Kənan Hacı : “Anarı tərifləyib təqaüd də ala bilərdim” - MÜSAHİBƏ
03.07.13

Yazıçı-publisist Kənan Hacının şerləri də onu xeyli tanıdıb və populyarlaşdırıb. Kənan bəy hazırda kulis.az portalında işləyir. Yazı-pozu adamının işi nə olacaq ki?! Yazılanları pozub düzəltmək - necə deyərlər. Bəs niyə pozmaq? Kənan bəy o saytın redaktorudur - buna görə. Bizim ölkədə isə yazılası şeylər nə qədər çoxdursa, pozulası şeylər ondan da çoxdur.

Amma onunla yazılar pozulan yerdə - iş yerində yox, yazarların sevimli məkanında - məşhur “Araz” kafesində rastlaşdıq. Ədiblərlə ədəbiyyat söhbətlərinin axırı çox vaxt müsahibə ilə qurtarır. Bizdə də belə oldu. Kənan Hacıya ilk sualım ədəbiyyatçılar arasında yaran qruplaşmalar məsələsi ilə bağlı idi. Söhbətimiz elə alındı ki, axıra qədər elə bu mövzudan da danışdıq... 

- Ədəbiyyatımızda qruplaşmaların olması danılmaz faktdır. Bu qruplaşmalar kimə qulluq edir?

- Konkret heç kimə xidmət etmir. Bu qruplaşmaların heç ədəbiyyata da dəxli yoxdur. Amma bütün yaradıcı sahələrdə qruplaşmalar olub, indi də var, bundan sonra da olacaq. Ədəbiyyatda heç kimin şərikli malı yoxdur ki, bölə bilməsinlər. 60-cı illərdə ədəbiyyatda Süleyman Rəhimovla Mehdi Hüseyn tərəfdarları ayrı-ayrı cəbhələrdə birləşmişdilər və bu qruplar arasında həmişə gərginlik, soyuq münasibətlər hakim olub. Bu konfliktin kökündə ədəbiyyat məsələlərindən daha artıq şəxsi mənafe problemləri dayanırdı. Bu didişmələr ədəbiyyatdan kənar didişmələr idi, amma bu didişmə ədəbiyyat müstəvisində də aparılırdı. Məsələn, Süleyman Rəhimovun dəstəsi Mehdi Hüseynin dəstəsinə qarşı ədəbi mövqedən hücum edirdi. Biri digərini inkar edirdi, bir-birlərini ədəbi müzakirələrdə yıxıb-sürüyürdülər. O dövrün mətbuatına nəzər salsanız, bu konfliktin izlərini görəcəksiniz. Amma böyük istedadlar arasında yaranan qruplaşmalar ədəbiyyatın, sənətin xeyrinə işləməyib. Yəni bu, sağlam qruplaşma olmayıb. İndiki dövrdə isə cəbhələşmə daha sürətlə gedir. Üslubu və yaradıcılıq manerası tamam fərqli olan yazarlar sanki bir-birinin qanına susayıb. Məsələn, Fərid Hüseynlə Şəhriyar Del Gerani İranda həbsdə olarkən hələ onların taleyi müəmmalı idi, hətta edamdan da söhbət gedirdi. Bu vəziyyətdə Seymur Baycan və Günel Mövludun onların müdafiəsindən imtina etməsi məni əməlli-başlı sarsıtdı. Seymur Baycan demişdi ki, onların vətəndaş mövqeyi yoxdur. Bir yazar digər məhbus həmkarı haqqında bu sözü necə deyə bilər?



- Ədəbiyyat sözü ədəb sözündən götürülübsə, yazarlarımız bir-birini niyə ədəbsiz sözlərlə təhqir edir?

- Ədəbiyyat son vaxtlar şoulaşıb. Bir-birinə təhqirlər yağdıran yazarlar oxucudan necə tələb edə bilər ki, bizi oxu? Yazıçı yazıçını təhqir edirsə və bəlkə də gündəmdə qalmaq xatirinə bunu edirsə, bu, çox təəssüf doğuran haldır. Onda sənin küçə avarası ilə fərqin nədən ibarətdir? Kimsə yaza bilməməyin acığını o birisinin üstünə tökür. Poeziyanı bilməyən şerdən danışır, nəsri bilməyən roman yazır. Heç nə yaza bilməyən də təhqir edir. Belə anormal bir vəziyyət yaranıb. Hər kəs də özünü haqlı sayır. Şəxsi münasibətləri təhqiramiz formada mətbuata çıxarmağın qəti əleyhinəyəm. Tənqid yazanda da oxucu bilməlidir ki, bunu ədəbiyyat adamı yazıb, taksi sürücüsü yox.

- Yazar və ateist...

- Yazar ateist ola bilər və mən buna normal yanaşıram. Mən ateist deyiləm, amma həmişə dini fanatizmin əleyhinə olmuşam. Həmişə də bunu qarışdırırlar. Mirzə Fətəli Axundova ateist damğası vuranlar da nadan adamlardır. Fanatizm dağıdıcı qüvvədir və Axundov da buna qarşı döyüşürdü. O, heç vaxt Nitşe kimi Allahı inkar etməyib. Ateist hərfi tərcümədə “allahsız” deməkdir. İslam tarixində Allahın varlığını birmənalı şəkildə inkar edən şəxsin adı yoxdur. Belə bir adam olmayıb. Amma fəlsəfə tarixi bu adlarla zəngindir. Epikur, Didro, Şopenhauer, Haydeger, Rassel, Sartr, Kamyu və sair. Bu, bir fəlsəfi konsepsiyadır. Onlar yer üzündə mütləq həqiqət və ədalət axtarışlarının nəticəsi olaraq bu yola gəlib çıxıblar. Amma Şərqdə vəziyyət tamam başqa cürdür. Şərqdə fanatizm, xurafat insanları uzun müddət əzib. Bundan xilas olmağın yeganə yolu maariflənmə idi və Axundov da bu mərhələnin başlanğıcını qoydu. Mirzə Cəlil də bu yolu davam etdirdi. Rəhmətlik Rafiq Tağı da,- baxmayaq ki, Mirzə Cəlilə münasibətdə onu “kollaborasionist” adlandırmışdı,- eyni missiyanın davamçısı idi.

- Kənan Hacı AYB sıralarını niyə tərk etdi?

- Mən orada özümə qarşı ögey münasibət gördüm. Ona görə də getdim. AYB-nin üzvü olmamışdan əvvəl də, üzv olandan sonra da Yazıçılar Birliyindəki anormal vəziyyət haqqında həmişə kəskin yazılar yazmışam. Buna görə mənə qarşı həmişə soyuq münasibət olub. Çoxları deyir təqaüd almadı deyə çıxdı. Mən o təqaüdü ala da bilərdim, Anarı tərifləyib, Fikrət Qoca haqqında tərifnamə yazıb çox asanlıqla təqaüd siyahısına düşə bilərdim. Amma mən bu yolu seçə bilməzdim. Çoxları dedi gəl üzr istə, de ki, əsəbi olmuşam, Fikrət Qoca haqqında yazı yaz, vəsiqəni qaytarsınlar. Bu sözü mənə deyənlər olub. Bunlar belə şeylərə öyrəşmiş adamlardır. Bu yolla mükafat da alırlar, evləri ola-ola həyasızcasına yenidən adlarını ev siyahısına da saldırırlar. AYB-də çox iyrənc oyunlar gedir. Bu təşkilat indi də mənəvi repressiya siyasəti yürüdür. Şərif Ağayarın oradan xaric edilməsi bunun sübutudur. Nə var, nə var, zarafatla Fikrət Qoca haqqında deyib ki, o, hələ ölməyibmi. İllərlə yığdıqları nifrəti Şərifin üstünə püskürdülər. Belə bir təşkilatın üzvü olmaq üzqarasından başqa bir şey deyil.

- AYB və Azad Yazarlar Ocağı üzvləri öz aralarında nə dərəcədə səmimidir?

- Bəzi istisnalarla səmimi deyillər.  /virtualaz.org/

Yenililklər
27.11.20
Elnarə Qaragözova- Kamal Abdullanın postmodern nəsrində oxşar obrazı
27.11.20
Vilayət Quliyev - Kəndimizin erməniləri
27.11.20
Təranə Vahid - Qorxu çiçəkləri
27.11.20
Mərahim Nəsib - Səni də dəyişən noyabr oldu
24.11.20
Qulu Ağsəs - Ağ alınlı qızılı atların vətəni
24.11.20
“Xaqani Şirvani həyatı və yaradıcılığı” kitabı çap olunub
17.11.20
Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri nədir?
17.11.20
Professor Şamil Salmanovun seçilmiş əsərləri nəşr olunub
17.11.20
Hüseyn Cavidin “Knyaz” faciəsi ilk dəfə ayrıca kitab halında nəşr olunub
17.11.20
Beynəlxalq və yerli ekspertlər Şuşaya səfər edəcəklər
17.11.20
Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşları işğaldan azad edilmiş torpaqlara təhkim olunub
17.11.20
Rocer Fritsin "Maqnit insanlar" kitabı Azərbaycanda nəşr edilib
16.11.20
Gülnar Səma -  Kəndimizin könüllü şəhidi
14.11.20
Türkiyədə mühacir yazıçı və jurnalist Məmməd Sadiq Aran haqqında kitab çap olunub
14.11.20
Nadir Əzhəri: “Uçan buludlar” hekayəsində modern baxışın izləri
14.11.20
Prezident təqaüdçüsü müharibə uşaqlarına kitab həsr etdi
14.11.20
Yohannes Keskinen: “O dönəmdə Moskva yönətimi "parçala və hökm sür" siyasətini fəal bir şəkildə həyata keçirirdi”
13.11.20
Musa Yaqubdan 50 yaşlı möhtəşəm Şuşa şeiri
13.11.20
“Bəhlul” jurnalı ilk dəfə transfonelitersiya edilərək çap olunub
13.11.20
“Nobel qardaşlarının ilk uğuru” filmi ölkəmizi beynəlxalq festivalda təmsil edəcək
13.11.20
Bəstəkarlar İttifaqı “Azərbaycan bəstəkarları və musiqişünasları” layihəsi üzrə öz fəaliyyətini davam etdirir
13.11.20
TÜRKSOY-un Baş katibi: "Türk aləminin mədəniyyət xadimlərinin səsləri Şuşadan dünyaya yayılacaq"
13.11.20
Nailə Adilqızı - Ucalsın göylərə bu haqq səsimiz
12.11.20
Səadət Kərimi: “Biz birləşib, güclü və qətiyyətli olanda Tehranın da, Kremlin də polemikası dəyişir”
12.11.20
Şuşanın Tarixi Mərkəzi dünya irsi elan edilməsinə layiqdir
12.11.20
Azərbaycan ərazisində xristian dini mirasının qorunmasını daim diqqətdə saxlayacağıq
23.10.20
Fərid Hüseynin yeni kitabı çap olunub
23.10.20
Rövşən Xasayoğlu - Azərbaycan, gözün aydın...
20.10.20

Azərbaycanın dörd yazıçısının əsəri Fransada çap olunub

15.10.20
“The Role of the Personality in History” adlı VIII Uluslararası Sempozyuma davet
23.09.20
“Sufi və şeir – Osmanlı təsəvvüf şeirinin poetikası” kitabı Azərbaycan dilində nəşr olunub
23.09.20
Nobel mükafatları bu il ənənəvi qaydada təqdim edilməyəcək
23.09.20
Komiks müsabiqəsi üçün müraciətlər açıq elan edilib
23.09.20
Qazaxıstanda Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Üzeyir Hacıbəyliyə həsr edilən beynəlxalq konfrans keçiriləcək
23.09.20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib
22.09.20
Azad Qaradərəlinin kitabı rus dilidə çap olunub
22.09.20
“Mədəniyyət/Culture” jurnalının növbəti nömrəsi işıq üzü görüb
22.09.20
A.P.Çexovun Yaltadakı ev muzeyindən reportaj
21.09.20
Anar Kərimov Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın seçki komissiyasının yaradılması haqqında əmr imzalayıb
21.09.20
Kənan Hacı “MÜCRÜ” ədəbiyyat dərgisinə baş redaktor təyin edildi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.