Antonio Tabukki - Yuxular. Viyon - Karavacco
02.10.17

YUXULAR  HAQQINDA  YUXULAR









Şair və cinayətkar Fransua Viyonun yuxusu.
  
     1451-ci ilin Milad bayramı qabağı, səhərə yaxın, sonuncu röyasında ikən, şair və cinayətkar Fransua Viyon yuxu gördü. Gördü ki, bədirlənmiş aylı  bir gecə idi, o da kimsəsiz bir çöllükdən keçib gedirdi. Çantasından çıxartdığı çörək parçasını yeməkdən ötrü ayaq saxlayıb, bir daşın üstündə oturdu. Başını qaldırıb göyə baxdı və dərin kədər duydu. Sonra yoluna davam edərək bir karvansaraya gəlib çıxdı. İçəri qaranlıq və səssiz-səmirsiz idi, elə bil hamı yatmışdı. Fransua Viyon qapını israrla döydü və onu mehmanxana sahibinin arvadı açdı.
    Yolçu qardaş, günün bu vaxtında nə axtarırsan ? – deyə mehmanxana sahibinin arvadı fənərlə Viyonun üzünü işıqlandıraraq soruşdu.
       Qardaşımı axtarıram, -  Fransua Viyon cavab verdi, - onu sonuncu dəfə bu tərəflərdə görüblər, mən də onu tapmaq istəyirəm.
       O, zəif bir ocağın işıqlandırdığı mehmanxanaya daxil olub, masanın  arxasına keçdi.
       Quzu ətiynən çaxır , - deyə əmr edib, gözləməyə başladı. Mehmanxana sahibinin arvadı ona bir boşqab qaynadılmış kartof, bir bardaq da sidr çaxırı gətirdi. Yolçu qardaş, bu axşama olanımız budur, - arvad dedi, - bununla təsəlli tap, ətrafda dolaşan mühafizəçilər bütün ərzaqımızın axırına çıxıblar.
       Viyon yeyərkən, sifəti şişkinliklərlə dolu bir qoca içəri girdi. Bu bir cüzamlı idi, əl ağacına söykənmişdi. Viyon ona baxıb heç nə demədi. Cüzamlı otağın o biri başında, ocağa yaxın əyləşib dedi: mənə deyiblər ki, qardaşını axtarırsan...
      Viyonun əli  xəncərinə tərəf uzandı, ancaq cüzamlı əlinin hərəkəti ilə onu saxladı. Mən mühafizəçilərdən deyiləm, - dedi, - qaçaqların  tərəfindəyəm, səni də qardaşının yanına apara bilərəm.  
       Qoca, ağacına söykənə-söykənə qapıya tərəf getdi, Viyon da onun dalınca. Onlar şaxtalı bir qış havasına çıxdılar. Aydın gecə idi, çöllərdəki qarlar buz bağlamışdı. Ətraf, meşəlik təpələrin qara kölgəsi ilə haşiyələnmiş çılpaq bir düzənlik idi. Cüzamlı bir cığır tutub, ağır-ağır təpələrə tərəf yönəldi. Viyon onub ardınca gedir, ancaq, ehtiyat xatirinə, xəncəri əlindən buraxmırdı.
       Yol dikə səmt alanda cüzamlı ayaq saxlayıb daşın üstündə oturdu. Çantasından bir okarina çıxarıb qəmli bir hava ifa etməyə başladı.  Vaxtaşırı dayanır, zalımlardan və canilərdən, oğrulardan və jandarmlardan bəhs edən lotu ballatadan bir - iki ağız deyirdi. Viyon ona qulaq asır və sarsılırdı, çünki bilirdi ki, bu ballatanın ona da aidiyyatı var. O, bağırsaqlarına qədər işləyən bir qorxu hiss etdi. Ancaq, bu nəyin qorxusu idi? Anlamırdı, çünki onun nə jandarmlardan, nə qaranlıqdan, nə də cüzamlıdan qorxusu vardı. Hiss etdi ki, bu qorxu, nəsə də, bir növ həsrət, ürək ağrısıdır.
         Sonra cüzamlı qalxdı, Viyon da onun ardınca meşəyə tərəf üz tutdu. Birinci ağaca yaxınlaşanda Viyon gördü ki, budaqlardan bir nəfər asılı sallanır. Dili bayıra çıxmışdı, ayın şöləsi meyidi ağappaq, solğun rənglə işıqlandırırdı. Bu onun tanımadığı bir adam idi. Viyon irəli getdi. Yaxınlıqdakı ağacdan da bir nəfər asılı sallanırdı, ancaq bu da özgə birisi idi. Viyon ətrafa nəzər saldı, gördü ki, meşə ağaclardan asılı meyitlərlə doludur. O, qardaşını tapana qədər meyitləri birbəbir, tələsməgdən, küləkdən yellənən ayaqların arası ilə keçib gedərək nəzərdən keçirdi. Nəhayət, onu tapanda, xəncərlə kəndiri kəsib qardaşının cəsədini otun üstünə uzatdı. Meyit ölümün təsirindən və soyuqdan donub buz bağlamışdı. Viyon qardaşının alnından öpdü. Elə həmin an meyit dilə gəldi. Qardaşım, - deyə o, söylədi, - buradakı həyat sənin yolunu gözləyən bəyaz kəpənəklərlə doludur, ancaq onların hamısı xəyaldır. Viyon çaşqın halda ətrafa nəzər saldı. Yol yoldaşı yoxa çıxmışdı, meşədən, surdina ilə ifa olunan möhtəşəm matəm xoru kimi, cüzamlının ballatası ucalırdı.
_______________________________
 FRANSUA VİYON. 1341-ci ildə doğulmuşdur, ölüm tarixi məlum deyil. Adı Fransua de Montkorbye idi, ona atalıq etmiş bir qəyyumun soy adını qəbul etmişdi.  Nizamsız və  coşqun həyat adamı idi, hansısa bir davada bir keşişii qətlə yetirmiş, qarət və soyqunçuluda iştirak etmişdi, sonradan sürgünlə əvəzlənmiş ölüm məhkumiyyəti vardı. Ballatalarında tez-tez baş çəkdiyi quldurların jarqonunu alqışlamış, Vəsiyyətində sevgi və ölümü, nifrəti, kasıbçılığı, aclığı, cinayət aləmini və peşimançılığı tərənnüm etmişdir.



Rəssam və çılğın insan, Karavacco deyilən  Mikelancelo Merizinin yuxusu.


      1599-cu ilin ilk yanvar gecəsi, bir fahişənin yatağında ikən, rəssam və çılğın insan, Karavacco deyilən  Mikelancelo Merizi yuxusunda gördü ki, Tanrı onu ziyarət edib. Tanrı ona İsanın vasitəsilə baş çəkmiş, barmağını ona tuşlamışdı. Mikelangelo yeməkxanada idi, pulla qumar oynayırdı. Yoldaşlarının hamısı fırıldaqçı, bəziləri də sərxoş idi. O isə, - o isə məşhur rəssam Mikelancelo Merizi deyildi,  sıravi müştəri, adi bir quldur idi. Tanrı onu ziyarət edən zaman o, İsanın adına küfr söyləyir, ona gülürdü. Sən! - İsanın barmağı sözsüz - filanız ona tuşlandı. Mən? – Mikelancelo Merisi çaşqınlıqla soruşdu, - mən məsləkinə görə övliya olacaq birisi deyiləm, adi günahkar bəndəyəm, mən seçilə bilmərəm.
         Ancaq, İsanın siması əlacsız dərəcədə dəyişməz idi. Ona uzanmış əli isə heç bir tərəddüdə yer qoymurdu.
         Mikelancelo Merizi başını aşağı əyib masanın üstündəki pullara baxdı. Mən zorlamışam, öldürmüşəm, əllərim dirsəyə qədər qan içindədir, - dedi...
         Yeməkxanadakı xidmətçi uşaq lobya və şərab gətirdi. Mikelancelo Merizi  yeməyə, içməyə başladı. Yanındakılar hamısı hərəkətsiz oturmuşdu, təkcə o, kabus kimi əllərini, ağzını oynadırdı.  İsa da hərəkətsiz dayanmış, əli uzadılı, barmağını ona tuşlamışdı. Mikelangelo Merizi ayağa qalxıb onun ardınca getdi. Çirkab bir dalana döndülər və Mikelancelo Merizi həmin axşam içdiyi bütün şərabı bir küncə işədi.
          Ya Tanrım, nədən məni gəzib axtarırsan? – deyə Mikelancelo Merizi İsadan soruşdu. İnsan övladı cavab vermədən diqqətlə ona baxdı. Onlar dalan boyu gedərək bir meydana döndülər. Meydan boş idi.
          Pərişanam, - Mikelancelo Merizi söylədi. İsa ona baxıb heç nə demədi. Bir daşın üstündə oturub səndəllərini çıxartdı, ayaqlarını ovuşdurub dedi: yorulmuşam, səni axtarmaqdan ötrü Fələstindən bura piyada gəlmişəm.
          Mikelancelo Merizi küncdəki bir divara  söykənib qusurdu. Mən bir günahkar bəndəyəm, - deyə o, bağırdı, -  sən məni axtarmamalısan!
          İsa ona yaxınlaşıb, biləyindən yapışdı. Mən səni rəssam xəlq etmişəm, - dedi, - səndən istədiyim də bir rəsmdir, sonra yenidən öz taleyinin yoluna üz tuta  bilərsən.
          Mikelancelo Merizi ağzını silib soruşdu: nəyin rəsmini?
          Bu axşam, yeməkxanada səni ziyarət etməyimin rəsmini, bir şərtlə ki, sən Matfeus olmalısan.
          Yaxşı... çəkərəm, - deyə Mikelancelo Merizi söylədi və yatağında çevrildi. Elə bu vaxt fahişə xoruldayaraq onu qucaqladı.     

________________________________
KARAVACCO DEYİLƏN MİKELANCELO MERİZİ.  1573, Karavacco – 1610, Porto Erkole. Doğma şəhərindən Romaya yollanmış, Kavalyer d`Arpino ona ilk rəsm işlərini etibar edənə qədər səfalət içərisində acınacaqlı həyat sürmüşdür. Özünü natürmort janrında sınadıqdan sonra, bənzərsiz işıq - kölgə üslubu ilə dramatik və dini mövzularda iri həcmli rəsm əsərləri yaratmağa başlamışdır. Müqəddəs Matfeusun çağırışı bəlkə də şah əsəridir. Dava-dalaş və bıçaq adamı idi. Bir davada qətl törətdikdən sonra Napoliyə, daha sonra Maltaya qaçmış, orada həbs edilmiş, ancaq xilas ola bilmişdi. Muzdlu qatil tərəfindən təqib olunaraq, sifətindən  yaralı halda, qayıqda Porto Ercoleyə yan almış, orada da qızdırmadan vəfat etmişdir.   

Ardı var...


İtalyan dilindən tərcümə:
Cəmşid CƏMŞİDOV


 

Yenililklər
23.10.20
Fərid Hüseynin yeni kitabı çap olunub
23.10.20
Rövşən Xasayoğlu - Azərbaycan, gözün aydın...
20.10.20

Azərbaycanın dörd yazıçısının əsəri Fransada çap olunub

15.10.20
“The Role of the Personality in History” adlı VIII Uluslararası Sempozyuma davet
23.09.20
“Sufi və şeir – Osmanlı təsəvvüf şeirinin poetikası” kitabı Azərbaycan dilində nəşr olunub
23.09.20
Nobel mükafatları bu il ənənəvi qaydada təqdim edilməyəcək
23.09.20
Komiks müsabiqəsi üçün müraciətlər açıq elan edilib
23.09.20
Qazaxıstanda Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Üzeyir Hacıbəyliyə həsr edilən beynəlxalq konfrans keçiriləcək
23.09.20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib
22.09.20
Azad Qaradərəlinin kitabı rus dilidə çap olunub
22.09.20
“Mədəniyyət/Culture” jurnalının növbəti nömrəsi işıq üzü görüb
22.09.20
A.P.Çexovun Yaltadakı ev muzeyindən reportaj
21.09.20
Anar Kərimov Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın seçki komissiyasının yaradılması haqqında əmr imzalayıb
21.09.20
Kənan Hacı “MÜCRÜ” ədəbiyyat dərgisinə baş redaktor təyin edildi
21.09.20
Açıq səma altında tamaşa nümayiş olunub
21.09.20
"Naxçıvan ədəbi mühiti Şərq-Qərb kontekstində" təqdim edilib
17.09.20
Ədəbiyyat İnstitutu vakant vəzifələri tutmaq üçün müsabiqə elan edir
17.09.20
"H`Ayların və Armenlərin mənşəyi" kitabı nəşr olunub
16.09.20
Nadir Əzhəri - Modernizm və postmodernizmin xüsusiyyətlərinin müqayisəsi
16.09.20
Buker mükafatının qısa siyahısı açıqlanıb
15.09.20
Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinə rəis müavini təyin edildi
15.09.20
Dövlət qoruqlarını idarəetmə səlahiyyəti Dövlət Turizm Agentliyinin Qoruqları İdarəetmə Mərkəzinə verilib
14.09.20
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti nömrəsi nəşr olunub
14.09.20
Seymur Baycanın romanı Polşada nəşr edildi
14.09.20

Hacı Zeynalabdin Tağıyevin heykəli yaxın zamanlarda ucaldılacaq

14.09.20
İtaliyada 77-ci Venesiya kino festivalına yekun vurulub
11.09.20
Soylu Atalı - Doğruluğun halallığı
11.09.20
Şəkidə qədim yaşayış məskəni aşkarlanıb
11.09.20
“Azərbaycan mədəniyyətində akkulturasiya və folklor” kitabı çapdan çıxıb
11.09.20
Venesiyada ikinci “Müqəddəs Markın şiri” mükafatı təltif olunub
10.09.20
Umberto Eko - Ədəbiyyatın bəzi funksiyaları haqqında
10.09.20
Vaqif Yusifli - Elm fədaisi
10.09.20
"Axtarışlar" jurnalının yeni sayı çıxıb
09.09.20
Etimad Başkeçid - “Dost”, “dost” deyə-deyə...
09.09.20
Anar Şamil - Mənimlə danış
09.09.20
Fərid Muradzadə - Ünvana çatmayan əmanət 
09.09.20

Belçika şirkəti Fikrət Əmirovun “Kor ərəbin mahnısı” əsərinin mənimsənilməsini etiraf etdi

08.09.20
Elmi-fantastika janrında hekayə müsabiqəsi elan olunub
08.09.20
Kosmosda uzun müddət qalmağın baş beyinə təsiri araşdırılıb
08.09.20
Təranə Vahid - Uçan buludlar
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.