Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri nədir?
17.11.20

Azərbaycandakı alban kilsələri hər zaman Azərbaycan xalqına məxsus olan abidələr olub. Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri bizim öz xristian tariximizi qabartmamağımızdır.

Bunu AMEA-nın Elm Tarixi İnstitutunun Elm tarixinin nəzəri və metodoloji problemləri şöbəsinin müdiri Bayram Quliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, yüzillikdə qədim Azərbaycan dövləti olan Albaniya ərazisində Alban çarı Urnayrın zamanında xristanlıq dövlət dini kimi qəbul edilib və Albaniya ərazisində məbədlər açıq fəaliyyət göstərməyə başlamışdı. Albaniyada ərəb işğalları nəticəsində İslam dini yayıldığı zaman bu ərazilərin şimalında yaşayan və xristian dininə etiqad edən albanlar (azərbaycanlılar) öz dinini qoruyub saxlamağa cəhd edirdi. Belə bir vaxtda Azərbaycan ərazisinə ticarət vasitəsi ilə gəlib gedən ermənilər azlıqda qalmış xristian albanları öz təsirinə salmaq üçün bütün vasitələrdən istifadə edirdi. Belə vasitələrdən biri də Azərbaycana məxsus olan alban kilsələrinin erməniləşdirilməsi oldu.

B.Quliyev qeyd edib ki, orta əsrlər dövründə alban kilsələrinin erməniləşdirilməsi prosesi ilə bir o qədər də qarşılaşmasaq da, 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsinin 15-ci maddəsi ilə ermənilər Azərbaycanın qərb hissəsi və Qarabağın dağlıq hissəsinə köçürüldükdən sonra Azərbaycanda yerləşən alban məbədlərinin kütləvi surətdə erməniləşdirilməsi başladı:

"XX əsrin 80-ci illərində Kəlbəcərdə tədqiqat aparan iki alimimiz belə bir hadisə ilə qarşılaşırlar. Orada yerləşən Gəncəsər monastrında divarlardakı dəvə və dəvə karvanı şəkilləri ermənilər tərəfindən bərpaetmə adı ilə silinir, yerinə anlaşılmaz şəkillər (çox güman ki, erməni əlifbası ilə yazılar) çəkilirdi. Çox təəssüf ki, 80-ci illərin sonu olduğu üçün ermənilər bərpaetmə işlərini əsaslandıraraq alimlərimizi həmin əraziyə yaxın buraxmayıblar. Bunun kimi yüzlərlə belə fakt var".

Tarixçi alim hesab edir ki, Azərbaycanda İslamdan əvvəl xristianlığın mövcud olması bizim tariximizə xələl gətirmir:

"Əksinə, bizim öz tariximizi olduğu kimi qəbul edib, araşdırıb və dünyaya tanıtdırmaq lazımdır. Bu halda ermənilərin alban kilsələri ilə bağlı iddiaları üçün əsas yaratmamış və buna yer buraxmamış olacağıq. Alban məbədlərin bizə aid olduqlarını sübut edəcək onlarla memarlıq özəllikləri var və onlardan sadəcə birini vurğulamaq istərdim. Azərbaycanda Yeddi Kilsə monastrı var. Yeddi rəqəmi Azərbaycan Türklərinin müqəddəs rəqəmdir. Xristianlığı qəbul edən Alban Türkləri Tanrıçılıq ənənələri ilə xristianlığı birlikdə yaşatdılar. Və ya Xocavənd ərazisində yerləşən Mohranisa məbədində yerləşən mehrab at nalı formasındadır. Ən qədim zamandan azərbaycanlılar atçılıq ilə məşğul olmuş, dünyanın ən qədim at sümükləri məhz Azərbaycan ərazisindən – Əliköməktəpədən tapılmışdır. Demək ki, mehrabın at nalı formasında olması heç də təsadüfi deyil. Ermənilər sadəcə monastrları dağıtmırlar və ya erməniləşdirmirlər. Bizim bütün növ tarixi abidələrimiz bu aqibətlə qarşılaşır. Misal üçün, Azıx mağarasında Azərbaycandan icazəsiz tədqiqat aparılıb və oradan tapılan sümük London muzeylərinin birinə satılıb".

Tarixçi hesab edir ki, bu hadisə bizim tariximizə xələl gətirmir. Əksinə, bizim öz tariximizi olduğu kimi qəbul edib, araşdırıb və dünyaya tanıtdırsaq, ermənilərə iddia edəcəkləri yer buraxmamış olacağıq.

Trend.az

Yenililklər
05.08.21
XII Qəbələ Musiqi Festivalı başa çatıb
05.08.21
Babil lövhəsində tətbiqi həndəsədən istifadə edilmənin ən qədim nümunəsi tapılıb
05.08.21
"Qobustan" jurnalının bu il üçün ikinci sayı çap olunub
05.08.21
Amerikalı vokalçı Della Milesin “Qarabağ Azərbaycandır” klipinin təqdimatı keçirilib
04.08.21
Nərmin Kamal - Gördüm mavi havada sərxoş aşiqlər...
04.08.21
Anar Kərimov Yunus Əmrə İnstitutunun nümayəndə heyəti ilə görüşüb
04.08.21
“Şərq-Qərb. Qızıl Tağ” kinomükafatının nominantlarının siyahısı açıqlanıb
04.08.21
Yazıçı Varisin “Qızıl cib saatı” romanı Türkiyədə nəşr olunub
03.08.21
Bakıda 12-ci Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalı keçiriləcək
03.08.21
Açıq havada kinosevərlər gecəsi keçirilib
03.08.21
“Üzüklər hökmdarı” serialı gələn il təqdim ediləcək
02.08.21
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı Kino Günü ənənəvi mükafatının qaliblərini elan edib
02.08.21
Xalq artisti Amaliya Pənahovanın yaşadığı binanın qarşısında barelyefi açılıb
02.08.21
Orhan Arasın Azərbaycana köç edən almanlar haqda kitabı çap olundu
02.08.21
Fariz Əhmədov: Bu il kinostudiyada istehsalı bərpa etməyə müvəffəq olduq
02.08.21
Xalq yazıçısı Kamal Abdullanın yeni romanı çap olunub
30.07.21
“Ulduz”un iyul  sayı çap olunub
30.07.21
Kristian Voqler - Yazıçının səyahəti
30.07.21
Ülviyyə Heydərova Beynəlxalq Ədəbiyyat Festivalının qalibi olub
30.07.21
Nizami Gəncəvinin 880 illik yubileyinə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
30.07.21
“AMEA Hüseyn Cavidin ev-muzeyinin elmi-yaradıcı fəaliyyəti (müstəqillik illərində)” adlı monoqrafiya nəşr olunub
30.07.21
Türkiyənin Bursa şəhərində Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans başa çatıb
29.07.21
Dünya şöhrətli Dominikan musiqiçisi Conni Ventura vəfat edib
29.07.21
Milli Qəhrəman Polad Həşimovun xatirəsinə ithaf edilmiş kitabın təqdimatı keçirilib
28.07.21
“Erməni nasizmi – terror ideologiyası” kitabı nəşr olunub
28.07.21
Buker mükafatının uzun siyahısı açıqlanıb
28.07.21
XII Qəbələ Musiqi Festivalı Bakı Musiqi Akademiyasının 100 illik yubileyinə həsr olunacaq
28.07.21
Gənc caz ifaçıları üçün müsabiqə elan olunub
27.07.21
Seyran Səxavət “Nizami Gəncəvi” mükafatına layiq görülüb
27.07.21
Nizami Cəfərov - "Leyli və Məcnun"un türk dünyası - Araşdırma
27.07.21
Azərbaycanlı rəssamın əsərləri “ArtCamp Andorra” layihəsi çərçivəsində UNESCO-da nümayiş olunub
27.07.21
Keşikçidağda Tunc dövrünə aid böyük kurqanlar tapılıb
26.07.21
“Teatr və kinoteatrların açılması müzakirə olunacaq”
26.07.21
Türkiyənin Bursa şəhərində Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans keçirilir
26.07.21
Aşıq Ələsgərin şeirlər kitabı Türkiyədə nəşr olunacaq
26.07.21
Müslüm Maqomayev və Tofiq Quliyevin heykəlləri Bakının bu hissəsində qoyulacaq
26.07.21
Könül Nuriyeva - Vurnuxma...
16.07.21
“Seyran Səxavət” adlı biblioqrafik kitab işıq üzü görüb
16.07.21
Nizami Gəncəvi irsi Avstriya Milli Kitabxanasında
16.07.21
Anar Kərimov Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin nümayəndə heyəti ilə görüşüb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.