Marqarita Limberaki - Həsir şlyapa
27.03.17

       Tanınmış yunan yazıçısı Marqarita Limberaki (1919-2001) Afinada doğulub. Afina Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib, ədəbi yaradıcılığa 1945-ci ildə “Ağaclar” romanı ilə başlayıb. 1946-cı ildə çap olunan məşhur “Həsir şlyapa” romanı ona dünya şöhrəti gətirib. Yaradıcılığının sonrakı dövrlərində M.Limberaki daha çox dramaturgiya sahəsində fəaliyyət göstərib. “Kandavlinin arvadı”, “Danimarkalılar”, “Müqəddəs Prinks” kimi pyesləri uğurlu səhnə əsərlərindəndir.
M. Limberakinin ən yüksək ədəbi nailiyyəti sayılan “Həsir şlyapa” romanının qəhrəmanları Mariya, İnfanta və Katerina adlı üç bacıdır. Onlar anaları, babaları və xalaları Tereza ilə birlikdə Kifisiyadakı bağ evlərində qalırlar. Valideynləri ayrılmışlar. Gənclik çağlarını yaşayan müxtəlif təbiətli üç bacının taleyi romanın baş qəhrəmanı Katerinanın dili ilə şərh olunur.
Romandan kiçik bir parçanı oxuculara təqdim edirik.


                  
           Hava dünəndən buludlu olsa da, yağış yağmırdı. Göyün üzü gah birdən-birə tutulur, gah buludlardan günəş boylanır, gah da səmanı yenidən qara buludlar alırdı. Beləcə, gün ötüb keçirdi. Sanki göydə qərar tutmuş yağış damlaları buludlarla vidalaşaraq torpağa qovuşmağa hazırlaşırdılar. Ağaclar kədərlə budaqlarını  əyir, kökləri və gövdələri su həsrətində, yarpaqları  günəşə can atırdı.
           Bir anın içində göyün üzü tamam tutuldu, ətrafa qaranlıq çökdü. Həyətdəki heyvanlar böyürüşdülər. Toyuqlar qaqqıldaşmağa, balaca ada dovşanları ora-bura qaçmağa, keçilər hürküşüb ətrafa boylanmağa başladılar.
          Mavrikos da qorxdu. O, yaralı quyruğunu qısıb, gözlərini mənə zilləmişdi, sanki nəsə istəyirdi. Qapını açıb, onu evə buraxdım. Yarasını sarıdım. Özünü rahat hiss etməyə başladı.
         Birdən ildırım çaxdı. Parıltısı elə güclü idi ki, gözlərimizi yummalı olduq. Bədənimdən qəflətən bir üşütmə keçdi, ancaq o mənə qışın ən soyuq şaxtalarından da güclü göründü. Dinməzcə pəncərədən baxırdıq, heç kim qımıldanmağa belə cürət etmirdi, hamı səbirsizliklə gözləyirdi...
         Nəhayət ki, yağdı... Yağış... Şıdırğı, həyatverici bir yağış! İri, dolu damcıları görüb sevindik. Artıq, çoxdan gözlədiyimiz yağış bizim tərəflərə də yağdı.
-    Şükür sənə, - babam dedi. – Çox şükür!
O, sevinirdi, çünki illərcə yetişdirdiyi ağaclar xilas olmuşdu.
-    Hə, hə, çox şükür, - deyə Tereza xala da ona qoşuldu. Elə bil ağacların yalnız bircə sevinci vardı  - yağış damlaları...
      Anam isə susurdu. O, atamla ilk dəfə məhz belə bir havada tanış olmuşdu.
Nədənsə həyətə qaçmaq istədim. İçimdə qəribə hisslər baş qaldırmışdı, ancaq bu duyğular mənə xoş gəlirdi.
-    Sən bir kitab oxu, ya da toxumaqla məşğul ol, - deyə anam söylədi. Səni bekar görəndə xoşuma gəlmirsən.
-    İstəmirəm, - deyə acıqla söylədim.
-    Necə?... İstəmirsən? – Anam pərt halda soruşdu.
-    Hə də! Dedim istəmirəm... Başa düşmürsən?
      Bir anlıq onun soyuq, küskün baxışlarını hiss etdim. Anamın əsəbdən belə hala düşməsini heç vaxt görməmişdim. Görəsən, ona niyə belə kobud cavab verdim? Dediklərimdən dərhal peşiman oldum. Axı, o, bütün həyatını bizə həsr etmişdi! Üzr istəmək üçün ayağa qalxıb, ona yaxınlaşmaq istədim, ancaq utandığımdan yerimdən tərpənə bilmirdim.Qəhər məni boğurdu. Barmaqlarımın ucuyla pəncərənin altını döyəcləyərək, dəbdə olan bir mahnını zümzümə etməyə çalışırdım. Özümdən asılı olmayaraq, gözlərimdən yaş axmağa başladı. Dözməyib, evdən çıxdım. Anam pəncərədən mənə baxır, ancaq çağırmağa cürət etmirdi.
-    Katerina, dəli olmusan, nədir?
     Bu Mariya idi. O da evdən çıxıb, başına örtük taxaraq mənə tərəf gəlirdi. Əlimdən yapışıb, məni evə tərəf dartdı.
-    Xəstələnərsən! Tamam yaşsan! Gedək!
Dayanıb, çaşqınlıqla ona baxırdım, o isə üst paltarımı tələsik çıxarıb, quru xalatı əynimə taxırdı.
-    Əl çək, - ona dedim. – Sənə qalmayıb.
Hamının gözü məndə idi. Heç kim  içimdəkiləri anlamırdı.
-    Xəstələnəcəyəm, ya yox, bundan sizə nə? Sizin nə işinizə qalıb?- dedim.
       Həmin an ürəyimdən cürbəcür hisslər keçirdi. Bəlkə, xəstələnsəm, anam məni daha çox istəyər? Başımı sığallayar, su gətirər, yemək verər. Qaranlıq gecələrdə məni əzizləyər, yanımda oturar, onda otağımdan dərman iyi, gül qoxusu gələr. Bir gecə, hərarətim çox yüksələndə, mən yalnız onu – anamı çağıraram...
-    Axı halın pisləşə bilər, başa düş! – deyə Mariya pıçıltısı ilə sükutumu pozdu.
-    Mariya, sən kiminlə ailə quracaqsan? – deyə ona tərəf çevrilib soruşdum.
-    Sənə nə dəxli var? – deyə o , təəccüblə gülümsəyərək cavab verdi. Hiss etdim ki, belə bir sualı məndən gözləmirdi.
-    Mənə də dəxli var, - dedim. Yadındadlır, əvvəllər hər gün, yatmazdan qabaq yığışıb söhbətləşərdik. Sən, mən, İnfanta, anamız və atamız. O vaxt hardan biləydik ki, nə zamansa atamız bizimlə yaşamayacaq. İndi onu Tereza xala və babamız əvəz edirlər. Hardan biləydik ki, həyatımız belə dəyişəcək. Başa düşürsən, Mariya, ona görə soruşuram. Sən heç bilirsən həyatını kiminlə başlayıb, kiminlə bitirəcəksən?
Başımız söhbətə elə qarışmışdı ki, yağışın nə vaxt kəsildiyini hiss etmədik.
Ağaclardan süzülən şəffaf damcılar göy qurşağının rəngləri altında qırmızıya, sarı və yaşıla çalırdı.
-    Sən bununla nə demək istəyirsən? – deyə Mariya yenə aralığa çökmüş sükutu pozdu.
-    Deyirəm, axı nədən günəş bizi öz şüaları ilə isidir? Nədən yağış öz damlalarını bizim üstümüzə çiləyir? Məgər biz bunlara icazə vermişik?
-    İndi nə deyirsən, yəni Tanrıdan da küsməliyik?
Susurdum, çünki həmişə Tanrıya  inanmışdım.
-    Yəni sən demək istəyirsən ki, indi biz Tanrımızdan da küsməliyik?- deyə o, bir də təkrar etdi. Sanki onun həyatı mənim cavabımdan asılı idi.
-    Nədənsə, mən çox vaxt Prometeyi düşünürəm, bilirsən...
Fikrimi bitirməmişdim ki, o, birdən qəhqəhə çəkib gülməyə başladı. Olsun ki, ömründə heç vaxt belə gülməmişdi.
-    Sən doğrudan da ağlını itirmisən, - deyə o, gülməkdən uğunub gedirdi. Yoxsa, özünü Prometey sayırsan? Bəlkə, dünyanı dəyişdirmək fikrinə düşmüsən? Heç bilirsən biz bu həyatda nəyik? Adicə bir qarışqa! Eşidirsən, adicə bir qarışqa!
O, bunları söyləyib susdu. Çöhrəsində bir ciddilik duydum.Sanki, indi hansısa görünməz bir sədd onu məndən ayırırdı. Ancaq, hiss edirdim ki, o, haqlı olduğunu sübuta yetirməklə bərabər, həm də məndən ehtiyat edir.
-    Hər halda, mən belə nağıllara inanmıram, - deyə o söylədi. Mən adi bir varlıq kimi yaşamaq istəyirəm. Yerdə qalanı isə boş şeylərdır...
-    Hansı yerdə qalanı? – deyə, birdən pərt olaraq, ondan soruşdum. Səni başa düşə bilmirəm.Mən Prometeyi sadəcə ona görə xatırladım ki, məktəbdə ev tapşırığı veriblər... İnşa. – “Siz Prometeyi necə təsəvvür edirsiniz?...”
       Sifətimdəki ifadəni dəyişməməyə çalışırdım, ancaq ürəyimin döyüntüsü imkan vermirdi. Mariya inamsızlıqla düz gözlərimin içinə baxırdı. Dediklərimin yalan olduğunu o, çox yaxşı başa düşürdü.
-    Sən qeyri-adi bir həyat yaşamaq istəyirsən, - deyə o, nəhayət pıçıldadı. Mən isə yox. Çünki, sənə adi görünən bu gündəlik həyatımızın özündə də nəsə ecazkar bir qüvvə olmalıdır.
      O, bunu söyləyərək, evə qayıdıb, qapını sakitcə  arxasınca bağladı. Mən isə yerimdən tərpənmirdim, onun ardınca baxır, nələrin baş verdiyini anlamağa çalışırdım...


  Yunan dilindən
  tərcümə edən
  Lalə CƏMŞİDOVA

Yenililklər
23.10.20
Fərid Hüseynin yeni kitabı çap olunub
23.10.20
Rövşən Xasayoğlu - Azərbaycan, gözün aydın...
20.10.20

Azərbaycanın dörd yazıçısının əsəri Fransada çap olunub

15.10.20
“The Role of the Personality in History” adlı VIII Uluslararası Sempozyuma davet
23.09.20
“Sufi və şeir – Osmanlı təsəvvüf şeirinin poetikası” kitabı Azərbaycan dilində nəşr olunub
23.09.20
Nobel mükafatları bu il ənənəvi qaydada təqdim edilməyəcək
23.09.20
Komiks müsabiqəsi üçün müraciətlər açıq elan edilib
23.09.20
Qazaxıstanda Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Üzeyir Hacıbəyliyə həsr edilən beynəlxalq konfrans keçiriləcək
23.09.20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib
22.09.20
Azad Qaradərəlinin kitabı rus dilidə çap olunub
22.09.20
“Mədəniyyət/Culture” jurnalının növbəti nömrəsi işıq üzü görüb
22.09.20
A.P.Çexovun Yaltadakı ev muzeyindən reportaj
21.09.20
Anar Kərimov Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın seçki komissiyasının yaradılması haqqında əmr imzalayıb
21.09.20
Kənan Hacı “MÜCRÜ” ədəbiyyat dərgisinə baş redaktor təyin edildi
21.09.20
Açıq səma altında tamaşa nümayiş olunub
21.09.20
"Naxçıvan ədəbi mühiti Şərq-Qərb kontekstində" təqdim edilib
17.09.20
Ədəbiyyat İnstitutu vakant vəzifələri tutmaq üçün müsabiqə elan edir
17.09.20
"H`Ayların və Armenlərin mənşəyi" kitabı nəşr olunub
16.09.20
Nadir Əzhəri - Modernizm və postmodernizmin xüsusiyyətlərinin müqayisəsi
16.09.20
Buker mükafatının qısa siyahısı açıqlanıb
15.09.20
Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinə rəis müavini təyin edildi
15.09.20
Dövlət qoruqlarını idarəetmə səlahiyyəti Dövlət Turizm Agentliyinin Qoruqları İdarəetmə Mərkəzinə verilib
14.09.20
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti nömrəsi nəşr olunub
14.09.20
Seymur Baycanın romanı Polşada nəşr edildi
14.09.20

Hacı Zeynalabdin Tağıyevin heykəli yaxın zamanlarda ucaldılacaq

14.09.20
İtaliyada 77-ci Venesiya kino festivalına yekun vurulub
11.09.20
Soylu Atalı - Doğruluğun halallığı
11.09.20
Şəkidə qədim yaşayış məskəni aşkarlanıb
11.09.20
“Azərbaycan mədəniyyətində akkulturasiya və folklor” kitabı çapdan çıxıb
11.09.20
Venesiyada ikinci “Müqəddəs Markın şiri” mükafatı təltif olunub
10.09.20
Umberto Eko - Ədəbiyyatın bəzi funksiyaları haqqında
10.09.20
Vaqif Yusifli - Elm fədaisi
10.09.20
"Axtarışlar" jurnalının yeni sayı çıxıb
09.09.20
Etimad Başkeçid - “Dost”, “dost” deyə-deyə...
09.09.20
Anar Şamil - Mənimlə danış
09.09.20
Fərid Muradzadə - Ünvana çatmayan əmanət 
09.09.20

Belçika şirkəti Fikrət Əmirovun “Kor ərəbin mahnısı” əsərinin mənimsənilməsini etiraf etdi

08.09.20
Elmi-fantastika janrında hekayə müsabiqəsi elan olunub
08.09.20
Kosmosda uzun müddət qalmağın baş beyinə təsiri araşdırılıb
08.09.20
Təranə Vahid - Uçan buludlar
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.