin qəbuluna başlanılıb
08.09.21
“Aşıq Ələsgərlə bağlı dastan-rəvayətlər” adlı kitab işıq üzü görüb
07.09.21
Gənc Tamaşaçılar Teatrı: "Biz bütün tələblərə uyğun fəaliyyət göstərməyə hazırıq"
07.09.21
Alen Delon: “Mən tamamilə ruh düşkünlüyü içindəyəm”
07.09.21
Rahid Uluselin “Vətən müharibəsi və ədəbiyyatda milli özünüdərk problemi” kitabı çap olunub
03.09.21
ƏSA Teatrı 5 yaşını qeyd edir
03.09.21
Ümumi təhsil müəssisələrinin IX siniflərində “Zəfər tarixi” kursunun tədrisinə başlanılacaq
02.09.21
Gənc yazarın yeni kitabı işıq üzü görüb
02.09.21
Roberto Benini “Qızıl şir” mükafatına layiq görülüb
01.09.21
Bakıda VI “Animafilm” festivalı keçiriləcək
01.09.21
Ceyms Bond haqqında yeni filmin final treyleri ekrana çıxıb
01.09.21
Azad Qaradərəli - Uçuqlama
31.08.21
“Xosrov və Şirin” bədii teleserialının çəkilişləri başa çatıb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.