Şəhla Aslan - COVİD -19, nənəm, Sokrat və Molla İbadulla...

13.07.20

Yaman yerdə haqladı koronavirus bizi! Çoxları da deyir, belə virus-zad yoxdur, oyundur hamısı. Bir çoxları da sosial məsafəyə məhəl qoymur. Elə buna görə də koronavirusun yayılmasının nəticəsinin nə qədər pis olacağını və ya normal vəziyyətə qayıdacağımız zamanı heç kəs bilmir.

Dünyanın bir çox şəhərində küçəyə çıxmaq qadağası olsa da, çox sayda insan açıq məkanlarda gəzir, üstəlik, sadəcə iş fəaliyyəti üçün deyil, eyni zamanda, əyləncə səbəbiylə (COVİD-19 təhlükəsinə inanmayaraq) də çöldə zaman keçirirlər.

Koronavirusa inanmayan və əhəmiyyət verməyənlərin böyük əksəriyyəti gənclər və yaşlı insanlardır. Bu prosesdə gənclər məktəb və iş məsuliyyətindən azad olundu, sosial məsuliyyət anlayışı da yeni olduğu üçün mahiyyəti dəqiq dərk etmirlər. Yaşlı insanlar da vəziyyəti qəbul etmək istəmirlər, onlar karantin müddətində evlərində "həbsxana" həyatı yaşadıqlarını söyləyirlər.

Son günlərdə havanın gözəlləşməsi ilə insanları evdə saxlamaq daha çətin olub. Ticarət mərkəzləri, kafelər, restoranlar bağlansa da, insanlar açıq havada bir yerə toplaşmağa davam edirlər, çünki insanların çoxu açıq havada virusa yoluxmayacaqlarına inanır, yoluxarlarsa da, bundan xilas ola biləcəklərini düşünürlər. Maskalar və əlcəklər geyərək, dezinfeksiyaedici maddələr istifadə edərək sağlam həyatlarını davam etdirəcəklərinə inanırlar.

Zəhrimara qalmış COVİD-19 məsələsinin aktiv olduğu bu günlərdə insanların qüsurlu davranışlarına şahid olduqda babamın bizə bəhs etdiyi Molla İbadullanı, fəlsəfəsiylə çox düşüncələri alt-üst edən Sokratı və baş verən hər bir hadisəyə özünəməxsus izahatı olan nənəmi xatırladım. Onların koronavirusa və təhlükəyə inanmayanlara münasibəti, hadisələri əlaqələndirmələri necə olardı? Bu yazıda təxminlərimi yazacağam. Deməli, belə!..

Sovet hökümətinin yetişdirdiyi ateistlər "Allah yoxdur, nahaq yerə ibadət eləyib özünüzə əziyyət verməyin" deyəndə hamı "Əstəğfürullah" deyirdi. O vaxt təkcə Molla İbadulla sinəsini qabağa verib demişdi:

- Allah ya mən deyən kimi var, ya siz deyən kimi yoxdur. Mən deyən kimi olsa, vay halınıza! Mənsə, bu dünyada idman edə-edə, pəhrizimi gözləyə-gözləyə sağlam yaşayacağam, o dünyada da kefdə olacağam. Siz deyən kimi olsa da, yenə bir şey itirməyəcəyəm. Siz isə mənşəyi məlum olmayan, sağlamlıq üçün təhlükə mənbəyi olan qidalardan yeyib, spirtli içkilər içərək səhhətinizə zərər verəcəksiniz. Hər iki halda yenə mənim vəziyyətim sizinkindən daha yaxşı olacaq.

Koronavirus məsələsində opponentlərimə ən yaxşı cavabı Sokrat da öz zamanında dəqiq verirmiş. Nahaq yerə ona birinci filosof demirlər ki! O, mübahisə etdiyi adama üç sual verməklə məğlub edirmiş. Həm də izahatları da çox qısa olurmuş. Məsələn, biri "dünyada heç bir doğru şey yoxdur, hər şey yalandır" deyəndə Sokrat da deyib ki, bu, ya doğrudur, ya yalan. Əgər doğru olarsa, deməli, hər şey yalandır, elə sənin dediyin də yalandır, yəni hər şey doğrudur. Yox, əgər sənin dediyin yalandırsa, deməli, hər şey doğrudur. Vəssalam, hər iki halda sən yalan danışırsan.

Yəqin Sokrat, yaxud Molla İbadulla sağ olsaydı, bu bəlaya inanmayanlara deyərdilər ki, "virus yoxdur" deyərək camaatı virusdan qorunmaqdan çəkindirirsiniz. Virus ya var, ya yoxdur. Varsa, qorunmaq vacibdir. Yoxsa da, qorunmaq zərərlidir ki? Gigiyenadır da!  Belə baxıram, Sokrata da inanan olmazdı. Biri çıxıb deyəcəkdi ki, Sokrat müəllim, sən bilmirsən eee, bu, bir oyundur. Sokrata ha!.. Ya da Molla İbadullaya belə demək olar?! Yəqin onlar deyərdi ki, bu ya oyundur, ya oyun deyil. Oyun deyilsə, deməli, virus var, qorunmalısan. Oyundursa, oyunun qaydalarına əməl etməlisən. Oyunda qaydaların dəyişməsi də labüddür. SMS yazmaq deyilirsə, yazmalısan, maska taxmaq vacibdir deyilirsə, taxmalısan. Oyunçubaşı deyir, sür dərəyə, sürməlisən. Bəy dediyin nədir, bəyənmədiyin nədir?!. Bəs bilmirsən ki, Amerikanın ağa olduğu planetdə yaşayırsan?!. Bilmirsən ki, güclə qolundan tutub oyuna salan başçı oyun qaydalarına əməl etməyənin qulağından tutub oyundan (planetdən!) çıxara da bilər?!.

Nənəmin yaşlı vaxtlarında biz onu həmişə ağız-burnu yaşmaqlı görürdük. Qəribədir ki, kənd yerlərində bir təzə gəlinlər, bir də qoca arvadlar yaşmaqlanardılar. Bu məsələ məni çox zaman düşündürsə də, ürəyimə yatan izahat tapa bilmirdim. Araşdırmalarımdan dəqiq nəticə əldə edə bilməyəndə izahat üçün babama müraciət etdim. Babam həm savadlı, dindar adamdır, həm də xeyli yaşı var. Əlqərəz, nənəmi də söhbətə "kurs" edib, babamdan izahat istədim. Babamın izahatına görə, sən demə, hər ailədə məxsusi xəstəliklər, viruslar olur. Ailə virus dediyimiz bu şeytanın qoşunlarına öyrəşdiyi üçün onlara təhlükəli olmur. İntəhası, başqaları üçün xəstəlik yarada bilirlər. Təzə gəlin də özlərinin viruslarını getdiyi evə aparmasın deyə "profilaktik tədbir" kimi toydan qabaq əl-ayağını xına ilə dezinfeksiya edirlər, ağız-burnuna da "maska-yaşmaq" taxırlar ki, virusu getdiyi evdəki insanlara yoluxdurmasın. Virusu ilk öyrənən həyat yoldaşı olur. Gəlin ilk günlər evin başqa üzvlərini görən kimi maskasını örtməlidir... Vallah, yaşlılarımız keçmiş adət-ənənələrə dair elə şeylər danışırlar ki, biz gənclər üçün baş açmaq çətin olur. Babam əlavə edir ki, bir müddət sonra, hamı bir-birinə öyrəşəndə gəlin də yaşmağı yığışdıraraq, "karantin"dən çıxmış olur. Bir də yaşlanıb zəifləyəndə, yəni "immuniteti" azalanda keçir "sərt rejim"ə. Gigiyenik tədbirlər də öz yerində. Gün ərzində bir neçə dəfə əllər dirsəyə qədər, üz tərtəmiz yuyulur, tez-tez çimib qüsl verir. Day belə tədbirlərdən sonra virus nə qələt eləyə bilər ki?!.

Son olaraq, COVİD-19-un varlığına inanmayıb tibb işçiləri tərəfindən qəbul edilmiş qaydalara riayət etmirsizsə, deməli, yaşadığınız cəmiyyət üçün real təhlükə mənbəsiyisiz və sizi gözləyən cəzanı çəkməyə də hazır olmalısız.

Yenililklər
23.10.20
Fərid Hüseynin yeni kitabı çap olunub
23.10.20
Rövşən Xasayoğlu - Azərbaycan, gözün aydın...
20.10.20

Azərbaycanın dörd yazıçısının əsəri Fransada çap olunub

15.10.20
“The Role of the Personality in History” adlı VIII Uluslararası Sempozyuma davet
23.09.20
“Sufi və şeir – Osmanlı təsəvvüf şeirinin poetikası” kitabı Azərbaycan dilində nəşr olunub
23.09.20
Nobel mükafatları bu il ənənəvi qaydada təqdim edilməyəcək
23.09.20
Komiks müsabiqəsi üçün müraciətlər açıq elan edilib
23.09.20
Qazaxıstanda Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Üzeyir Hacıbəyliyə həsr edilən beynəlxalq konfrans keçiriləcək
23.09.20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib
22.09.20
Azad Qaradərəlinin kitabı rus dilidə çap olunub
22.09.20
“Mədəniyyət/Culture” jurnalının növbəti nömrəsi işıq üzü görüb
22.09.20
A.P.Çexovun Yaltadakı ev muzeyindən reportaj
21.09.20
Anar Kərimov Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın seçki komissiyasının yaradılması haqqında əmr imzalayıb
21.09.20
Kənan Hacı “MÜCRÜ” ədəbiyyat dərgisinə baş redaktor təyin edildi
21.09.20
Açıq səma altında tamaşa nümayiş olunub
21.09.20
"Naxçıvan ədəbi mühiti Şərq-Qərb kontekstində" təqdim edilib
17.09.20
Ədəbiyyat İnstitutu vakant vəzifələri tutmaq üçün müsabiqə elan edir
17.09.20
"H`Ayların və Armenlərin mənşəyi" kitabı nəşr olunub
16.09.20
Nadir Əzhəri - Modernizm və postmodernizmin xüsusiyyətlərinin müqayisəsi
16.09.20
Buker mükafatının qısa siyahısı açıqlanıb
15.09.20
Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinə rəis müavini təyin edildi
15.09.20
Dövlət qoruqlarını idarəetmə səlahiyyəti Dövlət Turizm Agentliyinin Qoruqları İdarəetmə Mərkəzinə verilib
14.09.20
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti nömrəsi nəşr olunub
14.09.20
Seymur Baycanın romanı Polşada nəşr edildi
14.09.20

Hacı Zeynalabdin Tağıyevin heykəli yaxın zamanlarda ucaldılacaq

14.09.20
İtaliyada 77-ci Venesiya kino festivalına yekun vurulub
11.09.20
Soylu Atalı - Doğruluğun halallığı
11.09.20
Şəkidə qədim yaşayış məskəni aşkarlanıb
11.09.20
“Azərbaycan mədəniyyətində akkulturasiya və folklor” kitabı çapdan çıxıb
11.09.20
Venesiyada ikinci “Müqəddəs Markın şiri” mükafatı təltif olunub
10.09.20
Umberto Eko - Ədəbiyyatın bəzi funksiyaları haqqında
10.09.20
Vaqif Yusifli - Elm fədaisi
10.09.20
"Axtarışlar" jurnalının yeni sayı çıxıb
09.09.20
Etimad Başkeçid - “Dost”, “dost” deyə-deyə...
09.09.20
Anar Şamil - Mənimlə danış
09.09.20
Fərid Muradzadə - Ünvana çatmayan əmanət 
09.09.20

Belçika şirkəti Fikrət Əmirovun “Kor ərəbin mahnısı” əsərinin mənimsənilməsini etiraf etdi

08.09.20
Elmi-fantastika janrında hekayə müsabiqəsi elan olunub
08.09.20
Kosmosda uzun müddət qalmağın baş beyinə təsiri araşdırılıb
08.09.20
Təranə Vahid - Uçan buludlar
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.