Aqşin Yenisey: “Qadına münasibətimi 180 dərəcə dəyişdi ...” - MÜSAHİBƏ
23.09.13

Söhbətin mövzusunun istirahətdən çox başqa səmtə yönələcəyini elə əvvəldən təxmin etmişdim. Bildiyim qədərilə, relaks dolu istirahəti olan biri deyil. Söhbətə başlayar-başlamaz özü də bunu hiss etdirir.

Danışdıqca nədənsə yadıma Cek Londonun məşhur əsərinin qəhrəmanı - həm matros, həm də yazıçı olan Martin İden düşür. Coğrafiyaşünas, həm də yazıçı olan Aqşin Yenisey isə bənzətmənin ona keçmişi ilə bağlı bir əhvalatı xatırlatdığını deyir...

“Universitetdə oxuyanda məndən 3 yaş böyük müəlliməm mənə vurulmuşdu (Ruf da Martin İdendən 3 yaş böyük idi -  N.Q.). Çox qəribədir ki, o da məni Martinə bənzədərək oxumaq üçün Cek Londonun ”Martin İden"ini gətirmişdi. Sağ olsun ki, o əsəri mənə oxutdu, amma xarakter etibarilə Martinlə yaxın olduğumu düşünmürəm. O, kübar cəmiyyətə nüfuz edə bilmişdi və bədbəxtliyi onda idi ki, geri qayıda bilmirdi. Amma mən hər zaman geriyə yol saxlayıram..."

“Niyə avtomobili yoldaşın sürür, kişi deyilsən, al əlindən də sükanı”

Söhbəti uzada da bilərdik, rubrikanın məzuniyyətdən, istirahətdən bəhs etdiyi yada düşməsəydi... “Bu yay cəmi-cümlətanı iki dəfə istirahət adıyla evdən çıxmışıq, amma işgəncə çəkib kor-peşman yenə evə qayıtmışıq. Bir dəfə Nabranda yaşayan bir dostumuzun qonağı olduq, yağış yağdı, tufan qop-du, dincələ bilmədik. Qarpız qabığıyla zibillənmiş çirkli dəniz, qarğıdalı satan sırtıq uşaqlar... Heç yerdə adamı tək qalmağa qoymayan bir turizm... Başımızı götürüb qaçdıq.

Sonra yollandıq bizim kəndə. Həyətə çatan kimi bütün qohum-əqrəba məni danlamaq üçün yığışdı. Səbəb də bu idi: niyə avtomobili yoldaşın sürür, kişi deyilsən, tut al əlindən də sükanı. Yenə qaçdıq. Məlum oldu ki, doğma vətəndə bizə bu dörd divardan başqa heç yerdə istirahət yoxdu. Bütün yayı evdə oturub yazı-pozuyla məşğul olmuşam. Bir az poetik dildə desək, mənim üçün təkliyimdən gözəl yer yoxdu.

“İçalat, bağırsaq mənzərəsini seyr etməkdən iyrənirəm”

Ümumiyyətlə, hələ uşaqlıqdan istirahət anlayışı mənə yad olub. Atam ailə məsuliyyətinə meylli adam deyildi, mən 9 kişiyə qulluq edən qadının övladıyam. İstirahət təəssüratım budur: kənddə qarlı-şaxtalı gündə atam iki quzunu kəsib asırdı çöldən, anam bir gün quzunun budundan, bir gün qolundan kəsib gətirirdi, bişirib yeyirdik. Sonra da çıxıb qartopu oynayırdıq. Bu da olub bizim istirahətimiz.

15 yaşımdan sonra mən tək yaşamışam. Universitetə qəbul olandan sonra atam mənə cəmi bir ay pul göndərdi, sonra mən qazanıb ona göndərirdim. Yırtıcı gəncliyim olub.

Mənim istirahətimi kübar bir ailədə doğulub böyüyən Orxan Pamukun istirahəti ilə müqayisə etmək gülməlidi. Doktor (həyat yoldaşına belə müraciət edir - N.Q.), dostlarım məni istirahətə dəvət etməsələr, heç yadıma düşməz ki, dincəlmək də var. Mənim üçün istirahət evdə oturub kitab oxumaqdı. Doktorla da həmişə mübahisəmiz istirahətə getmək istəməməyim üstündə olub. Deyir, gedək oturaq dənizkənarı bir yerdə yemək yeyək, əylənək, qonaq gedək,  “şotu” da o verir vallah, amma mən getmək istəmirəm.

Sözün düzü, kübar, bahalı, dəbdəbəli yerlərdə, məndən uzaq insanlarla istirahətdən qaçıram. O məclislərdə səmimilik hiss eləmirəm, gülüşlərdəki, zarafatlardakı saxtalıqları görürəm. Rentgen aparatı kimi içalat, bağırsaq mənzərəsini seyr etməkdən iyrənirəm.

“Həyat yoldaşımla da ictimai münasibətlər zəminində yaşayıram”

Bu qərara gəlmişəm ki, ən gözəl həyat tərzi evə qapılmaq, yazmaq, yaradıcı işlərimlə məşğul olmaqdı. Mənim üçün şəxsiləşmiş həyat fəlsəfəsi elə bir həddə gəlib çatıb ki, mən artıq heç kim üçün darıxmıram.
Azərbaycanda yaşayıb, cinayət törətməyən insana heykəl ucaltmaq lazımdı. Bütün günü televiziyalarda da ailə münaqişəsi zəminində olan hadisələrdən danışırlar. Bunun səbəbi insanların bir-biri ilə həddindən artıq şəxsi yaxınlıq etmələridi. Mehribançılığımız sonunda bir-birimizi baltalamaqla nəticələnir. Heç kəs öz həyatını yaşamır. Addımbaşı gərək kiminləsə vuruşasan, dalaşasan və mən bundan qaçmaq üçün təkliyə çəkilmişəm, özüm üçün özümdən ibarət bir cəmiyyət qurub, orada yaşayıram. Hamıdan imtina etmişəm.

Mən heç kimlə şəxsi münasibətə girmək istəmirəm. Azərbaycanda şəxsi münasibətə girdinsə, bunun hökmən fəsadı olacaq. Mən evdə həyat yoldaşımla da ictimai münasibətlər zəminində yaşayıram - o, həkimdi, mən yazıçıyam.

“Qarğıdalı satan sırtıq uşaqların əlindən dənizə gedə bilmədim”


Əgər insanlar nəzərdə tutulursa, çox az adamla istirahət edə bilərəm. Masa arxasında qazanılan dostlar elə masa arxasında qalır. Mənim üçün “çörək kəsmək” anlayışı kökündən yanlış bir məfhumdu. Mən kəsmədiyimiz çörəyin dostları ilə, xəyali dostlarımla istirahət edirəm. Realda isə Doktorla istirahət edirəm, amma yenə də kim necə istəyirsə, o cür olur.

Doktor mənim  Azərbaycan qadını haqqında fikirlərimi 180 dərəcə dəyişdi. O, mənə görə bir çox arzularının üstündən könüllü olaraq xətt çəkdi. Demək, bizdə də belə qadınlar var, sadəcə onlar qarşılarında sözün əsl mənasında sevdikləri kişini görsələr, bütün ideallarını, ideyalarını qurban verərlər.

Bizdə xaricdəki kimi kütləvi istirahət mədəniyyəti formalaşmayıb hələ. Yəni, onlar qazancının bir hissəsini ayırıb sırf istirahət üçün kənara qoyurlar. Mənim isə o qədər pulum olmur ki, onu istirahətə ayıram və onu hansısa maraqlı bir yerdə xərcləyəm.

Turizmi bizdə inkişaf etməyə qoymayan səbəblər var. Təsadüfi varlanan bir kişi bir istirahət mərkəzi tikdirir və oranı öz səviyyəsinə uyğun heyvərə işçilərlə doldurur. Onların göstərdiyi xidmət də öz səviyyələrində olur.
Mən bu yay qarğıdalı satan sırtıq uşaqların əlindən dənizə gedə bilmədim. Söz yox ki, o uşaq da pul qazanmalıdı, amma onu mən çağırmalıyam ki, gəlsin.

“Ruhu insanı Allahın yanına da apara bilər, bizim Şötüklü kəndinə də”

Heç vaxt xarici ölkələrə getmək, orada istirahət etmək kimi istəyim olmayıb. Mən ixtisasca coğrafiya-şünasam, dünyanı qiyabi şəkildə çox yaxşı tanıyıram, bəlkə, ona görə də, səhayət etmək, Prejvaliski kimi səhrada naməlum bir at tapıb ona öz adımı vermək həvəsim yoxdu.

Heç vaxt “dünya görməmişliyi” kimi bir hissim olmayıb. Orta məktəbdə Magellanın 1518-22-ci illər səyahətini oxumadığıma görə coğrafiya müəllimi məni yaxşıca döydü, sonra da zirzəmiyə saldı. Və mən o qaranlıq zirzəmidə oturub Magellanın bütün qohum-əqrabalarını “xoş sözlərlə” yad edirdim. Məndə səyahətə, dünya gəzintisinə olan sevgi elə o zirzəmidə qaldı.

Mənim üçün istirahət fantaziyalarımın gerçəkləşdiyi andı. Fiziki gəzintilərdənsə, ruhani səyahəti sevirəm. Ruhu insanı Allahın yanına da apara bilər, bizim Şötüklü kəndinə də. Uşaqlıqdan ruhum məni Praqaya aparır. Həmişə Praqada yaşamaq arzum olub. Amma bunun Kafkaya olan sevgimlə heç bir bağlılığı yoxdu". /teleqraf.com/

Yenililklər
27.11.20
Elnarə Qaragözova- Kamal Abdullanın postmodern nəsrində oxşar obrazı
27.11.20
Vilayət Quliyev - Kəndimizin erməniləri
27.11.20
Təranə Vahid - Qorxu çiçəkləri
27.11.20
Mərahim Nəsib - Səni də dəyişən noyabr oldu
24.11.20
Qulu Ağsəs - Ağ alınlı qızılı atların vətəni
24.11.20
“Xaqani Şirvani həyatı və yaradıcılığı” kitabı çap olunub
17.11.20
Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri nədir?
17.11.20
Professor Şamil Salmanovun seçilmiş əsərləri nəşr olunub
17.11.20
Hüseyn Cavidin “Knyaz” faciəsi ilk dəfə ayrıca kitab halında nəşr olunub
17.11.20
Beynəlxalq və yerli ekspertlər Şuşaya səfər edəcəklər
17.11.20
Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşları işğaldan azad edilmiş torpaqlara təhkim olunub
17.11.20
Rocer Fritsin "Maqnit insanlar" kitabı Azərbaycanda nəşr edilib
16.11.20
Gülnar Səma -  Kəndimizin könüllü şəhidi
14.11.20
Türkiyədə mühacir yazıçı və jurnalist Məmməd Sadiq Aran haqqında kitab çap olunub
14.11.20
Nadir Əzhəri: “Uçan buludlar” hekayəsində modern baxışın izləri
14.11.20
Prezident təqaüdçüsü müharibə uşaqlarına kitab həsr etdi
14.11.20
Yohannes Keskinen: “O dönəmdə Moskva yönətimi "parçala və hökm sür" siyasətini fəal bir şəkildə həyata keçirirdi”
13.11.20
Musa Yaqubdan 50 yaşlı möhtəşəm Şuşa şeiri
13.11.20
“Bəhlul” jurnalı ilk dəfə transfonelitersiya edilərək çap olunub
13.11.20
“Nobel qardaşlarının ilk uğuru” filmi ölkəmizi beynəlxalq festivalda təmsil edəcək
13.11.20
Bəstəkarlar İttifaqı “Azərbaycan bəstəkarları və musiqişünasları” layihəsi üzrə öz fəaliyyətini davam etdirir
13.11.20
TÜRKSOY-un Baş katibi: "Türk aləminin mədəniyyət xadimlərinin səsləri Şuşadan dünyaya yayılacaq"
13.11.20
Nailə Adilqızı - Ucalsın göylərə bu haqq səsimiz
12.11.20
Səadət Kərimi: “Biz birləşib, güclü və qətiyyətli olanda Tehranın da, Kremlin də polemikası dəyişir”
12.11.20
Şuşanın Tarixi Mərkəzi dünya irsi elan edilməsinə layiqdir
12.11.20
Azərbaycan ərazisində xristian dini mirasının qorunmasını daim diqqətdə saxlayacağıq
23.10.20
Fərid Hüseynin yeni kitabı çap olunub
23.10.20
Rövşən Xasayoğlu - Azərbaycan, gözün aydın...
20.10.20

Azərbaycanın dörd yazıçısının əsəri Fransada çap olunub

15.10.20
“The Role of the Personality in History” adlı VIII Uluslararası Sempozyuma davet
23.09.20
“Sufi və şeir – Osmanlı təsəvvüf şeirinin poetikası” kitabı Azərbaycan dilində nəşr olunub
23.09.20
Nobel mükafatları bu il ənənəvi qaydada təqdim edilməyəcək
23.09.20
Komiks müsabiqəsi üçün müraciətlər açıq elan edilib
23.09.20
Qazaxıstanda Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Üzeyir Hacıbəyliyə həsr edilən beynəlxalq konfrans keçiriləcək
23.09.20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib
22.09.20
Azad Qaradərəlinin kitabı rus dilidə çap olunub
22.09.20
“Mədəniyyət/Culture” jurnalının növbəti nömrəsi işıq üzü görüb
22.09.20
A.P.Çexovun Yaltadakı ev muzeyindən reportaj
21.09.20
Anar Kərimov Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın seçki komissiyasının yaradılması haqqında əmr imzalayıb
21.09.20
Kənan Hacı “MÜCRÜ” ədəbiyyat dərgisinə baş redaktor təyin edildi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.